Vér mótmælum allir - 28.06.1946, Blaðsíða 1

Vér mótmælum allir - 28.06.1946, Blaðsíða 1
Útgefendur: Háskólastúdentar og Stúdentafélag Reykjavikur Ábyrgðarmaður: Guðmundur Asmundsson 4. tbl. 28. júní 1946. MÓTMÆLUM ALLIR! Dr. EINAR ÓL. SVEINSSON, prófessor: Ræda seyljánda ftiní 1946 Þegar lýðveldi var endurreist á íslandi árið 1944, var til þess valinn sá dagur, sem einna kærastur hafði verið þjóðinni, 17. júní, afmælis- dagur Jóns Sigurðssonar. Þetta var ekki aðeins viðurkvæmilegt, heldur og rökrétt. Margir eru þeir menn, sem unnið hafa að frelsi íslendinga, vitsmunamenn, hæfileikamenn, mannkostamenn, sem af heilum hug hafa lagt krafta sína fram til þess. En það er eins og Jón Sigurðsson hafi svo sem brennigler safnað öllum geislum í eitt, hugsjónum, stjórnvizku, dug og óþrjótandi elju, svo að hann er meginhreyfiaflið í* frelsisbaráttu þjóðarinnar. Og þegar sú barátta hafði loks borið þann árangur, að brott voru numdar hinar síð- ustu leifar hinna gömlu erlendu yfirráða, arfur- inn frá 1262, þá hlaut sá atburður að verða tengdur við minningu þessa einstaka sonar íslands. MjÖg inisjafnir eru þeir menn, sem miklu hafa komið til leiðar í heiminum. Stundum hefur þetta verið eins og segir í Hávamálum: daufur vegur og dugir. Menn, sem hafa verið síður en svo annmarkalausir, hafa þó orðið að miklu liði. En þegar til Jóns Sigurðssonar er horft, getur þar að líta mann óvenjulegum og fjölbreyttum hæfileikum búinn, óvenjulega heilsteyptan og annmarkalausan. Hann lét sig máli skipta allt, sem íslenzkt var eða gat horft íslenzku þjóðinni til heilla. Þau málefni, sem hann fjallar um, voru furðulega fjölbreytt, hann vissi vel, að ekki þurfti aðeins að vekja þessa svefnugu og sárkúguðu þjóð, heldur og fræða hana nálega í öllum greinum. Það er unun að lesa sumar stjórnmálagreinar hans. Ég nefni sem dæmi grein hans Alþingi á íslandi í 1. árg. Nýrra félagsrita, hina einstöku gaum- gæfni og rökvísi, hinn djúpa skilning á þjóð- frelsi og mannréttindum og áhrifum þess á ein- staklinga og þjóðlífið allt. Það er leitun á vitur- legri orðum um lýðræðið, grundvöll stjórnmála- lífs nútímans. Það er sagt um Njál gamla, að hann var lang- sýnn og langminnugur. Þessa kosti átti Jón Sigurðsson í ríkum mæli. Langminni hans: það er óvenjuleg þekking á sögu og högum íslenzku þjóðarinnar, sú þekking var ekki dauður fróðleik- ur, heldur lifandi, djúpur og gaumgæfilegur skiln- ingur á þeim öflum, sem þar hafa leikizt við, hversu viðskipti þeirra og áhrif hafa verið ýmis- leg, hversu tímarnir breyttust og hvers vegn'a. Það var lífrænn skilningur, sem veitti hjálp i baráttu nútímans, heill ráðgjafi, óþrjótandi vopnabúr. — Það'er gömul röksemd um nyt- semd sagnfræðinnar, að hún hafi dæmi til eftir- breytni, en það má heita, að hver kynslóð kepp- ist við að gera þessa röksemd að engu með því að brjóta móti því, sem læra má af reynslu lið- innar tíðar. En Jóni Sigurðssyni var ekki þannig farið, hann reyndi að notfæra sér reynsluna. Hann hafði óvenjulega þekkingu á hag íslendinga, þegar örbirgð þeirra var sem mest, Hann vissi vel, hvað það kostaði að glata frelsinu. Víða má sjá hinn mikla skilning hans á pólitískri sögu Sturlungaaldarinnar: hvaða öfl voru það, sem urðu frelsinu til glötunar? Skilningurinn á þessu er ekki líflaus og gagnslaus fróðleikur,

x

Vér mótmælum allir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vér mótmælum allir
https://timarit.is/publication/937

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.