Vikuútgáfa Alþýðublaðsins - 20.06.1928, Síða 3

VIKUÚTGÁFA alþyðublaðsins
3
Afskifti „Morgunblaðsinsu
af ísleaizkúm st|érmiiáliim.
i .
Ummælí iorgb|erp.
Pað er alkunna, að íhaldið danska barðist mjög eindregið gegn þvi, að við Islendingar
fengjum viðurkent sjálfstæði okkar áxlð 1918. Hitt vita og allir, að einmitt jafnaðarmannaflokk-
urinn danski beitti sér þá fyrxrmálstað okkar í Danmörku og vann mest að því, að sambands-
laganefndin þar var skipuð. Svo möignuð var óvild íhaldsins danska — andlegra fóstbræðra
„Moigunb!aðs“-liðsins, þar á meðal eigenda blaðsins í Danmörku, — að það skipaði engan í
nefndina þá og tók heldur ekki sæti í lögjafnaðameíndinni næstu 8 ár.
Borgbjerg ritstjóri var | sambandslaganefndinni af hálfu jafnaðarmannaflokksins danska og
íéði málstað okkar þar beztan stuðning að dómi íslenzku sjálf stæðismannanna í nefndinni, enda
er það x fullu samræmi við steínu jafnaðarmanna.
Nú ræðst ,Morgunblaðið“ með gífuryrðum á þennan mann, brigslar honum um, að hann
misskilji hlutverk sitt í nefndinni og að framkoma hans hór sé „líkleg leið til sundrungar og
ósamlyndis milli þjóðanna“. Enn fremur lætur blaðið, sem því þyki það „merkilegt", að ísíenzk-
ir jafnaðarmenn skuli leyfa honum, ritstjóra stærsta jafnaðarmannablaðs á Norðurlöndum, að
koma á þing Alþýðuflokksins.
Pegar ritstjóri Alþýðublaðsims hafði lesið þenna furðulega samsetning „Morgunblaðsins",
snéri hann sér til Borgbjergs ritstjóra og bað hann að segja álit sitt um samsetninginn. Borg-
bjerg varð fúslega við þeim tilmælum og mælti á þessa leið:
þræði eru sýnirnar svo dýrð’egar,
sem mannsandinn heíir getað
gert þær dýrðlegastar. Alt vei'ð-
ur að Iúta í sögum þessum
mætti þeirra manna, er hafa mátt
kunnáttunnar. lafnvel myrkra-
höfðinginn sjálfur verður húskarl
þeirra og vinnur fyrir þá margra
manna verk.
Hjátrú, hindurvitni, heilaspuni
þeirra rnanna, er ekki halda sér
við veruleikann! HættuDgir
draumórar sjúkra og öánægðra
sálna! Svo hefir sagt íhald allra
tima, andlegt og veraldlegt, íhald-
ið ,sem skorið hefir á öllum t m-
um lífsháttum manna svo þröng-
an stakk, sem hagsmunum þess
hefir hentað. Iha'.dið, sem ávalt
hefir leitast við að setja manns-
andanum skorður og viljað láta
hann laga sig eftir þe:m kreddu-
og kenninga-formum, er það hejir
talið sér helzt til hagsmuna. Og
fjöldi manna á öllum tímum hef-
ir látið íhaldið hneppa sig and-
lega og líkamlega í viðjur, látið
hafa sig til að ofsækja, hjólbrjóta
hengja, háfshöggva, brenna eða
krossfesta þá, er hugsað hafa hæst
og viljað öllu fóma tál þess að
breyta veru'eikanum, gera hann
sem líkastan draumunum, sem
samræmastan þrá og vonum
Þeirra, er klæðið bar Iengst um
loftvegu inn á framt ðarlöndin.
En þrátt fyrir alla erfiðleika,
aila þröskulda íhaldsdns og
pyndingar, hafa framherjar mann-
kynsins rutt fleiri og fleiri tor-
færum úr vegi eftirkomandi kyn-
s'óða, höggvið fleiri og fleiri
skörð í múra íhaldshugsunarihn-
ðr - og gert fleiri og fleiri af
æfintvuadraumum mannanna að
veru’eika. f rauninni hafa fram-
herjamir alt af verið að breyta
veru'.eikannm, og íhaldið alt af
að hörfa úr gömlum vigjum og
hrófa upp nýjum.
