Bæjarblaðið - 19.09.1953, Page 2

BÆJ ARBLAÐIÐ
Laugardagur 19. september 1953
*
BÆJARBLAÐIÐ
Ritnefncb
DR. ÁRNI ÁRNASON, KARL HELGASON,
RAGNAR JÓHANNESSON OG VALGARÐUR KRISTJÁNSSON
AfgreiðslumaSur:
ODDUR SVEINSSON
Sími 74.
Bla'SiS kemur út annan hvern laugardag.
PrentaS í Prentverki Akraness h. f.
‘Jair play-drengilcgur leikur
Menn eru ckki á einu máli um gildi dþrótta. Sumir telja
þær flestra meina bót og beri því að iðka þær sem mest. Aðr-
ir balda, að þær séu að mestu hégómi og geti komizt ut í öfgar,
dreift hugamun frá meir þroskandi viðfangsefnum huga og
handar.
Samilleikurinn mun vera sá, að hér sem í öðrrnn efnum
er meðalhófið hollast. Hæflegar íþróttaiðkanir stæla líkam-
ann og hressa, auk þess sem þær þroska skapgerð og fram-
komu, ef gætt er drenglyndis og prúðmennsku í hvívétna.
Hinu er erfitt að neita, að íþróttirnar eru komnar á villi-
götur, þegar ekki er hugsað um annað en met og hver taug
og vöðvi eru spennt ti'l hins ýtrasta. Iþróttir eiga að vera til
þess að gera mannslíkamann fagran, en ekki ljótan. Sagt er
að ýmsir Austurlandabúar t. d. Kínverjar hafi ýmugust á iþrótt-
um Vesturlanda, þeim finnst hraði og ofsaleg áreynsla stund-
uð á kostnað fegurðar og yndisþokka. Á villigötum eru íþrótt-
imar líka, þegar kappofsinn er kominn á það hættustig, að
keppendur beita fantabrögðiun, neita jafnvel að beygja sig
fyrir dómi íþróttadómara, sem þeir hafa viðurkennt, hengja
sig í „göt“ og „rifur“ á marknetmn til að komast hjá þvi að
játa ósigur sinn á heiðarlegan hátt .Lengi skal manninn reyna,
og eitt af aðalseinkennum drengilegs leikmanns er það, að
hann kann að taka ósigri eins og siðuðum manni sæmir. Góð-
ur leikmaður smigur ekki eins og minkur út um eitthvert
„gat“ og skilur sóma sinn eftir í netinu.
Englendingar eru taldir einhverjir beztu og drengilegustu
íþróttamenn heimsins, enda er kjörorð þeirra: „Eair Play,“
— fagran og heiðarlegan leik. Það er helzta krafa þeirra, að
íþróttamennirnir sýni „fair play.“
* * *
Knattspymiunennimir hér hafa enn gert kaupstað sín-
um sóma og komið heim öðm sinni meó Islandsbikarinn í
knattspymu og meistaratitil. Þeir eru orðnir afar vinsælir
íþróttamenn, um allt land, og hér á Akranesi þykir auðvitað
ölliun vænt um þá. BæjarblaSið vill nota tækifærið til að óska
þeim til hamingju og láta í ljós gleði sína yfir sigrinum.
Iþróttirnar eru það sterkur þáttur í félagslífi nútímans,
að á miklu getur oltið fyrir stað eins og Akranes,.að íþrótta-
menn bans veki á sér athygli á kappmótum og landsmótum.
Auglýsing er öllum þeim nauðsyrnleg nú á tímum, sem kom-
ast vilja áfram í heiminum. Evrópumeistaratitill Gunnars
Huseby í kúluvarpi á sínum tíma og Norðurlandameistara-
titilil Friðriks Ólafssonar í skák hafa verið og eru mikil verðar
auglýsingar fyrir Island, og svo er líka farið um gildi knatt-
spyrnusigrana fyrir Akranes. Og sá, sem hefir einu sinni verið
viðstaddur millilandakappleik í knattspyrnu erllendis veit að
það skiptir hreint ekki litlu máli fyrir Island, hvernig knatt-
spymumenn þess reynast í þeirri þraut.
Knattspymumennimir okkar hér á Akranesi vita lika
áreiðanlega hvers virði það er átthögum þeirra, að þeir reynist
vel, utan lands og innan, og leiki vel; láti drengskap og prúð-
mennsku fylgja dugmiklum og sókndjörfum leik.
Haldi þeir í því horfinu, er hægt að gera sér vonir um,
að Islandsbikarinn verði oftar hérna megin við Faxaflóann.
R. JÓH.
DR. ÁRNI ÁRNASON.
