Hænir - 31.08.1929, Blaðsíða 1

Ritstjóri og ábyrgðatm.
Sig. Arngrímsson
Talsími 32 :: Pósthólf 45
Kemur út einu sinni t viku
| minst 52 blöð á ári. Verð
jó kr. árg. Gjaldd. 1. iúlí, inn-
anbæjar ársfjórðungslega. —
7. árg.
Seyðisfirði, 31. ágúst 1929
35. tbl.
Þei, þei!-----------------------
-einhvervaraðtióa.
Margt er undarlegt í náttúrunn-
ar ríki, — margt merkilegt í mann-
heimum. — Og mðrg eru þau
fyrirbrigði í mannheimum, sem
eru hliðstæð og sambærileg öðr-
um í ríki náttúrunnar. —
Hjer á landi eru þrír Jónasar,
sem þektir eru orðnir með |)jóð
vorri. Heitir einn Jónas Jónsson,
annar Jónas þorbergsson og sá
þriðji og minsti heitir Jónas Guð-
mundsson, ritstjóri „Jafnaðar-
mannsins“. —
Er það nú ekki skrítið? — Á
Vesturlandi eru þrír steinar, sem
alþjóð þekkir, — ekki ósennilegt,
að þeir einhverntíma kunni að
hafa verið nátttröll, — heitir einn
Fullsterkur, annar Hálfsterkur og
sá þriðji og minsti heitir Amlóði.
Þetta er aðeins „Tankeexperi-
ment“, en auðvitað ekki samlík-
ing. Aðeinsþrjú stig úr stjórnmála-
iífinu í mannheimum, jirjú stig úr
steinaríkinu. Fullsterkur, Hálf-
sterkur — og Amlóði.
„Trip, Trap, Træsko", segir
danskurinn.
Fullsterkur og Hálfsterkur eru
all-„respektaber björg, en Amlóði
— sá er ekki beisinn.
Jónas Guðmundsson er heldur
ekkert pólitískt Grettistak. það
hef jeg marg sýnt og sannað, með
því að velta honum við og vega
á loft. Hefði hann átt að láta sér
þær ófarir sínar að kenningu
verða og .fordast ad nefna mig,
eða nokkuð mér viðkomandi, oft-
ar í blaði sínu, því slíkt má hann
vita að boðar nýtt basl. En Jónas,
hann J-ó-n-a-s! — Nei, —„samt
skal hann greiða út seglin þunn,
og sjá hvað skeiðin flýtur'1. —
Dauðaþögn grúfir yfir Fullsterk,
Hálfsterk og Amlóða Vesturlands.
— En sama verður ekki sagt um
nafnana þrjá. Allir „hafa þeir
hann fyrir neðan nefið“, sem
kallað er. Og íslenzka þjóðin hef-
ir undanfarið ekki farið varhluta
af ræðu- og ritsnild þeirra. Eink-
um hafa þeir verið örir á orð
síðan Sjálfstæðisflokkurinn var
stofnaöur, síðastliðið vor.
þegar fregnin um sameiningu
Frjálslynda flokksins og íhalds-
flokksins í einn flokk, Sjálfstæð-
isflokkinn, flaug um landið, í end-
uðum maí-mánuði, í vorgróandan-
utn, þá þótti þessi vorgróður í
íslenzkri pólitík mikil og góö tíð-
indi allstaðar, — allstaðar nema í
herbúðum „Jafnaðar“manna.
„Jafnaðar“menn um land alt
umhverfðust gersamlega, og blöð
þeirra reyndu með öllu móti að
vekja tortrygni og andúð gegn
þessum nýstofnaða stjórnmála-
flokki.
Þeim var það ljóst, forkólfum
Jafnaðarmanna, að hér var að
rísa upp öflugur flokkur, sem
samkvæmt stefnuskrá sinni hlaut
að vinna sér mikiö og traust
fylgi, yngri sem eldri, fylgi allra
þeirra manna, sem trúa því, að
einstaklingsframtakið og athafna-
frelsi íslenzkra borgara sé heilla-
vænlegra fyrir land og lýð en
sameignar- og þjóðnýtingarfargan
Jafnaðarmanna.
