Nýr Stormur - 02.09.1966, Síða 1

FÚSTUDAGUR 2. SEPTEMBER 1966
Lesið kjallara-
greinina um
hvernig fer þegar
stjórnmáiamenn
eru ekki hlutverki
sínu vaxnir
2. árgangur
Reykjavík
34. tölublað
Hlutafélagsformið misnota
Löggiltir endurskoðendur standa sem skjól fyrir hlutafélögin, sem mörg eru gróðrastía skattsvika
og spillingar í skjóli hlutaf járlaganna.
Eitt af því, sem einna mesta athygli vakti í sambandi við
útkomu síðustu skattskrár, bæði hér í Reykjavík og víðar,
var að skattar hlutafélaga lækkuðu úr 19% niður í 13%.
Menn undrast þetta að vonum og vorkenna vesalings hluta-
félögunum verznandi afkomu. Svo einfalt er málið þó ekki.
Verður hér í stuttu máli gerð grein fyrir þessu máli, en
það svo síðar tekið til rækilegrar athugunar.
Hlutafélagalöggjöfin hefir
þann tilgang, að skapa fleiri
aðilum form til að leggja í
sameiginlegan atvinnurekst-
ur, einkum með það í huga,
að sá atvinnurekstur sé með
þeim hætti, að hann sé of-
viða einstaklingum. Erlendis
er það og svo, að hlutafélög
eru byggð upp, samkvæmt
eðli laganna, en minni fyrir-
tæki rekin af einstaklingum.
Hér á landi er fyrra fyrir-
brigðið að sjálfsögðu fyrir
hendi og í mörgum tilvikum
fullkomlega rétt og heiðar-
lega uppbyggt. Síðara fyrir-
brigðið er og einnig algengt;
að smá fyrirtæki eru hluta-
félög, af þeirri ástæðu einni,
að það er hagkvæmar ,iyrlr
eigandann, að hafa þann hátt
á hlutunum. Eru þá hluthaf-
arnir aðeins „próforma“, en
menn geta íhugað tilganginn.
Erlendis eru hlutabréf!
gjaldgeng vara á opnum!
markaði, en hér er löggjöfinj
á þann veg að með forkaups i
réttarákvæðinu, fara stór og;
góð fyrirtæki, smátt og smátt
á færri hendur. Hlutafélögin
hafa skattfríðindi umfram
einstaklinga. Þau mega
leggja í varasjóði, skattfrjálst
hluta af hagnaði sínum, sem
á svo að heita, að sé til end-
urbyggingar fyrirtækisins. —
Ekki er kunnugt um að nokk
urt eftirlit sé með því, til
hvers þetta fé er notað. Mörg
dæmi eru þess, að eigendur
eða eigandi hlutafélags, hefir
dregið stórfé út úr hiutafé-
laginu — byggt sér hús, -r-
stundum mörg; keypt upp
■é.ígnir og safnað fé. — En fyr-
irtækið safnar skuldum, kom
ist í greiðsluþrot og verið gert
upp. „Hluthafarnir", sem
raunar voru ekki til — topuðu
„hlutafé" sínu, og eigandinn
einnig, en hann sat hinsveg-
ar eftir með stóreignir, en
lánadrottnar fyrirtækisins
tapa stórfé. Þetta á ekkert
skylt við venjulegt gjaldþrot
— hér er um svik að ræða,
sem viljandi eru framin í
skjóli hlutafjárlaganna.
Skattsvihin
Áður var minnst á skatt-
fríðindi hlutafélaganna. Að
sjálfsögðu er ekki nema eðli
legt að fyrirtæki fái að byggja
sig upp sjálf og tekjur þeirra
séu ekki af þeim hirtar, með
ósanngjarnri skattalöggjöf.
Hins vegar er engin þörf á
að veita hlutafélögum þessi
sérréttindi. Fyrirtæki í einka
eigu og þar sem ekki er ver-
ið að FELA að þau séu það,
Framh. á bls. 2.
UMBRÖT f STJÓRN-
ÁLAFLOKKUNU
EMIL DREGUR SIG í HLÉ. BIRGIR KJARAN KEMUR FRAM Á SVIÐIÐ
Flokkarnir eru eins og leirpollur, þar er aðeins botnlaust
kviksyndi úlfúðar og hagsmunastreytu. Framundan eru
kosningar og óvissa um eigin pólitíska framtíð og tíminn
því notaður til að tryggja þjóðfélagslega aðstöðu forystu
mannanna og gæðinga þeirra.
Aðeins meðgöngutimi mann
skepnunnar — og nautpen-
Ætlar hann á
Bessastaði?
ingsins — er nú til kosninga.
