Freyr - 01.01.1905, Síða 7

FREYR.
3
lítið eitt út af að bera til þess að yfir keyri.
IÞannig virtist kláðabaðið í fyrra, sem í sjálfu
sér er og reyndist saklaust heilbrigt fé, ríða
lömbunum svo að segja að fullu á sumum þeim
bæjum, þar sem sýkin var skæðust, enda byrj-
uðu þau þá að drepast þar í hópum.
I þeim sveitum, þar sem ormaveikin á heima,
er að mínu áliti mjög áríðandi að byrja snemma
á haustin að gefa lömburn. Þótt hausthagarn-
ir séu nægir að vöxtum og lömbin ieggi ekki
ai’ til neinna muna, verða menn þó að gæta
þess, að grösin missa ýms efni, þegar þau fara
að fölna, svo að næringargildi þeirra rýrnar að
miklum mun. Haustbeitin getur veitt nægilegt
fyllifóður, en kröftugt er það ekki. Hestar
iitna oft, eins og kunnugt er, þegar þeir ganga
brúkunarlausir á haustin, en það mun leitun á
þeim hesti, sem heldur sama tjö'ri eftir að hann
er farinn að Jifa á sölnuðum grösum; haust-
beitin slappar, það finst á vilja hestsins. Eins
xnun sauðkindinni farið, hún missir þrek og
þol, þótt lítið á beri. A haustin drepur bráða-
pestin mest og einkum það fé, sem gengur úti;
þess vegna er það gamalt ráð, að taka fé snemma
á gjöí, til að forðast bráðapest; með gjöfinni
er reynt að koma í veg fyrir að mótstöðuafl
kindarinnar gegn bráðapestarbakteríunum minki
eins mikið og það gjörir, þegar kindin lifir ein-
göngu á haustbeitinni. Og þetta gildir elrki
að eins um bráðapest. Missi kindin þrek eða
þol, rýrnar mótstöðukraftur hennar gegn hvaða
sýki sem er. — Sjálf viðbrigðin, sem kindin
Terður að þola þegar húu er tekin af útibeit á
Jiús og hey, geta verið hættuleg og því hættu-
legri, þeim mun snöggari sem þau eru. Séu
lömbin tekin snemma að haustinu, áður en þau
fara að veiklast að mun, þola þau betur við-
brigðin, enda þurfa þau þá ekki að verða eins
snögg og oft vill verða, er að vetri líður.
Því fer nú betur, að ormasýkiu gerir ekki
verulegt tjón á öðru fó en lömbum. Lifi kind-
in lambsveturinn af, er hún úr mestri hættu.
í ormasveitunum verða fjáreigendur því að
leggja alla alúð sína við lömbin; kappkosta að
gjöra svo vel við þau að vetrinum, sem auðið
er. Það þýðir ekki, þar sem svo stendur á,
að setja lömb á vetur, nema til sé handa þeim
nægilegt fóður, svo mikið, að hægt só að taka
þau snemma á gjöf og aldrei þurfi að spara
við þau fóður. Séu hey lítil, verða menn að
lóga öllum þeim lömbum, sem ekki eru bein-
línis nauðsynleg til viðhalds stofninum, svo að
hægt sé að gera þeim mun betur við þau, sem
eftir lifa. Þarf slíkt ekki að verða til neins
skaða, meðan verð á lambakjöti er eins hátt
og það var í haust.
Eg hefi getið þess áður hér í blaðinu, að
ormasýkin virtist haga sér nokkuð eftir þvf,
hve nær lömb væru tekin inn, þar sem þau
jafnan fara að veikjast að mun og drepast
skömmu eftir að farið er að gefa þeim. Því
verður nú ekki neitað, að lömbin geti fengið í
sig yrmlinga úr heyinu og drykkjarvatninu
(illa hirtum brynningarstokkum), en þar sem
rannsóknir mínar í haust hafa sýnt það, að
allur þorri lambanna er þegar sýktur áður en
þau eru tekin inn, mun sönnu næst, að það
sé rykið úr heyinu, sem aðallega valdi því, að
sýkin ágerist einmitt þegar farið er að gefa,
enda segir það sig sjálft, að skepnur, sem þjást
af illkynjuðu lungnakvefi, þolir ekki ryk, sem
eitt út af fyrir sig getur valdið megnri lungna'-
veiki, ef mikið er um það. —- Eg legg því nú
enn meiri áherzlu en áður á þá varúðarreglu,
að gefa lömbum aldrei þurt hey, sízt sé það
myglað eða rykugt. Um aðferðina við að væta
heyið, svo að dugi, hefi ég getið áður í „Erey“
og vísa tíl þess. Yfir höfuð vil ég biðja bænd-
ur að gæta vel þeirra ráða, er ég hefi áður
gefið í „Erey“ og þá einkum þeirra, er ég nú
liefi nefnt: að byrja snemma að gefa lömbum,
láta þau ávalt hafa nóg fóður og aldrei gefa
þeim þurt hey, og er það sannfæring mín að,
sé þessa vel gætt, megi til stórra muna draga-
úr tjóni þvi, sem ormasýkin gerir.
Magnús Einarsson.
Mjólkurmjöl.
Hin fullkomnasta aðferð við að þétta mjólk
er sú, sem nýlega er uppfundin, að breyta
henni í mjöl. Mjólkin er hituð í vél, sem tiL