Vikuútgáfa Alþýðublaðsins - 08.11.1928, Síða 2

2
VIKUOTGÁFA ALÞYÐUBLAÐSINS
einstökum, auk mána'öarkaUps og
aukapóknunar (sbn 1. og 2. gr.)
Vs % af brúttó söluverði aflans-
Hið isama gildir ef fiskurinn er
sieldur nýr hér á landi.
6. gr.
Á síldveiðum skal mánaðar-
kaup vera (sbr. 1. gr.), og auk
pess aukaþóknun, sem hér segir:
5 aurar af hverju síldarmáli,
sem sett er í bræðslu alt að 5
þúsund mála afla, en verði afknn
hærri, þá hækki aukaþóknunin
upp í 6 aura af öllum afla. (1
mél 150 lítrar eða 135 kgr. ef
vegið er. 6 aurar af hverri tunnu
í salt.)
7. gr.
Skipverajr eiga fisk þann, er
þeir draga, og fá ókeypis nýtt
salt í hann.
Verði síld kverkuð og söltuð,
um borð í skipinu, skal greitt
fyrir það kr. 1,20, af hverri tunnu,
er skiftist jafnt milli þeirra, sem
verkið vinna.
a gr.
Vinni hásetar að kolavimnu á
skipunum, yf ir ' síldveiðitímann,
Igreiðist fyrir hana eftir kaup-
taxla hafnarverkamanna í
Reykjavík.
Vinni hásetar að kolaflutningi
frá fiskrúmi á ís- eða saltfisk-
veiðum, ber þeim fyrir þaö kr.
10,00 á sólarhring. Sama upphæð
ber hásetum, sem kynda á ferð-
um milli landa og á fiskiveðium.
9. gr.
Liggi skip í höfn að loknum
veiðum, og vinni hásetar, báts-
menn, aðstoðarsiýrimenn, neta-
menn, matsveinar, bræðslum nn,
kyndarar og aðstoðarmenn í vél,
að hreimsum og viðgerð skipanna,
skal þeim greitt sama kaup og
hafnarverkamcnnum við Reykja-
víkurhöfn er greitt á sama tíma,
enda fæði þeir sig sjálfir að ölltt
leyti.
Vinmtiminn sé 8 tímar.
Vinni hásetar að botnhreinsun
skipsins á veiðitímanum, skal
þeim greitt kr. 2,00 um klst.
hverja.
10. gr.
Þegar skip sigl.'r með afla
sinn til útlianda, skulu skipverj-
ar þeir, sem tilgreindir eru í 1«
gr., fá að vera í landi til skiftisr
og halda mánaðarkaupi sínu á
meðan ferðin stendur yfir. Enn
fKmur fái sömu inenn, hver
þeiira, 10 daga fri með fulhi
kaupi, ef hann hefir verið hjá
sama útgerðarfélagi í 10 mán-
uði.
11. gr.
Þá skip er í veiðiför, eru há-
setar og aðrir þeir, er á þilfari
vinna, ekki skyldir til að berja
ryð, mála eða þvo skipið und-
ir málningu eða vinnaaðra vinnu,
sem ekki getur heyrt fiSkveiðun-
um tiL
12. gr.
Á ísfiskveiðum skal taía skip-
verja þeirra, er á þílfari vinnat
ivera minst 12 menn auk skip-
stjóra og stýrimanns.
13. gr.
Þá skip er á ferðum millí
landa, skal vinnutími kyndara
vera þriskift vaka, 8 tíma vinna
í sólarhring.
Svefnpláss kyndana sé ávalt í
lyftingu (káetu) og hafi hver
þeirr sérstaka „koju“.
14. gr.
Þegar skip liggur í innlendrí
höfn, að lokinni hverri veiði-
för, skulu hásetar, bátsmeniv
netamenn, aðstoðarstýrimcnn
Aðstoðars'ýrim. kr. 290,00
MatsvsinaT — 300,00
Aðs' oðarrr a sveir ar — 150,00
Lifrarb ræðslumcnn — 265,00
Aðstoðarmenn í vil — 360,00
Æfðir kyndarar — 350,00
Óæfðir kyndarar — 320,00
Auk þess fritt fæði. — Neta-
menn séu fæst 6 á skipi, auk
bátsmanns og. aðstoðars ýrimanns.