Nú fara • mennirnir hraðförum
Undir yfirborði sjávar, og eftir
sjávarfletinum fara knerrir þeirra
&egn vindi og straumi. Og loft-
teiðin er þeim fær. lafnvel hin
Stærstu heimshöf svífa þeir yfir,
hraðar en .„fuglinn fljúgandi”. Á
hjólum þjóta þeir áfram, ekki að
oins yfir grundir og greiðfært
land, heldur gegn um hóla, hálsa
hæðir. Þeir tala hver við ann-
þó að fjöll og höf skilji á
'rnilii — og þeir hafa ekki getað
Unað þvi, að þurfa að nota nokk-
Urt sýniisgt tengsli. Nei, vottur
hins gamla veruleika, þráðurinn,
varð að hverfa — og yíir heims-
höfin tala menn hver við annan
uu sýnitegra tengsla. Peir sjá
S'egn um holt og hæðir og láta
fnyndir birtast um langa vegu —
°g nú vinna vélarnar fleiri manna
V€rk en nokkur dirfðist í djörf-
ástu draumórum sínum að gera
sér í hugarlund, að myrfcrahöfð-
’nginn sjáifur, höfðingi alls ills,
gæti afkastað.
Eitt af öðru hafa þau fallið,
v%in íhaldsins — og smátt og
smátt hefir það breytt-bardagaað-
Greinin í „Morgunblaðinu” er
ósvikið sýnishom af auðvalds-
gaspri, nákvæmlega sams konar
orðagjálfur og auðvald annara
íanda notar, þegar rökin eru
þrotin. Annaðhvort er greinarhöf-
undur gersamlega ófróður um al-
þjóðasamstarf og samband jafn-
ferð sinni gegn framherjum
mannsandans. Undirrót allra
framfara er og hefir verið þráin
eftir betri og fullkomnari veru-
Leika, en íháld allra alda hefir
sett alt sitt bolmagn gegn því,
að «sú þrá gæti ræzt. Og þá er
það sá, að uppgötvanimar urðu
svo ótrúlega tíðar og miklar, að
eigi þýddi að loka fyrir þeim
augunum, þá var það, að það
breytti afstöðu sinni að allvem-
legu leyti. Það hætti að hamast
gegn verkiegum vísindalegum
staðreyndum, og leggur nú aðal-
áhsrzlima á að koma í veg fyrir,
að þær verði fjöldanum til auk-
innar hamingju og blessunar, tek-
ur þær í' sína þjónustu til að
það fái enn um aldir haldið al-
þýðunni í viðjum fátæktar og fá-
fræði, harðstjómax og mannúðar-
leysis. Og í þessu tíefir íhaldinu
orðið mikið ágengt. Vélarnar, sem
áttu að létta störfin, hefir það
gert að píningartækjum og smið-
að úr þeim hungursvipu. Og aila
viðleitni hinna þroskuðustu
manna ti! hjálpar og frelsunar
reynir það með ofurmagni pen-
ingavaldsins að hneppa í fjötra.
Jafnaðarmenn allra landa hafa
séð, að skipulag það, sem nú
ríkir, er þrándur í götu þeirra
mamna, er vilja bæta og fegra lif
allrar alþýðu og gera alla jafna
að aðstöðu. Ríkjandi skipulag er
skapað með það fyrir augum, að
stærsti hnefinn hafi sem mest
svigrúm til högggs, að hvössustu
tennurnar geti sem bszt notið sín
og bitið í sundur sem flestar líf-
aðarmanna eða hann gerir sér
upp fáfræði um þessi efni.
