Nýr Stormur - 10.01.1969, Page 5

FÖSTUDAGUR 10. JAN. 1069.

5
ItNiiiimiiiiiumufiiiiiiiiiiiiiiiitiiiiiiiiittiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiHiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniiiiiiiiiiMiiiiiiiiiiiifiHiHiiiiiifiiin
I NÝR
STORMUR I
ii ;
Útgefandi: Samtök óháðra borgara.
Ritstjórar: Gunnar Hall, sími 15104 og Páll Finnbogason ábm., |
símar 11658 og 24510. §
AfgreiSsla og auglýsingar: Víðimel 64, sími 15104 og 15146.
Vikublað - Útgáfudagur: föstudagur
Lausasöluverð kr. 15.00. Áskriftarverð kr. 450.00 |
Prentsmiðjan Edda h.f. |
TllllllHIIHnilttHlllllinilllllllllllllHIIIHHIIIIIIIIIIIIIIHIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIttllllHllllllllllinittlllllHtllllltlHT
Traustir skulu hornsteinar
í Júlí—septemberhefti Fjar-
málatíðinda 1955 ritaði Jóhann-
es Nordal, Seðlabankastjóri
grein með þessari yfirskrift. í
fyrirsögn segir: „í þessari grein
er rætt um þá nauðsyn að grípa
til róttækra ráðstafana til að
stöðva verðþensluna, en jafn-
framt verði að styrkja undir-
stöður f jármálakerfisins með því
að koma á verðbréfa- og hluta-
fjármarkaði og heilbrigðum
styrkjalausum atvinnurekstri“.
í þessatf grein kennir margra
grasa. Mun hér rif jað upp ýmis-
legt úr henni til að menn geti
glöggvað sig á því, sem Seðla-
bankastjórinn taldi nauðsynlegt
að framkvæma og hverjar fram-
kvæmdimar hafa orðið.
„Verðbólguhugsunarhátturinn
er nú aftur að ná heljartökum
á hugum manna, og hin sívax-
andi þensla í efnahagslífinu hef
ur orðið til þess, að gjaldeyris-
aðstaðan hefur versnað stórkost
Iega, það sem af er þessu ári.
Haldi þessi 'þróun áfram ó-
hindmð, verður á skammri
stundu rifið niður allt, sem á-
unnist hefur á undanfömum ár-
um í þá átt að endurreisa trú
manna á verðgildi peninganna
og koma á frjálslyndara atvinnu
lífi. Nú er því þörf róttækra ráð-
stafana, ekki til þess eins að
tryggja afkomu eins eða tveggja
atvinnuvega um nokkurra mán-
aða skeið, heldur tíl þess að
stöðva dýrtíðarflóðið og koma í
veg fyrir áframhaldandi rýmun
á verðgildi peninganna.
Hvað eftir annað á undan-
fömum ámm hafa tilraunir, sem
gerðar hafa verið til þess að
auka frelsi og heilbrigði í efna-
hagsmálum þjóðarinnar, strand-
að á sérhagsmunum o<t tog-
streitu milli einstakra stétta um
skiptíngu þjóðarteknanna.
Frjálst verðmvndunarkerfi er
ekki lengur til á íslandi nema á
örfáum sviðum. Meginatvinnu-
vegir þjóðarinnar njóta marg-
víslegra styrkja og forréttinda
og eðlilegri áhættu atvinnu-
rekstrarins er velt eftir föngum
ytír á herðar ríkissjóðs.
Tix þess að endurreisa frjálst
♦.arkaðshagkerfi að nýju á ís-
íandi verður að brjóta þá hlekki,
sem lagðir hafa verið á efnahags
lífið. Það verður að afnema fram
leiðslustyrki, innflutningshöft
og vísitölubindingu. En þetta
verður aldrei gert án þess að
margir þeir sem hagnast á nú-
verandiástandi, verði f)'rir nokkr
um áföllum. Þess vegna er nauð-
synlegt ,þegar koma þarf fram
róttækum aðgerðum, að menn
hafi skýrt fyrir augum það loka-
takmark, sem þeir vilja keppa
að. Án aess öðlast þeir ekki það
þrek og sannfæringarkraft, sem
þeir þurfa á að halda, þegar
fóma verður stundarhagsmun-
um fyrir framtíðarheill þjóðar-
innar.
