Jökull - 01.12.1983, Page 111

Manuscript accepted 2 July 1982.
ÁGRIP
JÖKULLÓNASET Á SKAGAFJALLI
VIÐ NORÐANVERT MYNNIDÝRAFJARÐAR
Jón R. Sigurvinsson, Háskóla Islands
A síðasta jökulskeiði var lágmarksþykkt jökulsins
í mynni Dýrafjarðar 750 m og um 600 m í mynni
Onundarfjarðar. Þá myndaðist jökullón í krikanum
milli jökulsins í Dýrafirði og Skagafjalls. Leifar
lónasetsins eru á 7 km kafla meðfram suðvesturbrún
Skagafjalls (Mynd 1). Lónasetið samanstendur af
a.m.k. 5 hvarfleirssyrpum sem eru aðskildar af leir-
steinsvölubergi (Mynd 2). Jökullinn sem myndaði
uppistöðu lónsins hefur verið nokkuð kyrrstæður
meðan á myndun hverrar syrpu stóð. Oðru hverju
hefur hann gengið fram og rofið ofan af hvarfleim-
um og afmyndað efsta hluta hans hverju sinni. Sam-
anlögð þykkt hvarfleirsins er um 46 m en mesta
þykkt lónasetsins í einu sniði er um 100 m. Meðal-
þykkt 380 mældra “hvarfa” er um 4 cm og gert er
ráð fyrir að setmyndun í lóninu hafi staðið í um 2000
ár. Ofan á efstu hvarfleirssyrpunni er líparítgjóska
sem tilheyrir þóleiít bergröðinni (Tafla 1). Af þeim
eldstöðvum sem virkastar hafa verið í framleiðslu
súrrar gjósku eftir ísöld, koma Dyngjufjöll helst til
greina sem líklegasti upprunastaður gjóskunnar.
Mesta þykkt gjóskulagsins er um 10 m og hefur
hún safnast saman í jökullónið aðallega með leys-
ingavatni. Ekki er ólíklegt að eldgosið sem lagði til
gjóskuna í Skagalón hafi skilið eftir sig spor á megin-
jökli Grænlands. Ef ummerki eftir þetta gos finnast í
Grænlandsjökli, er væntanlega hægt að fá úr því
skorið hversu gamalt lónasetið er.
Efst í lónasetinu er hnullungamöl sem hefur
myndast í jökulhlaupi þegar Skagalónið tæmdist.
JÖKULL 33. ÁR 109