Ísfirðingur - 23.04.1980, Blaðsíða 4

4
ÍSFIRÐINGUR
'1SÓKNAKMANNA Í VESTFJAKDAKJÓRMMI
Utgefandi:
Kjördœmissamb. Framsóknarmanna i Vestfjarðakjördœmi.
Ritstjórar:
Halldór Kristjánsson og-Jón A. Jóhannsson, áb.
Afgreiðslumaður:
Guðmundur Sveinsson, Engjavegi 24, simi 3332.
A sumarmálum
Enn ber aö höndum þau tímamót sem öldum
saman hafa verið mikil hátíö meö íslendingum.
Sumarmál eru komin. Sumariö er í nánd.
Viö kveðjum nú liðinn vetur, sem var gjöfull og
mildur yfirleitt, en ekki laus viö óveöur og áföll.
Vestfiröingum eru ofarlega í huga svipleg sjóslys
þegar horft er um öxl. Þó er vert aö muna aö
umferöin á landi hér er nú orðin meiri slysavaldur
en sjósóknin. Þaðan er margra sára aö minnast
frá þessum vetri eins og öörum árstíðum. Skammt
líöur milli sárra áminninga um þaö aö slysavarna-
starf er aökallandi.
Á þessum sumarmálum vofir yfir óvenjulega
mikil óvissa um atvinnulíf og bjargræðisvegi. Hug-
sanlegt væri aö komandi sumar einkenndist ööru
fremur af almennum vinnudeilum og langvinnum
verkföllum. Ekki þarf aö eyöa orðum aö afleiöing-
um þess ef til kæmi. Nú eiga flestir ósamiö um kjör
sín og ýmsir orðnir langeygir eftir lausn þeirrar
óvissu.
Hér veröur ekki rætt um kjaramálin í heild
aöeins minnt á þá staöreynd aö þar eru mestu
áhyggjuefnin. Þaö er býsna margt ósamræmi í
launakjörum. Vafalaust er unnt aö benda á ýmis-
konar ósamræmi og ójöfnuö. Það verður ekki
lagaö fyrr en þessi mál eru tekin sem ein heild,
algildur samanburöur og mat fer fram og byggt er
á því.
Ekki er vikið aö þessum málum hér til aö deila á
nokkurn ákveðinn hóp eöa flokk eöa sérstaka
stétt. Þar er svo nærri því aö allir eigi óskiliö mál
aö slíkt ætti ekki viö. En þaö er naumast hægt aö
skrifa sumarmálahugleiöingu án þess aö víkja að
þessu mesta áhyggjuefni. Þær launabætur sem
menn eru aö tala um og gerðar eru kröfur um
skipta menn áreiðanlega í langflestum tilfellum
miklu minna en hitt hvort vinnufriður helst eöa öll
lífsbarátta þjóöarinnar og bjargræöisvegir lamast
langtímum saman.
Þetta er alvarleg áminning um aö taka kjaramál-
in öörum tökum en gert hefur verið og gert er,
skipa þeim meö meiri yfirsýn og jafnvægi.
Þetta ár er kallað ár trésins. Áhugamenn vilja
leiöa huga þjóðarinnar aö skógræktarmálum.
Þessi árin eru tímamót aö því leyti aö reynsla er aö
leiða í Ijós aö skógrækt gæti verið arövænleg
aukabúgrein á ýmsum stööum á Islandi eins og
t.d. í Noregi og Svíþjóö. Trjáviöurinn er til margra
hluta nytsamlegur og eitt hiö merkasta hráefni.
margskonar iðnaðar. Nú eru til hér á landi nokkrir
skógarteigar sem gefa eigendum sínum tekjur.
Þar fá þeir til sölu jólatré eöa girðingastaura er
þeir grisja teiginn. Síöar veröa svo trén sem eftir
standa hentug í raflínustaura eöa ýmiskonar efni-
viöur. En þetta allt tekur sinn tíma. Þaö sem gert
er í skógrækt gefur yfirleitt ekki arö fyrr en eftir
tugi ára. En sem betur fer eru til menn sem hugsa
fram í tímann.
Þegar talaö er um ár trésins má minnast þess
aö síðasta ár var kallað ár barnsins. Sameinuöu
þjóðirnar vildu vekja menn um allan heim til
hugsunar um þarfir barnsins, uppeldismálin og
þaö sem vangert væri þar. Ekki er vitaö hver áhrif
þetta hefur haft hér á landi. Hitt er víst aö sú
lausung er víöa gætir í heimilishaldi hefur slæm
áhrif á nokkurn hluta íslenska barna. Sú slökun
sem oröiö hefur á fjölskylduböndum og viröingar-
leysi fyrir þeim hefur gert ýmsum ómælda bölvun.
