Austurland


Austurland - 02.08.1952, Blaðsíða 2

Austurland - 02.08.1952, Blaðsíða 2
AUSTURLAND Neskaupstað, 2, ágúsfc 1952 Austurland Málgagn sósialista á Austur. landi. Kamur út á hverjum föstu- dsgl. Ritstjóri: BJARNI ÞÓRÐARSON. -Ukriftargjald 45 kr. árg. Gjalddagl 1. april. Lausasala kr 1,25. Verzlunarmálin Það var mikið loft I heildsölun- um 1 Reykjavík og forystumönn- um þeirra 1 ríkissljórn, þegar fyrir á.ri síðan var iíkveðið að; auka. »freilsið« 1 innflu.tningsverzl uninni, eins og það var orðaö. Þá vai" sag't aði allt nnundi lag- ast ef létt yrði af innflutnings- hömilum og verzlunarstéttin gæti sjálf ráðið hvað inn vœri flutt og frá hvaða löndum. Ríkisstjórnin og ráðunautar hennar sögðu að h,ið breytta fo-rm 1 verzlunairmálunum mundi stór- bæta ver'zlunarhætti landsmanna, vöruverð muiudi lækka og hagur almennings ba.t.nai við þess.ar nýju breytingar. Ymsir vöruflokkar voru gefnir frjálsir og innflutningur á mörg- um vörum sem lítið hafði verið flutt inn af jókst stórkostlega. Þannig hrúgaðsit upp vefnaðai'- vara, sem áður hfifði verið heldur skortur á, Allskonar glingurvara fyllti brátt allar búúir og aug- lýsingar í útvarpið um 20 mis- munandi tegundir af sultu frá Hollándi mátti heyra dagiega. Hin »frjúlsa,« verzlun fyrir inn flytjendur va,r komin og nú gat almenningur í landinu farið aö njóta ávaxtanna,. Vöruverð lækkaðí ekki, lieldur þvert á móti, því ein röksemdin fyrir »verzluna,rfrelsinu« var ein mitt að »frelsi« yrði að rlikja um álagningu og ajUt verðlag. . Verðilagseftirlit var því afnum ið á mörgum vörum; og álagning- arheimlld stórhækkuð á öörum. Brátt kom, I ljós að íalenzka rlkið var orðið skuldugra I erlend um gjaildeyri, vegna þessa mikla innflutnings, en. nokkru sinni áð- ur. Takmarkalaus innflutningur á sultum, allskonar vefnað.irvöruin og skranvarningi hafði b,leypt þjóðinni I glfurlegar gjaldcyris- skuldir við útlönd, Hið nýja »verzluna,rfrelsi« hafði því þýtt fyrir þjóðina,: stór auknar eiiendar skuldir og. hækk- að vöruverð 1 landinu. Heildsalarnir höfðu hinsvegar íengið aukin gróða með bækkaðri álagningu og ekki sízt með auk- imii sölu á vörum sem jafnan gefa góðan hag fyrir verzlunina. En hið nýja verzlunarfyrir- komiulag leiddi meira af sér. Örðugleikar höfðu verið með sölu á útflutningsvörum lands- manna^ einkum þó frosnum fiski og söltuðum. i nokkur undanfar- in ár hefir það verið almennt við' kvæði hjá flestum viðskiptaþjóð- um okkar, að því aðeins geti þær keypt af okkur fisk, aði við kaup- Gcrfifélög Á sífari íírum hefir það mjög farið I vöxt, að stofnuð hafi ver- ið ailskonar gerfiverklýðsfélög, oft með sárafáum meðlimum. Þannig hafa jeppaeigendur stofrað »bllstjórafélcg«, bændur >;verklýðsfélög« o. s. frv. Þessar félagsstofnanir eru Al- þýðusambandsstjórninni slður en svo q móti skapi. Þvert á móti stuðlar hún að stofnun þess.ara gerfifélaga, þvl fulltrrar þeirra: eru oftast auðsveipir fylgje.ndur hinnar afturh,aldssömu sainbands- stjórnar og ljá henni lið á sani- bandsþingum, En verkaniennirnir eru ekki al- veg eins, hrifnir af gerfifélögun- um. Verkamenn, sem ár.um saman hafa haft forgangsrétt til vinnu, t. d. vegavinnu í ákveðnum héruð um, uppgötva einn góðan veður- dag, að forgangsrétturinn er geng inn þeirn úr greipum I hendui um I staðinn þeirra framleiðslu- vó'rur. Flesfar þessar þjóðir, hvort sem þær voru þjóöir Austur-Evr- ópu eða Vestur-Evrópu, hafa bent á örðugleika þess að þær keyptu j fisk af okkur fyrir punda- eða dollaragjaildeyri, sem við slðan notuðu.m