Freyr - 01.04.1910, Side 8

54
FREYR
að gjöra nema í öðru hvoru af þessum tveim
tilfellum:
1. Að garðurinn sé svo óhreinn, að þörf sé á
að láta hann standa auðan eitt sumar og
plæ.gja hann og herfa nokkrum sinnum um
sumartímann til þe3S að eyða illgresinu, eða
2. Að eitthvað annað en kartöflur verði rækt-
að í garðinum það sumar.
Það er skynsamleg aðferð sem sumir hafa,
að rækta kartöflur í flögum í túninu, ár og ár
á sama stað, þar sem verið er að slétta. Við
það vinst þrent í einu: jarðvegurinn jafnast,
næringarefnin notast jafnar og arfinn verður
ekki til tafar.
A.ð endingu vil eg lítillega minnast á kyn-
bætur á kartöflum. Vér skiljum allir og viður-
kennum þýðingu kynbóta á búpeningi, en kyn-
bætur á plöntum eru sama sem ekkert tíðkað-
ar hér á landi. Þær era þó nauðsynlegar og
innan handar er að koma þeim viðbæðiákar-
töflum og rófum. Eg ætla ekki að íara hér út
í vandasamar eða margbrotnar aðferðir, heldur
að eins minnast á hina einföldustu kynbótaað-
ferð, sem eingöngu byggist á úrvali.
Það ber oft við að ein eða fáar plöntur
skera sig úr heilum hóp með því að þroskast
fyr og ná meiri þroska en allur fjöldinn. Þetta
á sér ekki sjaldan stað með kartöflur. Allir
þeir sem tekið hafa upp úr görðum hafa hlot-
ið að taka eftir því, að það er misjafnt undir
„grösunum11. Að líkindum orsakast það oftast
af ójöfnum í jarðveginum, en oft kemur það af
tilbreytni í eðlisfari sjálfra kartaflnanna. Eftir-
tektasamur máður, sem er við uppskeruna, gæti
valið úr beztu plönturnar og haldið sér því, sem
undan þeim kemur. Það væri líka ómaksins
vert að hafa gát á því þegar kartöflurnar koma
upp á vorinu og hvernig grasið þroskast, og
merkja þær plöntur og athuga við upptökuna
hvort meir er undir þeim en öðrum. Þess-
ar úrvalskartöflur, sem teknar eru frá á haustin
verða að geymast sér og setjast sér næsta vor
og velja aftur úr þeim um haustið. Ef þessu
yrði haldið áfram þá mætti á fám árum fá upp
þann stofn sem yrði afurðasamari en sá upp-
ruualegi. En auðvitað er sjálfsagt að halda á-
fram, því lengi getur gott batnað.
líeykvikingar kaupa árlega mikið af út-
sæði, það væri því æskilegt að einkverjir vildu
taka sig til hér nærlendis og rækta mikið af
kartöflum, ná í svo þroskavænlegt og gott af-
brigði sem unt væri, bæta það með úrvali og
hafa gott útsæði á boðstólum. Auk þess sem
þetta væri til mikilla hagsmuna fyrir kaupend-
urna væri það og arðvænlegt fyrir framleiðend-
urna.
Jarðræktin veitir oss Islendingum ekki
brauð beinlínis, það gerir hún óbeinlínis, eða
með krókaleiðum. Hér þróast ekki korn svo
arðvænlegt þyki að rækta það, eftir því sem
samgöngur og markaður nú er orðinn. En í
íslenzkum jarðvegi má rækta kartöflur, sunnan-
lands að minsta kosti, í flestum eða öllum árum
ef verkleg þekking og framtakssemi fylgist að,
Það eru svo fáar plöntur, sem vaxa vel hér
á landi i samanburði við það sem er i öðrum
löndum, þar sem betra veðurlag er, þessvegna
er ennþá meiri ástæða fyrir oss, að leggja alt
kapp á að rækta það sem arðvænlegast er að
rækta hér. Vér getum ekki lifað af einu sam-
an brauði og vér getum sjálfsagt heldur ekki
lifað án brauðs, en kartöflarnar geta sparað oss
kornkaupin til stórra muna, og þær minka þá
líka útgjöldin um leið. Það er ekki samboðið
því menningarstigi, sem vér þykjumst standa
á, að senda árlega jafnmikla peninga út fyrir
pollinn og nú er gert, fyrir þá vöru sem fram-
leiða má í landinu sjálfu. Þetta er eitt af því
sem þarf að breytast sem allra fyrst.