Neisti - 23.12.1983, Blaðsíða 1

Neisti - 23.12.1983, Blaðsíða 1
Desember 1983 JOLAHUGVEKJA Friðarhátíð ljóssogvonar Jólin, friðarhátíð ljóss og vonar eru að koma. Jólin koma eins og uppbirting á himni tímans í myrkasta skammdeg- inu. Það verður hlé, allt lokar í þrjá daga, nema heimilin sem standa uppljómuð, götulífið hljóðnar og það færist ein- hver sérstök þögn og kyrrð yfir. Það er eins og daglega líf- inu hafi verið vikið til hliðar, hrikalegu vandamálin eru látin bíða í skúffunum á skrifstofunum, kaupmaðurinn lietur bíða að athuga hvernig jólin hafi komið viðskiptalega út, þeir sem enga atvinnu hafa reyna að gleyma um stund hvort einhverja vinnu verði að hafa eftirjólin og skulda- áhyggjum er vikið til hliðar um stund. Jólin eru líka sam- ¦ koma, þar sem ættingjar og vinir hittast, ræða málefni líð- andi stundar oft á annan hátt en í amstri daganna. Það er eins og við reynum að bregða sönnu brosi á vör, tjá tilfinn- ingar sem öllu jafna eiga ekki upp á pallborðið í daglega líf- inu, tilfinningar sem þá þykja væmnar og utangátta. Þetta eru okkar jól og svona viljum við hafa þau, stundar- hlé frá dagsins önn, ró og næði, upplyfting frá hraða og spennu tímans, þvílík andstæða við kapphlaup undirbún- ingsins sem kostar svo margan drjúgan skilding. En tilefnið, hefur það gleymst? Erum við að halda ein- hverskonar kjötkyeðjuhátíð eða hvíldarhátíð einungis til að stytta stundir í skammdeginu? Eitt sinn fékk ég jólakort með svohljóðandi texta: „Sof vel og ver saddur." Er þetta forsenda og eini tilgangur jólanna? Gott er að sofa og nær- ast, ekki skal það átalið. En ekki fær maðurinn næði til að sofa og borða öðruvísi en hann virki vilja og hendi til ákvörðunar og sköpunar. Það er einmitt á þessum skilum sem kristin jól vilja hitta okkur. Bjóða upp á stund og næði til íhugunar um endurmat, endurskoðunar á gildi og við- miðun sem við látum úrslitum ráða í lífinu, ekki með böl- sýnishætti heldur í krafti vonar og sátta. Ekki von sem fjallar um hagsmuni sérhyggjunnar né sátt nauðungar og þrælslundar, helduf von og sátt er mótast af jafnvægi í sam- skiptum manna, réttlæti sem þekkist af tillitssemi og virð- ingu. Koma Krists í heiminn er ekki bara hvíld og ró, heldur stund og tækifæri til að sjá heiminn, umhverfið og náung- ann út frá nýju sjónarhorni. Skynja að það eru til aðrar þarfir en mínar og viðurkenna að ég fái ekki mínum þörf- um uppfyllt öðruvísi en að gefa kost á hlutdeild í þörfum samferðamanna minna. Jólin eru bæði tilboð og hvatning. Eins og kertaljósið lýsir upp í myrkrinu, þannig vill boðskapur jólanna kveikja hjá okkur von, nýja hugsun og vísa leið sem áður var hulin í myrkri. Boðskapurinn vill ekki hvetja okkur til afskipta- leysis um mikilvæg málefni, heldur efla og styrkja til já- kvæðrar sköpunar, ekki með óánægju og bölsýni að horn- steinum, heldur raunsæja von að vopni, en trúfesti að horn- steini. Gleðilegjól! Gunnlaugur Stefánsson Frá Siglufirði. Aflvaki nýrra framfara og betra mannlífs Gunnlaugur Stefánsson. Ungu fólki er ekki tamt að huga mikið að fortíðinni. Það lifir í nú- tíðinni og leggur stór plön fyrir framtíðina, eða lætur sig a.m.k. dreyma. Þannig var í mínum upp- vexti og félaga minna. Við vissum auðvitað, að Siglufjörður var mjög merkilegur staður. Þegar landa- fræðin okkar var skrifuð, var hann þriðji í röð þeirra staða er mestra tekna öfluðu þjóðarbúinu og í út- lendum landabréfabókum var hann oftast merktur auk Heklu og Vatnajökuls. Á sumrin urðum við vör við og hrifumst með í síldar- ævintýrinu, en skynjuðum þó, að það var brátt á enda. Líklega héld- um við atvinnuleysi á vetrum vera náttúrulögmál og nóg höfðum við að gera. Skýrustu endurminningar mínar frá þessum árum eru bundnar við síldarsöltun, en eink- um því, er við mæðgurnar, ég lík- lega 12 ára, klifum Hafnarbakkana