til kaupa á vörum hjá öðrum þijóðum. Ástandið hefir verið þannig að fiskikaupmenn þessara landa hafa sagt: við höfum kaupendur að fiskinum ykkar og getum jafn vel tekið ennþá meira en við höf um gert, en við getum ekki feng- ið gjaldeyri hjá okkar rlkisstjórn t.il greiðslu á fiski. Okkar leyfi til, innflutnings á fiski byggist á þvi, að þið kaupið I okkar landi okkar framleiðsluvörur fyrir fisk inn, sem við kaupum. að minnsta kosti I meginatriðum. Ofan á þetta astand, sem var full erfitt fyrir, er. svo gefin.n frjáls innflutningur á ýmsum vör um og þjóðin tekur lán erlendis I pundum. og dollurum I þvi skyni. Afleiðingin verður sú að ekki er lengur hægt að selja fiskinn: í vöruskiptum þar sem í mörgum tilfel.lumi er þegar bíiið að flytja, til landsins miklar birgðir af þeim vörum, sem annars hefðu verið teknar í skiptum fyrir þann fisk, sem ekki var hægt að selja á annan h;átt. Af þessum ástæðum er nú stöðv un I sölu á frosnum fiski, öll frystihús landsins full af fiski og verða á miðju ári að' hætta starf- rækslu,; Verzlunarfrelsi heildsalanna leiðir þannig yfir okkur stöðvun fiskframileiðslunnar, stöðvun frystihúfcannai stöðvun í sailtfisk- verkun — eða atvinnuleysi, gjald þrot fyrirtækja og afkomuvand- ræði almennings, og stórkostlega erlenda skuldasöfnun þjóðarinnar. Nú standa ráðunautar rlkis- stjórnárinnar og hún sjalf eins og glópar og eiga enga afsökun á gerðum slnum. En hyað segja landsmenn við þessu? annara manna, sem ekki stunda verkamannavinnu, sem aðalat- vinnu. Það hefir verið stofnað fé- lag, sem fengið hefir inngöngu í Alþýðusambandið. Það er skipaö bændum og bændasonum. Þeir tryggja sér forgangsrétt a.ð vinjn- unni íi sínu byggðarlagi og stunda ba,na I ígripum þegar tóm gefst til frá bústörfum. Bllstjórar, sem hafa haft sams- konar: forgangsrétt og verkamenn standa al.lt I einu frammi fyrir þeirri staðreynd, að jeppaeigend- Ur og eigendur tveggja eðai þriggja vöru.bila, að viðbættum einhverjum blllausum prófmönn- um, h,afa stofnað gerfibílstjórar félag, fengið inngöngu I Alþýðu- sambandið og tryggt sér forgangs r'étt að akslri I sínu byggðarlagi. Verkamennirnir og bilstjórarn- ir eru reknir heim vegna þessara gerfifélaga, sem njóta sérstakrar velvi'dar Alþý ðusa nbandsstjórn- ar, en bænclur og bændasynir stunda vinnuna i ígripum. Þetta er nógu bölvað fyrir verkamennina. Hin hliðin, sem að samtökunum snýr, er þó má- ske öllu alvarlegri. Það er sem sé meiri hætta, á þvi, en margur gei* ir sér ljóst I fljótu bragði, að hin raunverulegu verklýðsfélög verði I minnihluta í Alþýðusaimbandinu og að gerfifélögin ráði þar lög- um og lofum. Þetta verður skilj- anlegra þegar þess er gætt, að verklýðsfélög, sem telja 150 með- limi fá ekki að kjósa, fleiri fu,U- trfla á sambandsþing, en 15 manna félag, en sum gerfifélögin hafa, ekki fleiri meðlimi en það. Verði h,aldið áfram á þeirri braut, sem nú er gengin, gæti vei farið svo, að hin mörgu, en 'fá- mennu gerfifélög beri verklýðs- félögin, ofurliði — oghver verðui þá þinn hlutur, verkamaður? T v ö k v æ ð i eftir séra ólaf Indriðason, á Kolfreyjustað, skrifuð upp eft- ir frú ólöfu, Baldvinsdóttur f rá Vattarnesi. Móðir ólafar var vinnukona hjá séra óiafi, þe gar hún vair ung. Á heimleið Heim ég staulast hausts á dimmri nótt. Fleygist yfir for og keldur paldra, sem fjárinn hefir sungið yfir galdra, Blesi minn með bjarnarstinnan þrótt Ljós á bæjum. Ijórum skí.na I, inn mér bjóða í bitrum norðangusti, sem blæs ómjúkt um vanga minn og hlustir, gaum þó ekki