íslenzkir jafnaðarmenn halda
sambandsþing sitt. Ég er jafn-
aðarmaður. Ég er staddur hér
í bænum. Þeir bjóða mér að koma
á þingið og ávarpa flokksbræður
mina hér. Ég þ,igg boðið, er við-
æðar. Pað er skjól og skjöldur
íhaldsins í amdlegum og verkleg-
um efnum og gefur því aðstöðu
til að ranghverfa öllu því, er
mannsandinn vinnur til biessxm-
ar mannkyninu. ilafnaðarstefnunni
eykst fylgi um öll lönd, því að
menn sjá það betur og betur, ax)
eins og pegar hafa rœzt margir
hirtna, ótridegustu œfintýrcdrauma
mcnnkynsins um timningu nátt-
úruaflanna, eins muni draumnrnir
um pað rœtast, að manrdtijníö lifi
í sáít og s imlijndi, og að upp-
fyndingar huguitsmnnnenna og á-
vöxtur af starfi fyrri kynslóða
verði notað til pess að skapa al-
menningi bœtt kjör og bjartari
hag, en ekki sem hirtingarvöndnr
á hinn vinnmdi lýo og gróðalind
ágengra auðþorgara. Og heimskur
er sá, er heldur, að mannsandinn
iáti þoka sér frá því marki, er
haun hefir sett sér. Sögur eru til
um sverð, er bezt voru allra
vopna, en höfðu þá náttúru, að
þau urðu þeim til ógæfu, er unnu
með þeim níðingsverk. íhald allra
landa vinnur níðingsverk með
þeim vopnum, er mannkynið hef-
ir smíðað sér til landvinnimga í
heimi hagsældar og þroska. Og
þau vopn munu snúast gegn þeim,
er bera þau nú til frændviga og
bróðurmorða. Á gröfum slíkra
manna munu ekki reistir glæstir
varðar, en af miskunn við min:n-
ingu þeirra mun grasið verða lát-
ið dylja grafir þeirra og gleymsk-
an hylja nöfn þeirra.
| staddur þjngsetninguna og flyt
þar ræðu.
0g „Morgunbiaðið" lætur sem
það undrist þetta!
Ég er jafnaðarmaður. Hvar sem
ég fer, í hvaða iandi, sem ég er,
hverra erinda, sem ég fer, tel
ég mig hafa rétt til að tala, tek
ég mér leyfi til að tala um á-
hugamá! mín við alla þá, sem
óska þess, sem vilja hlýða á mig.
Enginn hefir ieyft sér að vé-
fengja þenna rétt minn — fyr
en „Morgunb!aðið“ nú.
Danski jafnaðarmannaflokkur-
inn býður áva!t eriendum jafn-
aðarmannaflokkum að senda
menn á þingin, sem hann heldur.
Slíkt hið sama gera jafnaðar-
mannaflokkar allra landa. Ein-
mitt þessa dagana heldur sænskl
jafnaðarmanxiaílokkurinn þing • í
Stokkhóími. Danskir jafnaðar-
menn eru boðnir þangað, og vara-
formaður danska jafnaðarmanna-
flokksins hélt ræðu við þing-
setninguna, eins og ég við þing-
setningu Aiþýðusambandsins hér.
Ég hefi mætt fyrir hönd dcnsku
stjómarinnar á fulltrúafundum
Þjóðabandaiagsins í Gdnf í Sviss.
Samtímis hefi ég haldið ræður á
fundum svissneskra jafnaðar-
xnanna, og svlssnesku jafnaðar-
mannablöðin hafa birt viðtöl við
mig og ræður, sem ég hefi haldið.
Hver alþýðuflokkur innan Al-
þjóðasambands verkamanna og
jafnaðarmanna (II. Intemationale)
er f ullkomlega sjálfráður og ó-
háður því um sín innri mál.
Gagnkvæm hjálp og styrkur til
kosninga, biaðafyrirtækja, útgáfu-
starfsemi eða í deilum við at-
vinnurekendur hafa engin áhrif á
stjómxhálastarfsemi flokkanna í
hinum einstöku löndum.
„Morgunblaðið“ þegir vandiega
um þau ummæli min, að danskir
verkamenn hafi fengið styrk frá
stéttarbræðrum sínum í öðrum