á heimleið úr síldarsöltun og sólin var að skríða upp fyrir hafflötinn. Heppnar vorum við að vera ekki á ferðinni 20 árum síðar, því að nú mega börn ekki taka þátt í svona ævintýrum samkvæmt Barna- verndar- og vinnuverndarlög- unum. Þetta sumar gerði ég þá prívatuppgötvun, að reyndar væri fallegast á Siglufirði, þegar saltað var á öllum plönum og lykt frá verksmiðjunum fyllti bæinn. Þetta olli mér nokkurri umhugsun, því að auðvitað fylgdi síldinni alls kyns sóðaskapur og grútur um allan sjó. Þessi ólíku sjónarmið sætti ég þó síðar, því að fegurðin er í augum þess, er á horfir og náttúrufegurð getur einn daginn verið fólgin í ið- andi athafnalífi en hinn næsta í tignarlegum fjallahring. Sjóndeildarhringurinn náði vissulega ekki út yfir fjallahringinn Hátíðarræöa dr. Öldu Möller flutt á 65 ára afmæli Siglufjaröar- kaupstaðar hinn 20. maí s.l. í þá daga. Að loknu fullnaðarprófi úr barnaskóla skyldi úr því bætt og kennarar okkar f.óru með okkur snemmsumars í rútum um Mý- vatnssveit. Minnisstæðust mun okkur þó öllum heimkoman, því að ferðin endaði í snjósköflum uppi í Skarði, en þangað klifu svo feður okkar og forráðamenn um nótt og höfðu meðferðis hressingu og kappklæðnað, því að fæst vorum við útbúin til svaðilfara. Köfuðum við svo skaflana í hríðinni í hala- rófu niður fjallið og þótti okkur flestum ágætur eridir á sumarferð. A menntaskólaárum mínum hallaði verulega undan fæti í at- vinnumálum Siglufjarðar. Ég vann þá á sumrin á Bæjarskrifstofunum hér og varð þess vör, að heimtur bæjargjalda voru tregar, en Ragnar bæjargjaldkeri leysti þeim mun greiðar úr ýmsum spurningum mínum um sögu bæjarins enda fimmtíu ára afmæli kaupstaðarins og 150 ára afmæli verslunarrétt- inda þá á næstu grösum og ég orðin forvitnari en áður um liðna tíð. í mínum huga er saga Siglu- fjarðar um margt svipuð sögu þjóðarinnar í heild, en þó er hún að mörgu leyti mjög sérstök og á mestu uppgangsárum bæjarins var jafnvel sagt, að Siglufjörður væri nokkurs konar ríki í ríkinu. Fram eftir öldum er Siglufjarðar varla getið, enda fábrotin lífsbarátta al- þýðu manna lítt til sagnaritunar fallin. Hreppurinn bjó auk þess við mikla einangrun — svo mikla að boð og bönn verslunareinokunar náðu ekki þangað og hreppsbúar áttu fjörug launviðskipti við er- lenda farmenn í skjóli fjallanna. Loks kom að því, að Siglfirðing- ar eignuðust sinn brautryðjanda til framfara — mann sem var bæði hugsjónamaður og athafnamaður. Hann hét Snorri Pálsson, var Eyfirðingur að uppruna, en kom hingað frá Hofsósi um tvítugt — og hér bjó hann í nær 20 ár, en lést um aldur fram fyrir réttum 100 árum. Snorra má hiklaust telja upphafs- mann flestra umbóta og framfara á Siglufirði í sinni tíð. Hann var hér verslunarstjóri en jafnframt um skeið 2. þingmaður Eyfirðinga. Með 4 ára þingsetu kom hann því til leiðar, að ruddur var reiðvegur yfir Siglufjarðarskarð á kostnað landssjóðs og þá fyrst hófust hingað póstsamgöngur á landi. Firðinum kom hann í áætlun strandferða- skipa og fékk því framgengt, að Siglufjörður var gerður að sérstöku læknishéraði, en áður var hér læknislaust með öllu og þurfti þá að leita til Akureyrar. Hér heima átti Snorri drýgstan þátt í uppgangi Gránufélagsins, sem rak hér há- karlaútgerð og hóf gufubræðslu lifrarinnar, sem var nýmæli og gaf mun betra lýsi en eldri aðferðir. Snorri setti líka á fót matvælanið- ursuðu og reyndi síldveiði. Eitt fyrirtækja Snorra — Sparnaðar- sjóðurinn, hefur lifað af öll veðra- brigði í byggðarlaginu frá 1873. Hann nefndist síðar Sparisjóður Siglufjarðar, og er því elsti spari- sjóður landsins, en fyrstu árin var sjóðurinn í skuld við gjaldkera Sjá næstu síðu

x

Neisti

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Neisti
https://timarit.is/publication/848

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.