Reykjavík - 19.12.2015, Blaðsíða 10

10 19. Desember 2015REYKJAVÍK VIKUBLA
Ð
Hvenær
höfum við
gefið Jesú
Kristi séns?
Séra Hjálmar Jónsson dómkirkjuprest þarf vart að kynna, enda einn
kunnasti klerkur landsins, skáld og fyrrverandi alþingismaður. Mér þótti
vel við hæfi að fá að ræða við hann nú í aðdraganda jóla um jólahaldið
og gildi kristninnar í samfélaginu. Við settumst við skrifborð hans í skrúð-
húsi Dómkirkunnar og ég spurði hann fyrst af öllu um starf prestsins nú
á aðventunni.
„Ég er víða að tala á vinnustöðum og
hjá félagasamtökum á þessum tíma
ársins. Leggja eitthvað inn í jólaundir-
búninginn. Það má segja að við höfum
„forlengt“ jólin með menningarlífinu
og margvíslegum hátíðahöldum á
aðventunni og það er mjög ánægju-
legt. Við kveikjum fleiri og fleiri ljós.
Spennan magnast, því mörgu viljum
við ljúka fyrir jól.“
Fellur vel að þjóðfélags-
gerðinni
- Nú sætir kirkjan og kristin kenning
harðri gagnrýni hér á landi og víðar í
okkar heimshluta. Hvað veldur?
„Ég átta mig ekki á því hvers vegna
svo mörgum er kappsmál víða á Vest-
urlöndum að minnka áhrif kristn-
innar. Kristnin er í mikilli sókn í
Kína og víðar um heim. Halda menn
að íslenskt samfélag verði betra með
minnkandi áhrifum kristinnar trúar?
Er manneskjan og þjóðfélögin í sam-
tíma okkar komin á það stig þroska,
visku, mannúðar og náungakærleika,
að ekki sé lengur þörf fyrir trú? Jafnvel
ekki siðferði heldur? Ég er á annarri
skoðun. Ekkert samfélag hefur batnað
við minnkandi áhrif kristninnar. Kenn-
ing og starf Þjóðkirkju okkar finnst mér
einmitt falla vel að þjóðfélagsgerðinni
og hugsunarhætti Íslendinga, enda
hefur kristindómurinn átt ríkan þátt
í mótun þess hvors tveggja.
Nú er svo komið að flest sem sagt
er eða gert í nafni kirkjunnar er af-
flutt. Kristnin í landinu býr við meira
en fálæti, þetta er virk andúð. Borg-
aryfirvöld í Reykjavík hindra það að
skólabörn fái að koma í kirkjuna. Ég
tel þetta alls ekki bera vott um víðsýni
og frjálslyndi heldur hið gagnstæða.
Við hljótum að virða trú og lífsafstöðu
hvers annars í þjóðfélaginu.“
Með kristninni kom
mannúð og miskunnsemi
- Búum við kannski við andlegt
tómarúm?
„Það kann að vera. Það var ákveðið
tómarúm á 10. öld á Norðurlöndum.
Hinn heiðni siður var ekki mjög rót-
fastur, fólk trúði ekki svo fast eða
ákveðið, þannig að leiðin var greið fyrir
ný viðhorf og smám saman breyttan
hugarheim. Gulaþingslögin norsku
höfðu ekki kristindóm í sér fólgin.
Þau voru sett og giltu í samfélagi þeirra
sterku, hinir veikari og minni máttar
höfðu engan rétt. Í þeim var ekki að
finna kristin einkenni, ekki samábyrgð
eða sérstaka miskunn. Hefndarskyldan
var þar að auki sterk. Með auknum
kristnum áhrifum verður hljóðlát
bylting í löggjöf í upphafi 12. aldar.
Magnús lagabætir hefur þar vafalaust
mest áhrif. Það er þá sem hin mildu
áhrif koma með hlýjum vindum
kristinnar trúar. Áhrifin eru augljós á
réttarhugsun og dómstóla með meiri
mannúð og miskunnsemi. Ekki svo
að skilja að ekki hafi verið harka og
harðúð í bland.
Ég hef oft fengið tilefni til þess að
hugleiða það hvort við séum í líkum
sporum nú og fyrir 1000 árum hér og
á Norðurlöndum – og jafnvel víðar.
Er áþekk upplausn nú og tómarúm í
trúarviðhorfum og var á þeim tíma sem
kristnin ruddi sér rúms? Þær raddir eru
sterkar í samtíma okkar að allur átrún-
aður trufli þroska og heilbrigði samfé-
lagsins. Þessum viðhorfum vex fiskur
um hrygg hjá þeim sem eru mótandi
í samfélaginu. Matthías Johannessen,
skáld og ritstjóri, sagði mér eitt sinn að
sér fyndist Ísland vera að verða hug-
sjónalaust. Tækifærismennskan hefði
tekið völdin, menn tækju hvaða tilboði
sem væri.“
Leið til að ná tökum
á lífinu og sjálfum sér
- Nú eru kristnir gjarnan sakaðir um
ofstæki.
„Ég verð mjög sjaldan var við ofstæki
hjá kristnu fólki, en þeim mun oftar hjá
andstæðingum kirkjunnar. Oftar en
ekki eru settir ákveðnir merkimiðar á
kirkjuna um að hún sé gamaldags og
nútímafólk verði að varpa af sér þessu
gamla góssi.
Trúin er leið til að ná tökum á líf-
inu og sjálfum sér. Hún er meðvituð
ákvörðun um að lifa lífinu með hlið-
sjón af trú á Jesú Krist. Ég tel það skipta
máli eins og það hefur skipt máli fyrir
fólk og þjóðir. Hvergi í heiminum eru
lífskjör, mannréttindi, lýðræði í betri
farvegi en einmitt á Norðurlöndunum.
Hér eru afgerandi stórar þjóðkirkjur og
hafa átt sinn stóra þátt í að mynda þau
viðhorf og gildi sem leitt hafa þjóðirnar
til velmegunar.“
Kirkjan setur ekki lög
- En er ekki kirkjan of stofnanleg og
er ekki gengið of langt með lögum um
helgidagafrið og fleiru því um líku?
„Kirkjan er stofnun – og hún er ein
af hinum mikilvægu stofnunum þjóð-
félagsins. Hvort sem okkur líkar betur
eða ver verðum við að hafa stofnanir
í landinu. En mér finnst starfsemi
kirkjunnar ekki vera sérstaklega stofn-
analeg. Mér finnst ég til dæmis ekki
vera stofnanalegur þegar ég hitti fólk,
undirbý og annast hjónavígslu, skírn
eða jarðarför, eða þegar ég tek á móti
fólki af öðrum tilefnum. Kirkjan eru
þau samtök hérlendis sem hafa flesta
sjálfboðaliða og ekkert annað félag
hefur fleiri félagsmenn, nema ef þjóð-
félagið sjálft er tekið með í reikninginn.
GítarjólÖll jól eru
og úrvalið
er hjá okkur
Landsins besta úrval af gíturum í öllum verðflokkum
Tónastöðin • Skipholti 50d • Reykjavík • sími 552 1185 • www.tonastodin.is
Mynd: Sigtryggur Ari