Víðir


Víðir - 15.12.1934, Blaðsíða 1

Víðir - 15.12.1934, Blaðsíða 1
 VI. árg. Vestinannaeyjuin, 15. descniöer 1934 38. tbl. Þungi fisks. M*ðal annars ftóðlaiks, sem „íslensktSjómannaalmanak" flyt.ur, er um þunga fisks á ýmsu stigi, miðað við skippund aí fullverkuð- um fiski. Maður skyldi ætla að í riti, sem flytur jafn mikinn fróðleik og "íslenskt Sjómannaalmanak", sæj- ust ekki órökstuddar fullyrðingar, án athugasemda, en svo er þö, þar sem talað er um þunga fisks. Það er langt frá þvi að sami þungi af óslægðum fiski geri skip- pund af fullverkuðum fiski, hvar og hvenær seiu hann er veiddur, þó að Sjómannaalmanakið geri ekki mun á því. Það vita allir swm við flskveiðar .fást á ýmsum tímum árs, að miklu munar á þunga þess, sem 'lnnan í fiskinum er, eftir því á hvaða ársfíma hann er veiddur. Á sumrin er t. d. lítið annað innan í fiiskinum en 'hálftómur maginn, og getur yel verið rétt að . 600 kg. af þeim fiski geri 1 skpp. af honum fullverkuðum. En aé það rétt, þá má fullyrða ao alt að 700 kg. fara í skpp. af fiski, sem veiddur er í febrúar, mars og aprilmánuðum. Þá er fiskurinn, eins og sjómerm og aðgerðarmenn kannast við, stundum úttroðinn af síli og altaf þungaður af hrognum eða sviljum. Það eru því engar öfgar þó að. gert sé ráð fyrir að 10% meiri þunga af öslægðum fiski veiddum á vetrarvertíð, þúrfi til að gera skpp. af fullverkuðum fisk'i, huldur en af sumarveiddum fiski. Reynsla þerra manna hér, sem athugað hafa þunga fiskjarins, sýnir 12— 17°/0 meiri þunga af óslægðum flski, en Sjómanna-almanakið telur að t-urfi til þess að gera skpp. af honum fullverkuðum. Það er eðlilegt að me.nn tiúi tölum þeim, sem á hverju ári standa, athugasemdalaust, í riti því er sjálft Fiskifélagið gefur út, en engu að siður munu þessar tölur ærið villandi. Það hafa líka verið, og eru enn, mjög svo skift- ar skoðanir manna um, hvaða þyngd fliskjar a hinum ýmsu stig- um þurfi til þess að gera skpp. af horium full verkuðum. þetta er líka ofur eðlilegt, því ekki svo litlu munar hvort fiskurinn er ÍTTBREIÐIÐ VÍÐI Portúgals-hertur eða Barcelóna- þur. Það er því ofur skiljanlegt að ekki gildi sömu tölur um þunga ó- slægðs fisks í þuvfiskskippund, hvort fiskurir.n er veiddur um hrygning- artímann og seldur til Poitúgai, eða veiddur að sumarlægi og seld- ur til Barcelöna. Þetta ættu útgerðarmenn og sjómtnn, í félagi, að athuga næstu vertíð, eins nákvæmlega og unt er, svo að um þuifi ekki að deila. Sitt af hvcrju. Hvar er kviknað í? Þannig spyrja menn jafnan, jafn- skjótt ,og biunalúðurinn öskrar. Allt kemst á ferð og flug, ein- hverstaðar er kviknað í. Fólkið þýtur frá vinnu sinni tjl þess að hjálpa þeim, sem fyrir brunanum veiða og allir spyrja í fyvstu hins sama: Hvar er kviknað í? Ef eldsvoða ber að á.næturþeli, þá þjóta: menn upp úr rúmum sinum: klæðast í skyndi, og hlaupa , út á götu. Þeir spyrja þá fyrstu er þeir mæta hinnar, sömu spurh- ingar : Hvar er kviknað í? Flestum ætla eg að bregði eitt- hvað þá, er þeir heyra bruna- lúðurinn gjalla. Hljöð hans eru svo )jót, ljótari, og méryjiggur við að segja, djöfullegri en flest önnur hljóð. Þó muq það ekki einasta astæðan til þess að fólki bregði, helttur miklu fremur hitt, að ösk- ur þetta boðar hættu og tjón. Það segir manni, að einhver bygging só að brenna og allir vita það, að húsbrunar geta verið hættulegir heilsu og lífi manna ef ekki næst að stöðva eldinn nógu fljótt. Vitandi þetta alltsaman þjóta allir góðir mahn, sem til þess eru færir, undireins á vettvang til þess að hjálpa og til þess að bjarga því sem bjargað verður. . Annars hafa Vestmannaeyingar verið giftudijúgir í þessum efnum^ því að enn bafa ekki svo ég muni brunnið hór hús til kaldra kola, nema Sambandshúsið á Eiðinu forð- um, fuiir, af ull, eða hálfftúlt frá