Þessi nýi stjórmálaflokkur hlaut
því að verða til þess, að eyða
fylgi Jafnaðarmanna um landið
þvert og endilangt. Menn, sem í
raun og veru höfðu haft sömu
grundvallarskoðanir í þjóðfélags-
málum, en sem til þessa — fyrir
undirróður Jafnaðarmanna, sem
allstaðar reyndu að ala á öfund
og stéttaríg — höfðu staðið
dreyfðir og ósamtaka, þeir höfðu
nú, með stofnun Sjálfstæði^flokks-
ins, slegið stryki yfir þau dægur-
mál, sem áður höfðu valdið nokkr-
um tvístringi þeirra á meðal, á
sumum sviðum og sameinast um
aðalstefnumálin, sjálfstæði lands-
manna innávið og útávið, til
sameigiulegra átaka gegn höfuð-
erki-óvininum, „Jafnaðar“mönn-
um.--------
— Forfeður vorir, landnáms-
menn íslands, leituðu hér, svo
sem kunnugt er, friðlands fyrir of-
ríki Haraldar konungs hárfagra,
og.stofnuðu hér sjálfstætt tíki. Og
sá megingrundvöllur, sem þeir
bygðu ríkisheildina á, var frelsi
og sjálfstæði einstaklingsins, innan
sameiginlegra þjóðernisbanda. —
þaðan stafar öll vor fornaldarfrægð.
þegar þessum grundvelli einstakl-
ingsfrelsis og sjálfstæðis er rask-
að, þá færist skapadægur hvers
jtjóðfélags nær.
Stofnun Sjálfstæðisflokksins var
full þörf. Útlendar öfgakenningar
eru teknar að útbreiðast hér á
landi, útlendir menn eru teknir að
seilast eftir forráðum hér, fyrst og
fremst eftir landhelginni, þeirri
uppsprettunni, sem öll velferð
landsmanna byggist á, í nútíð og
framtíö. þessir útlendingar bera
fé á einn stjórnmálaflokk landsins,
til jæss að tryggja hagsmuni sína
hér, til þess, að leggja land undir
fót. Engum, sönnum íslending
getur dulist, hvílíkur voðierbúinn
sjálfstæði landsins með þessu;
landhelgin eign útlendinga. Lítum
inn í hugskot forfeðra vorra. Þeg-
ar Ólafur konungur Haraldsson,
árið 1024, fór þess á leit við ís-
endinga, að þeir gæfu honum —
ekki landhelgina kringum alt ís-
and — heldur smáeyna Grímsey
við Eyjafjörð, þá reis upp Einar
Þveræjngur og mælti: „Þá ætla
ég mörgum kotbóndanum muni
3ykja verða þröng fyrir dyrurn".
Það hefði verið reynandi fyrir
Jónas Guðmundsson, að minnast
á jafnréttisákvæði Sambandslag-
anna við Einar. Svarið hefði
orðið: „Þá ætla ég mörgum kot-
bóndanum muni þykja verða þröng
íyrir dyrum. Ef landsmenn vilja
halda frelsi sínu, því, er þeir hafa
haft síðan er land þetta bygðist,
þá mun sá vera til, að Ijá útlend-
ingum einkis fangstaðar á“.
Stóru herrarnir í Reykjavík hafa
skrifað óteljandi ádeilur á stofnun
Sjálfstæðisflokksins. Sá minsti
þeirra Jónasanna hefir verið inn-
blásinn út herbúðunum syðra.
Amlóði mun líka þykjast vera
góður og gildur steinn eins og
Fullsterkur og Hálfsterkur.
Stóru herrunum hefir verið
svarað syðra, orði til orðs. „Hæn-
ir“ hefir svarað Jónasi litla orði
til orðs. Og ég hefði látið það
nægja, ef Jónas hefði ekki ráðist
á féiagsstofnun Sjálfstæðismanna
hér á Norðfirði og — nefnt nafn
mitt. En ég hefi lofað honum því,
að svara þegar hann hóar.
Það sést á 12. tbl. „Jfm.“, þ.
