Víðir - 22.04.1933, Side 2

V i Ö 1 R
Kemur út einu sinni í viku.
Ritstjöri:
MAGNÚS JÓNSSON '
Afgreiðslumaður:
JÓN MAGNÚSSON
Sölvangi.
Sími 58. Pósthólf 4.
lega að láta svara vöxtum. Hvað
liggur þá nær en að gera þá út á
Norður- og Austurlandi meðan
vertíð stendur þar yfir? Þorskveið-
arnar hafa undanfarið verið trygg-
asta veiðin, það yrði þvi heppileg-
ast að háida sig við hana. Yinnu-
krafturinn er hér nógur, og skort-
ir vinnu yfir þennan tíma. fað
ætti því að vera auðvelt að hrinda
þessu í framkvæmd. Norðan- og
austanlands eru góðar hafnir víða
og eflaust, hægt að fá leigð hús
lyrir aflann. Sala hans gengur nú
sæmilega síðan Fisksölusamlagið
var stofnað.
Auk þess er hér til nóg af smá;
bátum, sem flytja mætti austur
og norður. Hvers vegna ætti ekki
að veia hægt fyrir menn að fara
þangað, eins og menn koma hing-
að til veiða norðan af Akureyri
og Pórshöfn? Það er auðvifað ekk-
ert til fyiírstöðu. Það ætti að veia
í hag Útvegshankans hér, að hjálpa
mönnum hér til.þess að komast
á staðina og búa sig undir út-
haldið. Honum ætti ekki síst að
vera hugleikið, að gera menn fær-
aii um að greiða vexti af skuld-
um sínum og standa í skilum með
afborganir af lánum.
Það er næsta ólíklegt. að menn
nái sér nokkru sinni upp ur því
skuldafeni, sem þeir eiu komnir í,
nema því að eins að þeir haldi
rekstrinum áfram lengur en verið
hefir. Með gamla fyriikomulaglnu
mundi þurfa íleira en eitl göðæri
bæði um aflasölu og aflabrögð. Eins
og útlitið er nu, eru litlar líkur til
að slikt komi fyrir á næstunni.
• Þetta, sem hér hefir verið sagt
að framan, er fi amsett til þess að
vekja athygli manna á því, hversu
iiauðsynlegt þeim er að afla sér
atvinnu annarsstaðar á landinu.
Hér i Eyjum getur ekki nema
litill hluti þeirra manna, sem nú
eru hér búsettir, haft, sæmilega at-
vmnu að sumriuu til. Þetta vita
menn eða ættu að vita það af
reynslu undanfarinna ára, og ættu
vitaskuld að hegða sér eftir því.
Að voiiriu gætu innanhéraðs-
menn að sjálfsögðu haft nægilega
atvinnu við fiskþvott, ef útgerðar-
menn hér hefðu ekki alment haft
þá reglu að taka utanhéraðsmenn
sem vormenn til þeirra starfa. Er
illa fa'ið, að svo er komið.
Útgerðaimenn ættu framvegis
að láta innanhéraðsmenn ganga
fyrir um þá atvinnu, sem þeir
geta iálið af mörkum. Öllum hlýt-
ur að vera Ijöst, hvílíkt böl það
er, að mikill hluti borgara bæjar-
íélagsins er atvinnuiaus mikinn
hluta ársins. Allir, sem geta að
einhverju úr því bætt, ættu að
telja ser það skylt.
Rétt þykir í þessu sambandi að
benda á það, hvort ekki væri skyn-
samlegt, að hætta að binda ver-
tíðarlok við 11. maí. í fyrra var
góður afli um iok. Það mun ekk-
ert álita mál, að betri afkomu
gefur útgerð í maí heldur en jan-
úar og febrúar, með svipuðum
afla.
Fyrrum og nú.
Niðurl.
Aiferði var hið versta um þess-
ar mundir, ekki síst á árunum
1880 til 1883. Hafísar umkririgdu
meginhluta landsins oft fram á
höfuðdag. Sérstaklega eru árin
1881 og 1882 minnisstæð, hið
fyrra vegna frosta og kulda en
hið siðara vegna vorharðindanna
og fjárfeilis. Afli brást oft við
sjóinn og sulturinn vofði yfir
mörgum heimilum víðsvegar í
bygðum landsins, svo að mörgum
lá við að láta hugfailast. Fólkið
flúði til Ameníku, en þó fæst af
suðurlandi; fjöldinn sat þó kyr.