Tvennt stendur heilbrigðri
lánastarfsemi á íslandi fvrir þrif
um. Annarsvegar er það, að heil-
ar atvinnugreinar hafa verið
reknar með þrálátu tapi árum
saman, en vegna mikilvægis
þeirra fyrir þjóðarbúið hafa
bankamir neyðzt til að halda
áfram lánveitingum til þeirra,
jafnvel þótt fyrirtækin væru
komin á gjaldþrotsbarm.
Hér á landi hafa hlutafélög
ekki jiróazt eðlilega nú um langt
skeið. Orsakanna er vafalaust
fyrst og fremst að leita í skatta-
löggjöfinni, sem veldur því, að
nær ókleift er að reka stórt hluta
félag á íslandi á heiðarlegan
hátt.
Hér hefur verið drepið laus-
lega á nokkur þau vandamál,
sem við er að etja í íslenzkum
fjármálum. Að lokum skal lögð
áherzla á þá skoðun, að hinir
j fjárhagslegu örðugleikar, sem
j nú er við að stríða, verða ekki
j Ieystir á viðtmandi hátt nema
á gmndvelli heilbrigðs atvinnu.
rekstrar. Atvinnufvrirtækin. smá
og stór, em homsteinar efna-
hagskerfisins. Séu þau fjárhags-
lega vanmáttug, styrkþegar hins
opinbera eða rekin með rang-
færðu bókhaldi vegna hinnar ó-
hæfilegu skattabvrðar, hljóta
bau að sýkja allt fjármálakerfið.
Þess vegna verður þjóðfélagið
að veita beim góð vaxtarskilvrði
en um leið að krefjast þess, að
bau beri sjálf áhættuna af rekstr
inum.“
Svo mörg em þau orð. Nor-
dal talar um 1955, að endurreisa
Það, sem vakti einna mesta
athygli við lestur dagblað-
anna um síðustu helgi, vom
viðtöl við sjómenn á Emin-
um, sem stundað hefir veið-
ar við Ameríkustrendur í tvo
mánuði og komu heim í jóla-
leyfi.
Þrátt fyrir lítinn afla, vom
þessir menn bjartsýnir á veið
ar þarna og er vafalaust á-
stæðan sú, að skip þeirra fél-
aganna er betra en skip sú,
er þama stunda veiðar yfir-
leitt og að því er virðist
meiri möguleikar fyrir það,
en hina bátana.
í þessum viðtölum kemur
greinilega í Ijós, hve ömur-
leg kjör bátasjómanna em.
Þeir eru mánuðum saman í
burtu frá fjölskyldum sínum
og kaup háseta er aðeins
9600 krónur á mánuði, er
hann hefir greitt fæði sitt um
borð. Ekki má sá maðtir hafa
mikið á könnu sinni heima,
ef sú upphæð á að hrökkva
til framfærslu heimilis,
greiðslu opinberra gjalda,
húsnæðis og að líkindum af-
borgana af einu og öðru, sem
venja er um ungt fólk, sem
stofnað hefir til heimilis. Svo
að ekki sé talað um, að við-
komandi hafi ef til vill fest
kaup á húsnæði og verði að
greiða það á tiltölulega stutt-
um tíma.
Það er áreiðanlega ástæðu-
Iaust fyrir ríkisstjórn og post-
ula hennar, að prédika mikið
um spamað yfir slíku fólki
og óþarfi að kosta mikið til
kennslu í þeim efnum.
Þar mun sjálfsnámið eitt
nægja.
Þessir menn vilja fara á
ný vestur til að freista gæf-
unnar, en koma aftur ef illa
veiðist og „reyna við loðn-
una, þegar hún kemur. Það
cr líklega eini möguleikinn
fyrir þessa báta, að minnsta
kosti eins og útlitið er.“
Þannig fómst skipstjóran-
um orð og í þeim er fólgin
hin ömurlega staðrevnd, að
hinir nýju og dým síldveiði-
bátar em ekki til annars hæf
ir en síldveiða og að veiða
hinn ógöfuga fisk, loðnuna,
sem gegnir þó að sjálfsögðu
þýðingarmiklu hlutverki.
Vafalaust er „lifistandard"
sjómanna við austurströnd
Ameríkii svipaður og land-
fólks í því Guðs eigin landi
og þrátt fyrir það, að físki-
skip þeirra þoli engan sam-
anburð við íslenzku skipin,
munu þau samt áreiðanlega
geta fiskað hvaða fisk, sem
er.