Landeyja-Biandi, er siðar varð Blöndu-Brandur. Ullin hafði ekki verið þurkuð jneira en góðu hófi gengdi og fór því um hana likt og hey, sern vott er hirt. Það kviknaði í henni sögðu flestir. Nokkrir fundu þb betra ráð, gamalt ,og gott framsóknarráð. Þeir sögðu að kaupmennimii' hefðu kveikt í ullinni, en Brandur lagði kollhúfur og ekkert varð nánara upplýst um brunann, annað en það, að húsið brann og ullin sviðnaði og eitthvað af henni brann. Þetta gerðist um hábjai tan sum- ardag í bliðu veðii. Sumir héldu að þarna hefði einhver framleitt „landa", eldfiman og góðan landa, dýrindis drukk. Enn fatt benti þó á að svo hefði verið. Það er hvoitveggja i senn, a,ð bæjarbúar hafa veiið giftudrjúgir í þessum efnum og hitt, að þeir hafa til þess unnið, með því að bregða skjótt við þtigar eldsvoða ber að höndum og duga vel til þess að leggja óvininn að velli, þ. e. slökkva eldinn. Menn eru, þegar i það fer, hug- aðir qg hrau?tir yið þetta eins og annað. Það er ekki laust við að þeim svipi til Þorgilsar Böðvars- sonar, er alment var kallaður Þorgils skarði. Sturlunga segir, meðal annars, frá atburði, er áttí sér stað i Björ- gyn á dngum Hákonar konungs gamla 1245 eða nálægt því. Þor- gils var hiiðmaður Hákonar kon- ungs, svotil nýkominrt að hirðinni 19 áia gamall, þióttmikill og rik- lundaður og hið mesta höfðinga- efni eins og síðar kom fram. Ég tek hér npp kafla úr frá- sögninni um atburð þennan, þar segir: Sá atburður gerðisk at eina nótt varð þar eldur laus í bænum, var þá blásit úm allan bæinn. Ok er þetta herboð kom í konungs- herbergi, klæddist hann nú sjálfur skjótt og hét á þá menn, er hjá honum vóru. Hann lét blása út allri hnðinni ok öllum bæjarlýðn- um til þessa ofriðar og vopuuðusk menn sem til baidaga, ok skipaði konungur hirð sinni þar, sem hon- um þótti mest þöifin. Bað kon- ungur menn fara varlega ok þó djarflega. Var eldurinn svo ákaf- lega mikill, at ólíklegt þótti at slökkt mundi verða. Var þá margs leitað, bovit í vatn ok sjór ok brotin viða herbergi. Konungur kvað á hvar þorgils skyldi standa en hann vildi framganga miklu iengra, fekk hann svá mikinn háska viðþat, at þat þbtti með ólikindum, er hann hélt lífi ok Jimum meið- ingarlaust. Um .síðir lét konungur taka langskipssegl ok gera alvátt ok bera at eldinum. Varð þat þá um síðir at eldurinn sloknaði með Guðs miskuun ok hamingju kon- ungs. En Þorgils fekk þann orðróm af konungi sjálfum ok öllum öðrum, er vissu, at engi maður hefði þar jafnvel bovið aig og borgisk sem hann í jafn miklum háska..... Ok þess naut Þorgils jafnan síðan hjá konungi, svá at hann þoldi honum betur en flestum öðrum jafnar tilgerðir. Næsta dag eftir brennuna kom Þorgils í herbergi drotningar, tók hún honum vel ok þakkaði honum hve di engilega hann hafti gefiBt um nöttina. Ok er hún sér at klæði hans eru brunnin, þa gaf hún honum vel sex álnav af skarlati. Einsog jafnan er héi vel og skemmtilega frasagt, bæði um atburðina og þá menn, sem við þá eru riðnir. Það er auðfundið á öllu að mikils hefur það þótt vei t, að geta sigrast á eldinum og þeim háska, er hann boðaði og eiga nútiðar- menn fyllilega sammerkt fyrri alda mönnum í þeKsum efnum. Margrét diotning var dóttir Skúla jaris, er oft er nefndur Skúli hertogi, og sem raikið kvað að um tima. Skúli jarl var mikill vin Sturlunga einsog fleiri Noregs höfðingjar á þeim timum, enda voru Sturlungar, fllestir, miklir menn, audlega og likamlega skoðað. En þeir báru ekki gæfu til sam- þykkis svo sem kunnugt er, en af því leiddi margra alda áþján og hnignum landsmanna, er seint eða aldrei fæst bætt. Framhald. AUGLÝSID í VÍÐI

x

Víðir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Víðir
https://timarit.is/publication/600

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.