— Aðstoðarmptsveinn sé að stað-
ttldri á skipi með 16 manna
skipshöfn. — Æfður kyndari telst
sá, er kynt hefir í 6 mánuði.
2. gr.
Auk mánaðarkaupsins (sbr. 1.
gr.) skal hásetum, netamönnum,
bátsmanni, s ýr mönnum, skip-
stj .ra ocr ma svcdni greidd auka-
þóknun af allri lifur úr fiski, sem
(veiðist á skipið. Á skipum, þar
sem lifrin er brædd, sé auka-
þóknun þessi kr. 40,00 fyrir
hverja 165 1., er skiftist jafnt
milli áðurgreindia manna.
Á skipum, sem flytja lifrina að
landi til bræðslu, skal aukaþókn-
tm vera kr. 40,00, og rniðast við
fult fat lifrar. Fat telst fu t með
11 cm. borði, er skiftist á milli
sömu manna og áður getur.
Aukaþóknun lifrarbræðslu-
manns sé, af hverjum 105 kgr.
lýsjs, sem hann bræðir:
Nr. 1 kr. 5,00.
Nr. 2 kr. 2,50.
Sé hijogn og sundmagi hirt og
annars fiskiúrgangur, rennur
helmingur af andv rði þess til
þeirra mnana, sem lifrarhlut taka.
*
3. gr.
Á skipum þeim, sem lifrar-
bræðsla er, skal Lifrin mæld ný,
í löggiltum málum.
Sé lifrin flutt á land, skal hún
mæld af umboðsmanni Sjímanna-
félagsins. Skal hann útnefndur af
S jómannaf élgainu. Ú ígerðarm: nn
Skélamál
eftir
Hallgpím Jórasson, kennara
við barnaskóla Reykjavíkur.
(Frh.)
IV.
Hagsýni..
Mikið er sungið í enskum sikól-
um. Er söngurinn bæði skyldu-
námsgrein og notaður til hvíldar
log hresisingar.
Margt er til í Englandi, sem
vert er að skoða. Hagný'.a kenn-
arar sér það vel og dyggilega
Faia þeir úr skólunum með n:m-
endur sína og lofa þeim að sjá
isítt af hverju, dýr í dýragörðum,
jurtir og tré í jurtagörðum, vélar
í söfnum, búninga, listasmíði,
myndir, handrit, bækur og margt
fleira. ,
Er eytt í þessar ferðir töluverð-
um tíma. En þessi kensla þykir-
betri en orðin eim.
Þá fara enskir kennarar afar oft
með nemendur sína út í skem i-
garða og út á víðavang. Úti á
greiða honum þóknun fyrir mæl-
inguna, með kr. 0,50 fyrir hvert
fult fat lifrar, sem flutt er á land.
Útgerðarmönnum ber að sjá
um, að búið sé vel um „sponsin"
í I ifrartunnunum, áður en þau
eru flutt frá borði.
Hásetar bera enga ábyrgð á
tjóni, er kann að hljótast af illri
meðferð á tunnunum við upp-
skipunina.
Taki sjór lifúr fyrir borð, án
þess að skipverjar, að dómi skip-
s:j;ra, hafi átt nokkra sök á, er
það á ábyrgð útgerðaimanna.
Sömuieiðis er það á ábyrgð út-
gerðarmanna, ef kasta verður lif-
ur fyrir borð, sökum ónógra lifr-
ar-ílá(a.
1 báðum síðast greindum tilfell-
um skal skipstjóri votta, hve
mörg föt Ifrar haifi farið fyrir
borð.
Umboðsmanmi Sjómannafélags-
ins skal tilkynt, með alt að 2ja
daga fyrirvara, hvenær hans er
óskað að meta lifrina.