gef ég neinn að þvi. Hugurinn allur er heim I hreiðrið mitt, þar sem brúður björt og hýr á vanga bíður mín og gerir vöku langa. Fagrar mundir fjalla um verkið sitt. Þar sem blundar beði mínum hjá sveinninn Jón með svip og ennið fríða, sem að' heiman vildi rr, eð mér ríða, veturinn þriðja varla kominn á. Blástu, vindur, betur á eftir mér. Hlauptu, Blesi, hart á Sandskeiðinu. Um hraiunin farðu stillt í .náttmyrkrinu. Snart þú hvilist, snart ég heimai er. Blesi (kveðið eftir að Blesi hafði meitt sig á ferð yfir Stöðvar- akarð), Enn er ég sestur á Blesótta blakkinn. Batnað er honum, þar fatlaðist hann. Ég skundaöi með hempuna, en skildi eftir hnakkinn á skarðinu Stöðvar, er henda mig vann. Flýg'ur hann ennþá, sem fiðrildi létta, framgjarn ujn nesin og auranna, geim. Kotpjakkar vist mega úr sporUnum spretta, ef spýr hann ei slettum I nasir á þeim. Ég var svo heppin a,ð eiga afrit, er ég miátti missa. A. S. Oddsskarðs vegurinn Það var þungsóttur róður að fá Oddsskarðsveginn lagðan, á sinum tíma. Þá var öllu, borið við og fraiinkvæmdir tafðar með allskon- ar mótbárum, En loksins tókst a,ð knýja fram fjárveitingar til vegagerðarinnai og Neskaupstaður, sem orðinn var stærsti staðurinn á Austurlandi, komst I vegarsamband við aðra staði. Allir Norðfirðingar fögnuðu þeim árangri, sem náðisti með lagningu vegarins. En sljóleikinn og skilningsleysið á þörfum Norð- firðinga fyrir því a,ð fá Odds- skarðsveginn var ekki þar með búið. Yfirmenn vegamálanna, eða verkstjóri þeirra, hljóp frá vega- lagningunni hálfnaðri. Enn liafa sumir h.lutar vegarins aldrei ver- ið fuillgerðir. Þannig er aðal- brekkan á veginum ofan við Skuggahlíð ókláruð enn og getur varla heitið akfær. Sunnan við skarðið sjálft er. al,l langu.r kafli. á veginum, sem aldrei hefir verið hirt um að bera ofan í möl eða sand. Þar verður vegurinn því á hverju vori illfær. En, þó kastar alveg tólfunujn með viðihaid á þessunij vegi, Ár eftir ár er ekkert gert fyrir þenn an veg. Tiltölulega nýr vegur er þannig hafður illfær tímunum saman og ófær ýmsum bllum. Vegurinn er mikið notaður, ekki aðeins fyrir fólksflutninga, heldur einnig fyrir vöruflutn- inga, Þannig hefir oft verið keyrt yfir þennan veg með hundruð tonna áf nýjum fiski, til vinnslu á Eskifirði. 1 þeim tilfellum hefir vegurinn reynzt undirstaða .þess, að heil- ir fiskfarmar komu til vinnslu i Neskaupstað og þess að mikil at- vinna, hefir skapast bæði I Nes- kaupstað og á Eskifirði. En akstur á miklu magni a± nýjum fiski um veginn er erfiður vegna þess að vegurinn er bratt- ur. En viðhaldsleysið á veginum hefir þó gerfc þessa flutninga margfalt dýrari en eðlilegt hefði verið og nær óframkvæmaniega,, Hver er það, sem ábyrgð ber á þvl, að Oddsskarðsveginum er ekki haldið við? Getur það verið tilfellið, að vegamálastjóri neiti um smávægi legt viðhaldsfé til þessa vegar, er tengir stærata bæinn á Aust- urlandi við akvegakerfi landsins? Eða getur það' verið satfc, að verkstjóri hér austur á landi beri ábyrgð á þeim slóðaskap, sem þarna á. sér stað? Þetta verður að fást upplýst. Það er krafa okkar allra, sem um þennan veg þurfum að íara, að nú þegar verði hafist handa um að keyra ofan íi veglnn og gera honum það gagn, sem allir sjá að óhjákvæmilegt et. Það er krafa mín að bæjar- stjórnin, í Neskaupstad kæri nú- verandi ástand vegarins. NOBDFIRÐINGUR.' í

x

Austurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austurland
https://timarit.is/publication/808

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.