„LÝÐVELDISKYNSLÓÐ"
Stvrmir Gunarsson er
✓
glæsilegur ungur maður; vax
andi blaðamaður og líklegur
til að verða framarlega í
flokki sínum, er fram líða
stundir. Hann á það til, að
bera ljós sitt ekki undir mæli
; kev fjokksfoms tunn ar og tala
það, s'em honum sýnist og
með þeim árangri, að grein-
ar hans em yfirleitt lesnar
öðmm fremur í blaði hans.
Hann birti síðastliðinn
sunudag lista yfir hina „nýju
forystusveit Sjálfstæðisflokks
ins“, „Lýðveldiskynslóðina".
Jónas Jónsson fann upp
nafn á kynslóðina, sem óx
úr grasi um aldamótin síðast-
liðin og kallaði hana „alda-
mótamenn". Það nafn hefír
festzt við það fólk og þótt
að virðing nokkur.
Stvrmir er vel ritfær og
hugkvæmur og hefir nú fund
ið upp nýtt nafn á kynslóðina
sem var að vaxa upp á stríðs-
ámnum. Um aldamótin var
hagur þjóðarinnar þungur og
hún átti erfitt uppdráttar. Að
stæður þær, sem aldamóta-
kynslóðin óx upp við algjör
andstæða hinnar; „lýðveldis-
kynslóðarinnar“.
Aldamótakynslóðin var
hert í skorti og erfiðri lífs-
baráttu. Hin bjó við auð og
allsnægtir og átti allra kosta
völ. Það revTidi mjög á alda-
mótakynslóðina og hún þoldi
þolraunina með afbrigðum;
svo, að nú byggir þessi kyn-
slóð á afrekum hennar.
Það hefir ekki reynt að
ráði á „lýðveldiskynslóðina“
enn og lítil reynzla komin á
um, hvemig uppeldi hennar
dugar henni, er á reynir.
Styrmir segir, sem satt er,
að kynslóðin þama í milli er
smám saman að hverfa eða
draga sig í hlé, fara „hina
leiðina", sem er leiðin okkar
allra — í gleymsku og dá.
Dáðimar, sem hún hefir
drýgt eru harla misjafnar og
margar léttvægar.
Lítið, sem ekkert af af-
burðamönnum hefir komið
fram, hvorki á sviði stjórn-
mála eða andlegs lífs. Nítj-
ánda öldin ól slíka menn í
tugatali, en sú tuttugasta virð
ist ætla að verða harla fátæk
af slíku fólki, þótt örfáar
undantekningar séu .
Það er myndarlegur hóp-
ur, sem Styrmir hefir útnefnt
„lýðveldiskynslóð Sjálfstæð-
isfIokksins“ og gaman verður
að virða þann hóp fyrir sér,
að tuttugu ámm liðnum.
Styrmir þekkir þetta fólk
og veit vafalaust hvað hann
er að segja, en trúlega mun
hópurinn þynnast, er tíl átaka
kemur og er Styrmir dálítíð
granaður um græsku, er hann
velur „kynslóðina". Er til
dæmis vandséð, hvað hús-
bóndi Styrmis, Matthías Jó-
hannessen á að erinda þama,
því að vitað er að Matthías
hefír innst inni engan áhuga
á stjómmálum. Hans áhuga-
mál em á öðrum sviðum.
Vel má vera, að einhverjir
af þeim ,er þama eru myndir
af verði þjóðmálaskörangar
er tímar líða, ef „millikyn-
slóðinni" hefír ekki tekist að
drepa Sjálfstæðisflokkinn fyr
ir henni í millitíðinni!
Þessi kynslóðaskipti Styrm
is í Sjálfstæðisflokknum em
þó táknræn fyrir þá almennu
óánægju, sem er með „milli-
Framhald á bls. 7.
I
trú manna á verðgildi pening-
anna. Hvemig hefur hann látið
framkvæma það? Það hefur ver-
ið framkvæmt á tímabilinu með
gengisfellingum, eða lækkun
krónunnar miðað við sölugengi
dollarsins um 441,3%.
Menn geta borið saman grein
Nordals við þær viðreisnar ráð-
stafanir ,sem hann hefur látið
framkvæma, síðan greinin var
rituð. Hvar í heiminum nema á
íslandi myndi slíkur efnahags-
málaráðunautur vera ennþá í
forustunni í öllum efnahags-
málum? Kjörorðið er: „Það góða
sem ég vil, geri ég ekki...“