Þrautsegja þeirra og þolinmæði
hafði yflrhöndina, víðast hvar og
létu þeir því harðindin lítt á sig
fá. Lörigun til þes3 að bjargast
áfram heima á ættjörðinni og
vonin um bættan hag, hólt þeim
uppi. í* *eir trúðu því margir að
hetri tímar væru í vændum, og
aldrei man eg eftir því að foreldr-
ar mínir létu á sór heyra, að
þau kviðu neinu. í"au voru sam-
taka í því eins og öðru, að reyna
að bjargast á eigin spýtur, enda
tökst þeim það. Móðir okkar syst-
kinana stóð þar ekki að baki. Hún
var tápmikii kona, si glöð og
ánægð innan um barnahöpinn, þó
ýmsa vöntun ætti sér stað.
Jafnframt var það venja heima,
að lesa húslestra á helgum dögum,
oítast eða nær altaf um hádegis-
bilið og voru þá sálmar sungnir
á undan og eftir. Á veturnar, frá
1. vetrardegi til föstu voru og
lesnir húslestrar hvern virkan dag
i vökulokin Og sálmar sungnir, en
á föstunni voru Passíusálmarnir
sungnir og hugvekjurnar lesnar.
fannig var þa? víst á flestum
eða óllum heimilum í nágronninu,
en þessi siður mun nú viðast
hvar iagður niður.
Á þessum tímum tóku ungling-
ainir lítinn eða engan þátt í op-
inberum málum, enda iítill póli-
tískur vindur í mönnum um þær
mundir samanborið við það, sem
nú er. Stjórnarskráin fiá 1874
var þá fyrir skömmu í lög leidd
og þótti hún mjóg til bóta. Þá
þektust ekki þessi pólitísku bein
og bitlingar, eða flokkahatur, er
allsaman spillir þjóðllfi vofu meira
en almenningur gerir sér hug-
mynd um.
Unglingarnir vissu það víst
sjálfir, að þeir höfðu iítið vit á
opinberum málum og þeim. datt
ekki í hug að heimta lireytt „þjóð-
skipulag", bardaga eða ofbejdi
gegn öðrum, enda voru þá engir
„forystumenn" 1 þeirri iðju héi á
landi.
En „nú er öldin önnur.“
Ekki verður því neitað, að al-
þýðuskölarnir gera rnikiö gagn í
ýmsu tilliti. Folkið Jærir margt
er að gagni getur kornið síðar
meir ef viiji og ástundun haldast
i hendur. fað handsamar að
minsta kosti lykilinn að frekari
fiæðslu. En furðanlega synist
mér fjöldi fólks Jitið þroskaður, að
hugsun og skilningi, eða í því
sem eykur hið sahna andlega gildi
iivers maris og hveriar konu. Eg
held að skóJarnir vinni of litið að
þessn samhliða kenslunni.
Áður fyr var nngiingum bent á
það, að þeir ættu, jáftióðum og
þeir þroskuðust, að reiða sig á
sína eigin hamingju og heimta
alt af sjalfum séi, með þvi eina
móti væri hugsanlegt að þeir yrðu
nýtir menn, en nú eru til flokka-
foringjar sem kenna hið gagnstæða,
kenna fólkinu það, að heimtasein
minst af sjalfum sér en sem mest
af öðurm.
Sumir þessaia manna virðast
ekkert nýtiJegt finna heima fyiir í
þjóðlífi voru og engan sannleika
i nánd við sig, ekkert nýtilegt.