31. júlí, að kl. 8 að kvöldi þess
6. júlí hefir maður setið við
glugga á Selstöðuverzlunarhúsinu
danska, beint á móti bæjarþings-
salnum. Hann hefir haft sama út-
sýni og sama þankagang og þeir,
sem áður gættu hagsmuna út-
lendinga í selstöðuhúsunum hér
á landi. Hann sér flokk manna
fara til fundarhalds, þar sem ræða
á stofnun félags, sem hygst að
hafa þessar tvær dauðasyndir að
aöal-stefnumálum:
1. Að vinna að því og undirbúa
það, að ísland taki að fullu öl
sín mál í sínar eigin hendur og
gæði landsins til afnota fyrirJands-
menn eina.
2. Aö vinna í innanlandsmálum
að víðsýnni og þjóðlegri umbóta-
stefnu á grundvelli einstaklings-
frelsis og atvinnufreisis, með hags-
muni allra stétta fyrir augum.
„Þessi óhæfa má með engu
móti ske“, hugsar gluggagægir,
umboðsmaður Yde’s, danska
mannsins, sem ásamt með Staun-
ing berst fyrir því, að Danir leggi
áherzlu á að hagnýta sér jáfnrétti
Sambandslaganna, er þeir hafa
fengið fyrir tilstilli eins innrættra
umboðsmanna og þessa, sem
HJARTANLEGAR þakkar-
kveðjur og heillaóskir,
sendir sjúklingum og starfs-
:ólki sjúkrahússins hér, hann
' f^arl Jónasson.
gægist bak við gluggatjöldin. —
„Þetta má með engu móti ske, um
íetta verð ég að skrifa“. Og því
fremur gremst „gardínu“-mannin-
um að þessi félagsskapur skuli
ganga svona greiðlega, sem hann
sjálfur, í eigin persónu — hann,
sem samkv. eigin orðum rak Jón
^orláksson á gat í landsmálum á
Norðfjarðarfundinum skömmu áð-
ur — sjálfur hefir, að sögn, gert
orjár,' ef ekki fleiri, tilraunir til
3ess, að stofna félag, er starfaði í
gagnstæða átt, „Jafnaðar“manna-
félag. Hann fann svo ofur vel,
hvernig hin pólitíska ríkisstjarna
hans var að kulna út.
„Stofnfundinn sóttu um 50
manns“, segir Jónas, og það er
nærri sanni, þó stofnendur væru
nokkuð fleiri. En síðan eru marg-
ir gengnir í félagið, sem ætluðu
að sitja stofnfund, en gátu ekki
sökum anna. — Lög þessa félags
okkar, eða „Prógram", sem hann
kallar, í lands- og bæjarmálum,
eru þau sömu, 'það sama, og
„Prógram“ annara Sjálfstæðisfé-
laga í landinu. Sjálfstæðismenn
skifta nefnilega ekki um „Program"
eftir því hvar bezt blæs, eins og
Jónas hefir gert annaðhvert ár,
síðan 1925, að hann fyrst „upp-
tróð“ sem pólitískur „tragi-komik-
er“ á leiksviði norðfirzkra íhalds-
manna. „ísland fyrir íslendinga",
er kjörorð Sjálfstæðismanna, hvar
sem er á landinu, og þeir vilja
vinna ímeð víðsýni, en varfærni,
að þjóðlegri umbótastefnu á þeim
eina rétta grundvelli.
Og sízt væri þessa vanþörf í
þessu bæjarfélagi. Það teldi ég
hag, ef félag okkar gæti verkað
sem „bremsa“ á Jónas, eins og
hann sjálfur kemst að orði. Þáð
þykir nauðsyn, að á hverjum far-
kosti sem heldur hraðförum und-
an brekku, niður á við, séu
„bremsur“ góðar og traustar. Ef
ökumaður er glanni, þá er lífi og
limum þeirra, sem falið hafa hon-
um stjórn, bráður bani búinn,
nema „bremsur“ bjargi.
„Pólitískt skemtifélag" kallar
Jónas félag okkar. Verra gat það
verið. — Mér er sagt, að þá sé
fjörugast í „Kirkjubólsteig“, þegar
ræðumenn eru pólitískir. Tali þá
oft margir í senn og sé leikið
undir á hrossabresti, hljóðpípur