Vikuútgáfa Alþýðublaðsins - 28.11.1928, Side 2

2
VIKUÚTGÁFA ALÞVÐUBLAÐSINS
SJómannakaupIð.
Kaupið parf að hækka um 103 krónur á
mánuði til að jafnast á við tekjjur enskra
og 252 krónur til að jafnast á við tekjur
pýzkra sjómauna.
Samkvæmt tilkynningu frá AI-
þjóöasambandi flutningaverka-
manna, Amsterdam, gerðu býzkir
fiskimenn á togurnm og útgerðar-
Skipstjóra
1. stýrimanns 198
2. — m. prófi 195
2. — án prófs 146
Netamanns 146
Háseta 135
Viðvanings 75
Matsveins 155
1. vélstjöra 213
2. — 180
Kyndara 146
menn nýjan samning um kaup a
togurum 8. ágúst í sumar. Sam-
kvæmt þeim samningi eru launin
með þessum hætti:
6,°/o af afla
mörk á mán. og 1 % —
- - — — 0,7% —
- - - - 0,7% -
- - — — 0,6% —
- - — — 0,5% —
- - — — 0,1% —
- - — — 0,6% —
- - — — 1% —
- - — — 0,7% --
- - - - 0,5% -
1 tilkynningunni er þess getið,
■ð aukaþóknun og hlunnindi séu
óbreytt eins og þau voru sam-
kvæmt fyrri samningum, en fasta
kaupið var hækkað um 50% frá
því, sem þaö var 1925. Áður en
prósentur eru reiknaðar, er dreg-
ið frá verði aflans: kostnaður við
uppskipun, sölu og fyrir afnot
bryggju og uppskipunartækja. Að
jafnaði mun þessi frádráttur vera
um 5—6o/o af heildarverði aflans.
Hefi ég leitað mér upplýsinga um
þetlo hjá einum ræðismanna
Þjóðverja, sem er kunnugastur
þýzkri togaraútgerð allra hér-
lendra manina, og ber upplýsing-
um hans saman við skýrslu Al-
þjóðasambandsins um þetta efni.
Enn fremur fá skipverjar allir í
félngi helming af andvirði
hrogna, sundmaga og lifrar eða
lýsis, sé lifrin brædd um borð.
Ekki er mér kunnugt um hvort
þeir einnig fá úrkastsfiiskinn eins
og tíðkast hjá Hollendingum,
Belgum og Frökkum, en háselum
þeirra er það býsna drjúg tekju-
Jind.
Skipverjar á þýzkum togurum
njöta auk kaups og aukaþóknun-
ar þessara hlunninda: Þeir vinna
ekki að uppskipun aflans, fá 24
stunda frí eftir hverja veiðiför,
hafa að eins 8 stunda vinnudag í
höfnum að afloknu fríi, fá 2,25
mörk í fæðispeninga á dag í
höfnum, sé ekki matreiðsla um
borð í skipinu, fá viku sumarfrí
með fullu kaupi og fæðispening-
um, fá fatnað og muni tryggða á
kostnað útgerðarinnar fyrir: skip-
stjóri 750 m., stýrimenn, vélamenn
og hásetar 600, kyndarar og mat-
sveinar 400. Auk þess fá skip-
verjar, sem veikjast, auk ókeyp-
is hjúkrunar, lyfja og læknishjálp-
ar 2,25 mörk í dagpeninga hver,
ef þeir ekki liggja á sjúkrahúsL
1 skýrslu þýzkn fiskimannafélags-
ins, sem birt eríriti þess í ágúst
1925, er yfirlit yfir afla skipanna
og meðaltekjur skipverja við
veiðar í Norðursjönum og hér
við land. Birta Þjóðverjar slikt
yfirlit yfir 3 mánuði í eiinu.
Hvert skip fór þá að meðaltali
41/2 veiðiför hingað til lands og
meðalverð aflans varð þá um
8000 mörk úr hverri ferð. Auka-
þóknun hvers skipverja fyrir lif-
ur o. þ. h. varð i þessa 3 mánuði
675 mörk auk prósentu af afla.
Tekjur skipverja á þeim togur-
um, sem stunduðu veiðar í Norð-
ursjónum, voru um 63 mörkum
minni á mánuði. Ferðirnar voru
þó fleiri þangað, 6—7, en aflinn
miklu minni.
Eftirfarandi skýrsla sýnir hverj-
ar tekjur skipverjar á þýzkum
toguium hafa með núgildandi
kaupi 0g aukaþöknun, ef gert er
ráð fyrir sama afla og 1925.
Lifrarhlutur og
prósentur í 3 mán.
1925.
1. Stýriamður M. 1017
2. — m. prófi - 914,40
2. — án prófs - 914,40
Netamaður - 880,20
Háseti - 846,00
Matsveinn - 880,20
1. Velstjóri - 1017,00
2. Vélstjóri - 914,40
Kyndari - 846,00
Lifrarhlutur og prósentur í 3 mán. 1925 að viðbættu núgildandi3jamán. Tekjur á mánuði.
fastakaupi. M. 1611 M. 537
- 1409,40 - 469,80
- 1352,40 - 458,80
- 1318,20 - 429,40
- 1261,00 - 417,00
- 1345,20 - 448,33
- 1656,00 - 552,00
- 1454,40 - 484,80
- 1284,00 - 428,00
Kaup pijzlíra Háseta er pannig
417 mörk eda um 454 króm/r á
mánudi, er ptíð 144 krónum hcerrci
að krónutali en meðaltekjur is-
lenzkra hássta nú,
1 skýrslu þessari er gert ráð
fyrir sömu heildartekjum á skip
úr hverri veiðiför og árið 1925, og
er það áreiðanlega .of lágt, því
arður hluthafa í þýzkri togaraút-
gerð er búist við að verði með
allra mesta möti í ár eða um 12%
hjá allmörgum félaganna, prátt
fyrir hækkunina á kaupinu.