Ábyrgöarlausar frelsiskröfur hafa stundum komið
fram sem vanræksla gegnvart eigin börnum.
Hjörtur Sturlaugsson,
Fagrahvammi, 75 ára 7. apríl 1980
Það var kuldagrár apríl-
dagur. Hríðarjagandi og
gúlpur til hafs. Hafísjakar
voru á reki út á Húnaflóa og
stefndu til lands. Vögguðu
sér á digurri haföldunni,
sem var vakin einhvers stað-
ar langt norður í Dumbshafi
þar, sem konungar vatna og
vinda háðu einvígi í trvllt-
um leik. Strandafjöllin
stóðu fannbarin og úrg haf-
ísþokan huldi gneypta núpa
þeirra. Brimgnýr frá vstu
skerjum heyrðist til innstu
dala.
Það var ekkert vorhljóð í
náttúrinni enda kannske
ekki von, því meir en seil-
ingarfjarlægð var til sumar-
mála þennan dag 7. apríl
1905.
En það var að fæðast lítill
drengur á einum bæ þarna.
vúð einn fjörðinn. Nánar til*
tekið í Snartartungu í Bitru.
Þetta var hann Hjörtur í
Fagrahvammi. Og ef rétt er
reiknað þá virðist útkoman
úr dæminu vera sú, að hann
sé 75 ára í dag. En því eiga
nú margir bágt með að trúa
þegar á allt er litið.
En hvað um það.
Foreldrar Hjartar voru
Guðbjörg Jónsdóttir og
Sturlaugur Einarsson, sem
lengi bjuggu mvndarbúi á
þessari kostajörð. Heiðurs-
hjón og vel þekkt í sínu
héraði. Þarna ólst Hjörtur
upp og átti sín bernsku og
æskuár þangað til ungfull-
orðinn fluttist hann burt.
Þá með konu og tveggja
barna faðir.
Alla tíð hefur Hjörtur
unnað þessari fæðingar- og
fóstursvcit sinni og héraði
heitum huga og verið henni
góður sonur, og borið hróð-
ur hennar með sér alla tíð
hvert sem hann hefur farið.
Enda á þessi sveit og hérað
mildari sv'ip en hér að fram-
an er brugðið upp. En and-
stæður miklar. Hregg í hríð-
ar harðar, en angan úr
grænkandi jörð, kannski
hvergi meiri og gróður
stendur þar djúpuni rótum í
rauðri mold.
Ungur að árum fór Hjört-
ur að taka til hendi við
bústörfin og hefur alla tíð
haft yndi af þeirri iðju.
Hann er frábær skepnuhirð-
ir og snyrtimenni í allri um-
gengni. Engan veit ég hon-
um snjallari að halda fé í
góðum holdum á mikilli
beit. Hann veit alltaf ná-
kvæmlega hvað mikið þarf
að gefa. Hann hefði sómt
sér vel á mikilli beitarjörð.
Með vaxandi þroska fór
hann að sinna ýmsum mál-
um fyrir sveit sína og hérað.
Jafn ágætur maður var
ekki látinn sitja hjá þegar
kallað var til starfa á félags-
legum vettvangi. Á því sviði
hefur hann ekki látið deig-
ann síga. Frá unglingsárum
og til dagsins í dag hefur
hann staðið í fylkingar-
brjósti margra félagssam-
taka og hafa þau mál verið
þar í góðum höndum og vel
leyst, enda haft mikla tiltrú
samferðamanna sinna.
Hjörtur var stofnandi og
stjórnarmaður U.F.M. í
Bitru og skrifaði mikið í
félagsblað þess. Einn af að-
alhvatamönnum og stofn-
andi Kaupf. Óspakseyrar.
Hann hefur verið formaður
Búnaðarfélags Eyrarhrepps
í 33 ár. Stéttarfundarmaður
um 6 ár. Forðagæslumaður í
Hólshreppi og Eyrarhreppi
í mörg ár og trúnaðarmaður
Búnaðarfélags íslands í 10
ár. Hann átti sæti í hrepps-
nefnd Eyrarhrepps í átta ár.
Hann hefur setið aðal-
fundi Búnaðarsambands
Vestfjarða í 36 ár fyrir öll
búnaðarfélögin sem hann
hefur verið í og endurskoð-
andi reikninga sambandsins
í mörg ár og er enn.
Á aðalfundi Búnaðarsam-
bands Vestfjarða 1977 sem
haldinn var í Örlygshöfn í
Rauðasandshreppi var
Hjörtur á ferðalagi vestur í
Kanada þegar fundurinn
var haldinn. Sagði þá einn
fundarmanna við mig, að
það væri skrýtið, að vera á
Búnaðarsamþandsfundi
sem Hjörtur væri ekki með.