Hjá flestum konum er þetta
timi gleði og tilhlökkunar —
tími, sem einmitt fyrir þá sök
er alllengi að líða. Nautpen-
ingurinn tekur þessu með stó-
iskri ró og er þar á hœrra stigi
eins og mörgum öðrum, en
stjórnmálamennirnir, sem lifa
þennan tíma i angist og kvíða.
Kosningar eru i lýðrœðislandi
stóridómur yfir stétt þeirra
manna, sem tekist hafa á
hendur, fyrir eigið frumkvœði,
þann vanda að stjórna mál-
efnum þjóðar sinnar, og nefn
ast stjórnmálamenn.
Framhleypni, sjálfsálit og
sjálfstraust gerir menn öðru
fremur að stjórnmálamönn-
HLUTLEYSISREGLUR RIKISUT-
VARPSINS HREINN SKRÍPALEIKUR
um. Fjárgrœðgi og meðfœdd
valdafikn, leiðir menn oft út
á þessa braut, sem gefur flest-
um öðrum fremur, mögulcika
á að fullnœgja þessum. hvöt-
um, svo skemmtilegar sem
þœr eru nú!
Margir stjórnmálamenn
búa svo um hnútana að þeir
Eins og kunnugt er hefir hið hlutlausa útvarpsráð, sem
skipað er næstum eingöngu stjórnmálamönnum og tilnefnt
af stjórnmálaflokkunum, sett strangar reglur um hlutleysi
útvarpsins. Auglýsingar útvarpsins eru ritskoðaðar af hlægi
legri nákvæmni og það svo, að stundum eru auglýsingar
sáralítils virði, eftir að þær hafa hlotið meðferð ritskoðun-
arinnar. Erindi í útvarpið eru einnig ritskoðuð og fáir hafa
leyfi til að segja þar skoðun sína afdráttarlaust. Undan-
tekningar eru þó gerðar, eins og nú verður frá skýrt.
Eitt af hlutverkum ráðherr
anna og annara slíkra, er að
greina frá störfum sínum og
gefa skýrslur á opinberum
vettvangi. Fara þá þessir
herrar stundum í útvarpið og
segja þjóðinni frá verkum
sínum, sem i munni þeirra
eiga enga sina líka.
Er þá venjulega tækifærið
notað til áróðurs fyrir ríkis-
stjórn þá er þeir eiga sæti í.
Er þá sagt frá þvi hvað hún
hafi gert í málinu og ætli sér
að gera, og hvílík dásemd hér
sé á ferðinni.
Út yfír tekur þó, þegar út-
varpað er ví»*3luathöfnum og
ráðherrar koma i útvarp við
önnur hátíðleg tækifæri. Er
þá hlutleysi útvarpsins þver-
brotið og yfir þjóðina dynur
magnaður áróður, sem líkist
einna helzt eldhúsdagsræðu
frá Alþingi.
Yið opnun Iðnsýningarinn-
ar, sem er út af fyrir sig
einskonar fjörbrot iðnaðar,
sem er í dauðateygjunum, eft
ir kolkrabbafangbrögð rikis-
stjórnarinnar, hélt iðnaðar-
málaráðherra ræðu ,sem
greindi frá frábæru starfi
stjórnarinnar í þágu iðnaðar
ins. Ótrúlegt er að viðstödd-
um iðnaðarmönnum og öðr-
um úr þeim atvinnuvegi, hafi
Frh. á bls. 2.
? pmk !?s?
Ný stjarna mun j |, " *
rísa a stjorn-
málahimn-
inum.
þurfi ekki að óttast þennan
stóra dóm og nota vald sitt til
að afnema frjálsar kosningar.
Svo langt hafa íslenzkir sljórn
málamenn ekki náð ennþá og
verður þeim ekki ætluð sú
hugsun.
Hinsvegar virðast einstaka
viðbrögð sumra þeirra benda
til þess, að slik skipan vœri
þeim ekki ógeðfelld — það er
„Sefur sól hjá
Ægri“
að segja ef þeir sjálfir vœru
við völd.
ÓTTI OG KVÍDl
Nú eru börnin sem óðast að
koma undir hjá stjórnmálá-
flokkunum. Nýjar stjörnur á
stjórnmálahimninum munu
fæðast í fyllingu timans, —
með vorinu. Aðrar hafa runn-
ið sitt skeið og hverfa af sjón-
arsviðinu, elns og gengur. Það
er lífsins saga.
Hinsvegar gengur þessi eðli
Framh. á bls. 2.
.41'
,!i>