Gott dæmi þess eru hin svo-
nefndu „Sovetjvinafélög11 eða livað
þau nú heita. Þau eru stofnuð,
eftir því sem sagt er, í þeím til-
gangi að senda ýmsa gæðinga
hinnar kommóuistisku stefnuaust-
ur í Garðarík'i til þess að ieita að
sannieikanum og kynnast lífinu
þar. Erigir þessara manna kunna
þá tungu, sem þar er töluð. f*eir
fara til Moskva og dvelja þar viku
tíma í dýrðlegum fagnaði undir
handleiðslu sovjetstjórnarinnar,
'sem er að sögn ónísk á rússneska
gullið, ef það er notað tíl æsinga
og útbreiðslu kommúnismans. Á
þetta gull horfa nú ýmsir vonar-
augum eins og dæmin sýna.
Að heimsókninni lokinni hverfa
þessir sendiboðar heim aftur með
fullan munninti af rússneskum
sanrileika! Það segir sig sjálft hve
mikið þeir vita um Jif hinnar
rússnesku þjóðar, er mun vera
hátt. á apnað hundrað miJjónir.
Mér þykir ekki ólikiegt að þess-
konar sannleiksleit beri svipnðan
ávöxt og varð hjá Bakkabræðrum,
er áttu sér gluggaláusan kofa. E’eir
höfðu þar af leiðandi enga birtu í
kofanum og undu þvi illá. En til
þess að bæta úr í þessu efni fundu
þeir upp það snjallræði að bera
sólskinið í trogurn inn í kofa sinn.
Það er að mínu áliti ekki iíklegt,
að „sendiherrai nii “ komi með
meiri sannloika fiá Rússlandi, eft-
ir að hafa, að því er kaila má
máilausir, dyalið þar stutta stund,
heldur -en áðurnefndir „vitringar"
báru af sólskini inn í kofanri giugga
lausa. En gullið getur kornið þeim
að notum.
Mundi ekki þessum möntium
nær að set.ja glugga á sinn eiginn
kofa svo að sólaibirtan og sann-
leikurinn heirna fyrir kænrist þar

óskar öllum lesendum
sinum
gleðilegs sumars.

inn á eðlilegan hátt? Hvað segja
fræðarar um það?
Tdgangur minn með þvi að
segja það, sem sagt hefir verið í
undarifarandi greinum, hefir verið
sá, að skýra unga fölkinu lítils-
háttar frá því hvetnig kenslunni
var háttað, þar sem eg þekti til
á uppvaxtarárum mínum og um
leið að sýna með sem fæstum
orðum, mismunipn á þvi, sem þá
var í samanbuiði við það sem nú
er.
Greinar þessar hafa verið merkt-
ar með X þar tú nú.
Griuinar Ólafsson.
Strandið.
—o—
í siða8ta tb). Víðis var minst
á strand togarans „Skúla fógeta*,
og þess getið þá að þess mundi
verða minst nánar i næsta blaði.
Nú eru nöfn þeirra manna, er þar
fórust, nú þegar birt í mörg-
um blöðum, svo ástæðulaust
virðist að telja þau upp hér,
enda mun eriginn þeirra hafa
verið héðan úr Eyjum. En það
er annað, sem vert er að minn-
ast á í því sambandi, það er
Slysavarnarfélagið. Það er upp-
]ý8t nú að línubyssan í Grinda-
vík hefir nú á ca. tveimur ár-
um bjargað 62 mönnum úr ber-
sýnilegunr háska. Og í sam-
bandi við Það má óhætt full-
yrða að ef Slysavarnarfélagið
hefði verið til með svipuðum
tækjum þegar „Jón forseti"
strandaði á Stafnesi, þá hefði
sennilega öllum orðið bjargað,
sem annas fórust þar, svo miklu
betri var aðstaðan þar eftir at-
vikum þá, en nú þegar «Skúli
fógeti® fóist, Það má telja
mikla gæfu fyiir Slysavarnar-
félagið og starfsmenn þess f
Grindavik að takast skyldi að
bjarga þetta mörgum mönnum
nú. Það vita þeir best, sem
kunnugir eru ströndinni þar
hve ófýsilegt er að leuda þar í
náttmyrkri og hiíðarveðri,
Allir, hvort sem þeir vinna
á sjó eða landi, ættu að taka
höndum sarnan um það að
styrkja Slysavarnarfélag ístands,
því það er óefáð eitt hið besta
fyrirtæki, sem stofnað hefir ver-
ið á landi hér.
Minnist þess, Vestmannaey-
ingar.