Og á þeim fundi, þegar við
höfðum lokið störfum í
þeirri nefnd, sem hann
Þó að skógrækt sé skynsamleg og trjárækt sé
falleg og kemmtileg er þó mannræktin fyrir mestu.
Og mannræktin byggist að miklu leyti á því að
börn eigi foreldra, að menn lifi fjölskyldulífi. Hug-
myndir um upplausn fjölskyldunnar hafa enn sem
komið er ekki skilað neinu í staðinn. Þar er ekki
um annað að ræða en hugmyndir og e.t.v. tilraunir
sem engan jákvæðan árangur hafa borið.
Hvað sem menn kalla árin hvert fyrir sig í
auglýsingaskyni eða til umhugsunargildir það enn
og alltaf að mannræktin er fyrir mestu. Þess er
gott að minnast hvenær sem er og ekki síst þegar
menn ráðstafa tómstundum sínum, sumarfríum og
orlofi. Það verður ekki nánar rætt nú en þess eins
óskað að okkur takist almennt að haga því svo að
það gefi sem flestum gleðilegt sumar.
H.Kr.
hafði lengi setið með okkur,
fórum við út á Látrabjarg,
því það ku vera vestasti
tangi Evrópu, og ekki vera
hægt að komast nær Kan-
ada og vera staddur í þeirri
álfu. Minntumst við þar
Hjartar á kyrru vorkvöldi
undir hnígandi sól.
Hjörtur er samvinnu og
félagsmálamaður af lífi og
sál og hefur fórnað þeim
málum ómældum tíma úr
sinni æfi. Snjall maður í
ræðustól, og kann að haga
orðum sínum svo, að eftir sé
tekið. Fylgir áhugamálum
sínum eftir af festu, þó
sanngjarn, drengur hinn
besti, hlýr og heill. Ungur
að árum fór Hjörtur í ung-
lingaskólann á Hvítárbakka
og seinna í bændaskólann á
Hvanneyri. Rómar hann
mjög þá dvöl sem hann átti
þar í hópi góðra félaga, af-
bragðs kennara og skóla-
stjóra, sem hann sem aðrir
minnast ætíð með virðingu
og þökk.
Þar með var lífsstarf hans
ráðið. Hefur hann æ síðan
helgað sig bústörfum.
Hann hóf búskap í Snart-
artungu móti föður sínum
og bróður. Hann yfirgaf
fæðingarsveit sína 1933 og
fluttist þá að Hanhóli í Bol-
ungarvík. Sú jörð var þá í
eyði, og byggði Hjörtur upp
öll hús frá grunni og ræktaði
mikið. Þaðan fluttist fjöl-
skyldan að Hafrafelli í Skut-
ulsfirði og var þar eitt ár,
fluttist þá útfyrir hálsinn að
Fagrahvammi. Hófst þar
enn uppbyggingarstarf og
hafa öll hús þar risið af
grunni í búskapartíð Hjart-
ar. Fagrihvammur gat ekki
státað af víðlendum töðu-
völium, ekki gátu þeir heill-
að Hjört að setjast þar að.
Það hefði kannski mátt
segja eins og í stendur í
vísunni: „Þar reisti hann sér
bæ á þeim blásna mel, svo
byggðinni lá við að hlæja.“
En hann fann til með
óræktinni. Hún hrópaði á
hug hans og hendur. Hann
hlýddi kallinu, gekk til
starfa með hug ræktunar-
mannsins. Stakk spaða í mel
og óræktarmó, bylti og
breytti í græna jörð. Árang-
urinn lét ekki á sér standa.
Það er óhætt að segja að
rúmlega tvö strá vaxi þar
sem áður óx eitt, eða réttara
sagt ekkert.
Hjörtur hlaut mikinn
manndóm í vöggugjöf.
Hann hefur verið hamingju-
maður í lífi sínu, þrátt fyrir
allt, þótt stundum hafi
hann fengið ágjöf á lífsins
siglingu, sem er orðin nokk-
uð löng og stundum brotsjó.
Hann hefur átt tvær konur,
afbragsmanneskjur báðar
tvær.
1930 giftist Hjörtur Arn-
dísi Jónasdóttur frá Reyk-
hólum. Með henni eignaðist
hann fjögur börn. Hún stóð
við hlið hans í blíðu og
stríðu, sem ekki mun hafa
verið neinn dans á rósum
fremur en hjá öðrum á þeim
árum. Hann missti hana
mjög um aldur fram eftir
sautján ára sambúð.
Árið 1950 giftist Hjörtur í