Hafi hann enga slíka tilkynn-
ingu fengið innan 6 daga frá því
lifrin var flutt frá borði, skal
aukaþóknun greidd skipverjum af
því tunmutali, sem á land var
flutt.
4. gr.
Sé lifrin mæld á land, ska)
skipverjum greidd 80% af auka-
þóknuniinni (sbr. 2. gr.), miðað
við fjölda þeirra lifrarfata, sem
frá borði eru flutt, en afgangur-
inn að loknu mati-
*
Aukaþóknun af Ifiur, sem
brædd er á skipinu, sé greidd
að ílokinni hverri veiðiför.
5. gr.
Á ísfiskivsiðum skal greitt báts-
mönnum, aðstoðars ýr’mönnum,
netamönnum, hásetum, bræðslu-
mönnum og matsveinum, hverjum
víðavan/ji eru börnin stundum
saman við líkamsæfingar og leiki.
Er það talið eins nauðsynlegt og
bóknámið.
Þessi útivist er auk hinnar
venjulegu leikfimi,
Leikfimi er kend úti á leik-
sviðum, Hagar svo til í sumum
nýrri skólunum, að leiksvseði cru_
uppi á þökum skólabygginganna.
Er þaðan útsýni góð yfir næstu
hluta borganna. Háar girðingar
og rammbyggilegar eru alt í
kring um þvílík leiksvæði.
Þykir nemendum mjög gaman
að leika sér þarna, þjálfa lík-
amann og reyna mátt og megin.
Þarna eru niemendur aldrei eftir-
litslausir.
Enskum nemendum er gefinn
kostur á að baða sig og synda.
Er oft langur vegur frá skólun-
um að baðstööum og sundhöll-
um. Fa-a nemendur þá í spor-
vögnum. Hafa börr.in aðgcngu-
miða, sem aJ.ntaðeigandi boigar-
stjórn leggur þeim t:!.
Handavinna bama er með
ýmsu móti í enskum skólum.
Telpur sauma flikur, prjóna,
hekla, bæía og fleira þess konar.
Drengir smlða, höggva, saga,
hefla og renna. Þeir búa til ýmsa
hluti úr spónum, tágum, pappa
og tsvo framvegis.
Þá er *mjög , fullkomin mat-
reiðslukensla í sumum enisku
skólunum. Læra telpur þar bæði
munnlegg og verklega, hvemig
búa á til kjarngóðan mat og holl-
an. Þær læra einnig að þvo, halda
munum hrcinum og hagnýta alt
sem bezt.
Auk þessa er það til, að í skóla-
byggingunni er höfð ofurlítil íbúð.
Þar er dagstofa og svefnherbergi
auk búrs og eldhúss, Eru her-
bergin með viðeigandi húsgögn-
um. Gefst telpunum þarna kost-
ur á að vinna dagleg heimilis-
störf. Uppbúin vagga er í svefn-
herberginu og brúða í. Voru Titlu
stúlkurnar, 12, 13 og 14 ára, mjög
natnar við að sinna liila barninu,
skifta um föt á því, slétta lín,
fága alt í dagstofunni og prýða.
Skiftast telpurnar á um þessi
verk. Sumar þurka ryk af hús-
trunum, aðrar þvo gólf, einar
vinda þvctt og nokkurar elda
súpu, leggja dúka á borð eða
bera fram mat.
Má þarna líta mynd úr daglegu
lífi. Skiija nemendur vel, að þessi
kensla kemur þeim síðar að
gagni. Aftur á móti veitist þeim
oft erfitt að skilja nytsemi margs
annars, sem kent er í skólunum.
V.
Bókfræðsla.
Nokkuð er það mismunandi og
komið undir næmi barnsins,
þroska þess og aldri, hve nær
það fer að lesa á bók. En bókin
er notuð svo fljótt sem unt er.
Barnabækur Englendinga eru
margar ágætar. Letrið er stórt,
fallegt og skýrt, myndir ágæt-
ar og efni valið.
Englendingar eiga mikið úrval
lesbóka. Er efni þeirra maTgvis-
legt, æfintýri, sögur, kvæði, nátt-