Dagblað

Tölublað

Dagblað - 22.07.1925, Blaðsíða 1

Dagblað - 22.07.1925, Blaðsíða 1
Fimtudag 22. jttlí 1925. fflagðfað I. árgangur. 142. tölublað. ATBURÐIR þeir, sem nú hafa gerzt í Siglufirði, eru eitt dæmi þess enn, hversu óheppilega er skipað atvinnu- málum hér á landi. Síldarstúlk- ur, sem ráðnar hafa verið með sérstökum samningum og fyrir ákveðið kaup um síldarvinnu- tímann, leggja niður vinnu og krefjast hærra kaups en um var samið. Og vinnuveitendur verða nauðugir að láta undan. Orsökin til þessa er sú, að fyrirkomulag á kaupgreiðslu er vitlaust. Sildarvinna er ákvæðis- vinna. Stúlkum er greitt kaup eftir því hve mikið þær salta. Hinir svo nefndu »vikupening- ar« hrökkva skamt ef síldveiði bregst, og þá um leið ákvæðis- vinnan. Nú hefir síldveiði brugðist í sumar fram að þessu. Kvenn- fólkið hefir beðið í Iandi at- vinnulaust, sumt vikum saman. Pykist það nú sjá, að það muni bera litið úr býtum yfir sum- arið. Pess vegna krefst það hærra kaups og neitar að vinna nema goldin sé ein króna fyrir að salta í hverja tunnu, í stað 75 aura. Hjá þeim, sem ráðnar eru með skriflegum samningum, er þetta auðvitað samningsrof og má ætia að sleginn sé yar- nagli við því í samningunum frá hálfu vinnuveitenda. Er það því ekki rétt sem sagt er, að þeir sé varnarlausir gagnvart sliku til— tæki sem þessu. Getur hver maður sagt sér það sjálfur, að samningar, sem vinnuveitendur búa út, eru ekki þannig gerðir að þeir leggi þeim aðeins skyld- ur á herðar, en ákveði vinnu- þiggjendum aðeins réttindi. En liklega eru allir slikir samning- ar handahófsverk og sjálfsagt mundi verkafólkið ekki geta sagt neitt, þótt útgerðarmenn hætti t. d. síldveiðum í miðju kafi. Og undirrót alls ills, að þessu leyti, er sú, að aðalkaup síldarkvenna skuli vera »premia«. Mundi hafa farið betur, ef gold- ið væri hærra mánaðarkaup (eða »vikupeningar«) en aðeins nokkurra aura »premia«, sem nauðsynleg er til þess að dug- legar stúlkur geti borið meira úr býtum heldur en þær sem eru óduglegar eða viðvaningar. Verkafólk hefir ekki efni á því að eiga neitt á hættu, og það er ekki rétt að ætlast til þess af því. En það á mikið í hættu þegar það ræður sig í ákvæðis- vinnu í síld, því að ef síldin bregst hefir það ekkert — eða sama sem ekkert kaup fyrir hábjargræðistímann. ' Áhættuna \ verða þeir að taka á sig sem eignast gróðann af útgerðinni. Hér skal enginn dómur á það lagður hvorum málsaðilja vinnu- veitendum eða vinnuþiggjendum — það ólag er að kenna, sem á er vistráðningu síldarkvenna. Liklega eiga báðir jafna sök á því. En það verður að forðast eins og heitan eldinn að þessi Siglufjarðarsaga endurtaki sig. Og það verður tæplega fyr en fenginn^ er óhlutdrægur gerðar- dómur í kaupgjaldsmálum. Fyrirmyntíar kjörskrá! Fyrir skemstu fóru fram borg- arstjórnarkosningar í Marseilles í Frakklandi. Gengu þar tveir ilokkar til kosninga og sigraði annar með litlum meirihluta. Hafði sá flokkur útbúið kjör- skrána og stóð fyrir kosning- unni. Hinuni flokknum þótti það grunsamlegt, að atkvæða- talan hafði hækkað úr 80—100 þús. á fáum árum, en vegna þess að kjörskrá lá ekki frammi nema þrjá daga var ekki hægt að afrita hana, en þá var það tekið til bragðs að taka ljós- mynd af henni og síðan skrif- aði sá flokkurinn, er í minni hluta varð (republikanar) bréf til hvers manns, er á kjörskrá stóð. Árangurinn varð sá, að póststjórnin endursendi 18000 bréf með þeim ummælum, að viðtakendur væri ekki til, eða þá dánir! Frekari rannsókn leiddi það í ljós, að rúmlega 17000 atkvæði höfðu verið greidd fram yfir tölu atkvæðisbærra borgara. / Steinaldarfundur. í Gyðingalandi hefir nýlega fundist hauskúpa af steinaldar- manni og líkist hún mjög haus- kúpunni af Neanderdalsmann- inum, sem er hin elzta haus- kúpa er fundist hefir. Þykir merki- legt að hauskúpa af manni af sama þjóðflokki skyldi finnast i Asíu. Hauskúpu þessari svipar mjög til hauskúpu af Chimpanse-apa, en þó vilja visindamenn eigi skoða hana sem sönnun þess, að mannkynið sé komið af öpum. Hauskúpa sú er fanst í Afríku fyrir skemstu og getið hefir verið í Dagblaðinu, reynd- ist við nánari rannsókn vera af apa, svo að eigi verður hún heldur sönnun þess, að mann- kynið sé af öpum komið. Hverjir búa í New York? Oldham bískup í New York var nýlega á ferðalagi á Englandi. Flutti hann fyrir lesturum Banda- ríkin og sagði þar, að það væri aðeins sárfáir Englendingar, sem vissu nokkuð um Bandaríkin. Þessa lýsiugu gaf hann á New York: I New York eru fleiri írar en í Dublin, fleiri Skotar en í Edinborg, fleiri Frakkar en í París, fleiri Rússar en í Moskva, fleiri Pólverjar en í Varsjá, fleiri Italir en í Róm, fleiri Grikkir en í Aþenu og fleiri Júðar en í nokkurri annari borg í heimi. Þó mæla allir þar á enska tungu.

x

Dagblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblað
https://timarit.is/publication/605

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.