Um launakjör enskra fiski-
manna á togurum frá Grimsby
Stipstjóri hefir
Stýrimaður hefir
1, Vélstjóri
2.
Bátsmaður
1. Netamaður (Third hand)
2.
Aðrir hásetar
Matsveinn
Kyndari
Loftskeytamaður
eru til upplýsingar í skýrslu AI-
þjóðasambands flutningamanna í
Amsterdam. Um Jaunakjör fiski-
manna frá Hull hefi ég fengið
upplýsingar hjá fulltrúa Hellyers
í Hafnarfirði, og staðfesta þær
það, sem ég áður hafði fengið
vitneskju um.
Launin á togurum frá Hull eru
.þannig:
10% af „nettó“verði aflans
7%
og 3 pence at stpd. „nettó“verð£
6 p. - 2
.4
á viku 70 sh.
- 59 -
- 49 -
- 45 - 6 p. - 2
- 42 - 6 - - 2
- 42 - -2
- 42 - - 2
- 42 - - 2
- 80 - - 2
Auk þessa iefir skipstjóri, stýrk
maður og hásetar lifrarhlut, er
nemur á mann um 2 sh. af hverju
fati.
Til frádráttar af heildarverði
aflans áður en aukaþóknun (pró-
senta) er reiknuð skipverjum,
kemur: 5»/o af verði aflans, 1%
% til kaupanda fiskjarins, kol,
ís, olía og tvistur til vélarinnar,
hafnargjald og vatn og fastakaup
3—4 lægst launuðu háseta. Veið-
arfæri eða fæði *r ekki dregið frá.
Venjulegast mun þessi kostnaður8
Kaup 42 sh. á viku =
Premia af 600 stpd. „n
Lifrarhlutur, um 24 föt,
reiknaður 400 stpd. fyrir ísfisk-
ferð hingað til lands, að minsta
kosti er það fast ákveðið hjá loft-
skeytamönnum.
Sé gert ráð fyrir að mánuður
fari í hverja veiðiför hingað, sem
er talsvert lengri tími en venju-
legt er, og að hver togari selji aðí
meðaltali fyrir 1000 stpd., sem
er um 150 stpd. lægra en meðaí
sala íslenzku togaranna var í
fyrra, verða mánaðartekjur háseta
á ensku togurunum þessar:
t
9 stpd. kr. 199,35
Bttó“ = 5 stpd. - 110,75
2 sh. á fat, - 53,10
Mánaðartekjur samtals kr. 363,26
auk fæðis, eða 53 krónum hærri
en meðaltekjur á islenzkum tog-
urum eftir núgildmdl sainn'ngi.
Dýrtíðravísitalan í Bnglandi var
í sumar 164, hér er hún nú 228,
mundi vera, ef islenzk króna væri
í gullverði um 187. Mánaðartekj-
ur enskra háseta, 16 stpd. og 8
sh., jafngilda því þar að kau|)-
mætti 414,20 krönum hér.
Með öðrum orðum, til þess
að islenzkir liásetar séu jafn-
vel launaðir og enskir, ætti
kaup þeirra að vera 414.20 kr.
um mánuðinn, i stað 310.35 kr.,
sem pað nú er,
Mismunurinn er 103.85 ámán-
uði eða 33%
Enn þá gífurlegri verður þó
munurinn, ef miðað er við tekjur
þýzkra háseta, 417 mörk á mán-
uði.
Dýrtíðarvísitalan þar er 151 á
móts við okkar 228, eða 187 ef
miðað er við gullverð. Þessi 417
mörk jafngilda því þar 562,90 ísL
krónum hér að kaupmætti.
Til þess að jafnast á við
þýska háseta, þyrftu þvi þeir
islenzku að fá núverandf
tekjur sínar, 310,35 kr. á mánuði,
hækkaðar um 252,55 krónur eða
liðlega 80%.
Útgerðarmenn hafa haldið þvi
fram, að íslenzkir hásetar væru
betur launaðir en erlendir stétt-
arbræður þeirra og ættu að vera
það, því svo mikið stæðu þeir
þeim framar að dugnaði ogkappi.
Það er sýnt, að hið fyrra er rangt,
en hið síðara munu flestir taka
undir að sé rétt. Nú er tækifærið
fyrir útgerðarmenn að láta það
sjást í verki, að íslenzkir togara-
hásetar verði bezt launaðir allra
þeirra togaraháseta, er fiska við
Islands-strendur, því engir munu
flytja jafnmikinn auð að landi
og þeir.
S. Á. Ó.
)
Verkamenn vinna á viðkosn-
ingar í Ástraiiu.
Khöfn, FB., 20. növ.
Frá Melbourne er símað til Rit-
zau-fréttastofunnar, að h'.ngað til
kunn úrslit kosninganna í Ástralíu
sýni, að verkamenn hafi unnið 6
þingsætL Stjörnarflokkamir fá
sennilega 46 þingsæti, en verka-
menn 29.
Olíueinkasala
i Argentinu.
Þingið í Argentinu samþykti
nýlega lög með yfirgnæfandi
meirihluta (79 atkv. gegn 17) um
heimild fyrir stjórnniiina til þess.
að taka að sér einkasölu á stein-
olíu. Allar olíulindir, sem ein-
stakir menn eiga, verða teknaf
eignamámi.