Fræösiuþáttur
Hálfir menn
Undanfarið hefir verið all-
mikið rætt og ritað um upp-
eldismál og þykir þvi ekki illla
við eiga, að minnast á þau hér,
þótt með nokkuð öðm móti
sé.
Fyrir nokkm birtist í merku
tímariti grein, og er efni henn-
ar í aðalatriðum það, sem hér
fer á eftir. Greinin er að visu
í erlendu tímariti, en efni
hennar á erindi til allra upp-
alenda, hverrar þjóðar sem em.
Þessir menn, hálfu mennirn-
ir, koma fyrir í flestum starfs-
greinum. Þeir em ekki auð-
þekktir, að minnsta kosti ekki
j í svipinn. Þeir geta verið geð-
! þekkir menn í viðkynningu, a‘1-
úðlegir og skemmtilegir að
ýmsu leyti, myndarlegir á velli,
vel til fara, háttprúðir og jafn-
vel glæsiilegir, örlátir og góðir
félagar. En það er einkenni
þeirra eða réttara sagt ein-
kennilegt við þá, að þeir kom-
ast ekki alla leið í lífinu, ef
svo má segja. Ef þeir starfa
við atvinnufyrirtæki eða fé-
sýslu, þá stöðvast þeir einb vers-
staðar á leiðinni, komast áldrei
í æðstu ábyrgðar- eða trúnað-
arstöður fyrirtækjanna. Hvað
veldur þessu? Þetta er ekki
ómerkilegt efni og marga hef-
ir fýst að fá úr því skorið, hvar
orsakanna sé að leit. I þessu
skyni bundust margir uppeldis-
fræðingar og sálfræðingar sam-
tökum um að rannsaka mál-
ið. Þeir völdu allmarga, — um
200 — mexrn, sem svona var
ástatt um, til athugunar.
Athugunin var í því falin,
að fá vitneskju um bamæsku
þeirra og uppeldi og svo ná-
kvæma lýsingu á þeim sem
unnt er. Þetta var gjört með
því að spyrja þá sjálfa og aðra,
sem bezt þekktu þá, og höfðu
lifað og starfað með þeim. Með
þe'ssu móti gátu fræðimennirn-
ir gjört sér grein fyrir orsök-
unum til þeirrar veilu í skap-
gerðinni, sem kom fram d ýms-
um mistökum þeirra og skorti
á starfsgetu. Það kom í ljós, að
ræturnar að veilum þeirra og
göllum lágu að lang mestu leyti
í uppeldinu, skökku uppeldi.
Það var þó ekki svo að skilja,
að þeir væru frá spilltum heim-
ilum eða upp aldir í örbirgð.
Margir þeirra voru þvert á
móti synir efnafólks. En for-
eldrarnir kunnu ekki tökin á
uppéldinu. Skulu nú nefnd þess
nokkur dæmi.
Sumir feður voru of strangir
og einráðir við syni sina. Þeir
tóku ekki tillit til skapferlis,
hneigða og hæfileika sona
sinna, en höfðu hugsað sér og
ætlluðust til, að þeir yrðu ný
útgáfa af þeim sjálfum, legðu
stund á hið sama og fetuðu al-
gjörlega i fótspor þeirra. Þetta.
ásamt of mikilli hörku, varð
til þess að rjúfa hið eðlilega
vináttu- og trúnaðarsamband
milli feðganna og koma inn
náms- og starfsleiða og kæru-
leysi hjá sonunum. Þeir urðu
ekki nema hálfir menn í því,
sem þeir voru látnir búa sig
undir, en hefðu að öðrum kosti
getað notið sín og orðið dug-
andi menn. Aðrir feður og for-
eldrar sýndu sonum sinum of
lítið traus't. Þeir fengu ekki að
taka ákvarðanir sjálfir né fram-
kvæma neitt upp á eigin spýt-
ur. Vitanlega ber ekki að skilja
þetta þannig, að börnin eigi að
framkvæma og fara sinu fram
án vilja og vitundar foreldr-
anna, en það á að leyfa fram-
kvæmdaþrá og sjálfsbjargar-
löngun bamanna að njóta sín
undir öruggri handleiðslu og
kærleiksríkri leiðbeiningu for-
eldranna. Þeir, sem þannig
lifðu við hömlur og fjötra í
uppvextinum, urðu ,,hálfir
menn.“ Þeir urðu lítt eða ekki
færir um að taka mikilvægar
ákvarðanir og taka á sig veru-
lega ábyrgð, þegar á reyndi
síðar í lífinu. Þeir gátu orðið
góðir þjónar og skrifstofumenn
en ekki góðir stjórnendur. Enn
aðrir foreldrar létu allt of mik-
ið eftir sonum sínum. Þeir
fengu allt, sem þeir heimtuðu,
og það var -látið eftir öllum
kenjum þeirra og dutlungum.
Þar sem þeir fengu ávalt vilja
sínum framgengt, urðu þeir í
raun og veru húsbændurnir á
heimilinu en föreldrarnir þjón-
ar. Þetta öfugstreymi hélt svo
áfram í æsku þeirra og alla
tíð meðan þeir vom í foreldra-
húsum. Þessir menn urðu
„hálfir menn.“ Þeir héldu á-
fram að heimta mikið atf öðr-
um en litið af sjálfum sér. Þeir
vildu losna sem mest sjálfir
við alla vinnu og láta aðra
framkvæma þau störf, sem
þeim sjálfum voru ætluð. Þeir
gættu einskis hófs í klæðaburði
og öðrum lifnaðarháttum en
hirtu minna um, þótt konur
þeirra og fjölskyldur lifðu við
þröngan kost. Þeir kröfðust
mikils af því opinbera, en hirtu
minna um að standa vel í stöðu
sinni í þjóðfélaginu og gjöra
því gagn. Sama máli var að
gegna um samband þeirra við
það fyrirtæki, sem þeir störf-
uðu hjá. Þeir voru eigingjarn
ir. Kurteisir voru þeir við yfir-
menn sína eða þá aðra, sem
þeir gátu haft gott af, en hroka-
fuillir og óvinsælir yfirboðarar.
Fleira mætti nefna, sem
, fræðimenn þessir komust að og
fleira mætti ræða um niður-
stöður þeirra og ályktanir, en
þessi eru aðalatriðin, sem niú
hefur verið getið. Vitanlega
voru þeir sannfærðir um, að
allt þetta á sér stað jafnt um
stúlkur sem pilta, konur sem
karla, þótt rannsóknarefni
þeirra væru karímenn ein-
göngu. Vel má vera, að meira
beri á þessu öllu í einu landi
en öðru og í einni stétt og starfs
grein en annari, en annars er
þetta algild reynsla og ótví-
ræður sannleikur. Það er sann-
leikur, sem varðar oss ekki síð-
ur en aðra og er öflug áminn-
ing um að vanda uppeldið sem
bezt. Og því má ekki gleyma,
að byrja á þvi nógu snemma.
„Smekkurinn sá, sem kemst í
ker, keiminn lengi eftir ber.“
— Bæjarfréttir
Framhald af 1. síðu.
Hans Jörgensson,
kennari
og kona hans, frú Sigrún Ingimars-
dóttir kennari, komu heim 10. sept
s. 1. úr rúmlega briggja mánaða
ferðalagi um Danmörku, Noreg og
Svíþjóð. Fóru þau utan 6. júní s. 1.
til að kynna sér skólamál almennt
og sérstaklega verknám i skólum.
Sátu þau meðal annars kennaraþing
í Oslo, þar sem 33 íslenzkir kennarar
voru mættir, auk kennara frá hin-
um Norðurlöndunum.
Síldveiðin
í Faxaflóa hefur verið sæmileg að
undanfömu, en þó mjög misjöfn.
Hefur hún farið hatnandi upp á síð-
kastið og er nú mun betri að jafn-
aði en í ágústmánuði. Hefur feng-
izt mest um 130—140 tunnur í lögn,
og allt niður í ekki neitt.
Höfnin:
4. sept.: m/s Drangajökull tók
frosna síld.
8. sept.: m/s Vatnajökull tók
frosinn fisk.
5. d. b/v Hafliði, landaði um 240
smál af karfa.
10. sept.: m/s Skeljungur kom með
olíu.
11. sept.: m/s Brúarfoss tók síld og
hvalkjöt.
S. d. m/s Dettifoss tók frosinn fisk.
13. sept.: m/s Hvassafell, kom með
sement til Kaupfél. Suður-Borgfirð-
inga.
14. sept.: m/s Brúarfoss tók hval-
kjöt.
15. sept.: b/v Elliði, landaði um
240 smál. af karfa.
16. sept.: m/s Vatnajökull.
S. d. m/s Argco frá Haugasundi
kom með um 800 smál. af kolum til
Haraldar Böðvarssonar & Co.
Kartöfluuppskeran
mun yfirleitt vera með betra móti
hér á Akranesi að þessu sinni, og
sums staðar með afbrigðum góð. Und-
antekningar munu þó vera frá því,
þar sem nokkuð hefur borið á kart-
öfluhnúðormi í görðum hér í sumar,
en sem kunnugt er orsakar hann al-
gjöran uppskerubrest þar sem hans
gætir nokkuð að ráði.
Bæ jartogararnir:
Togarinn Akurey kom til hafnar
hér í gær eftir 314 viku veiðiferð á
Grænlandsmið. Veiði var mjög treg.
Afli um 300 smálestir, mest þorsk-
ur og fer hann í herslu. Á Græn-
landsmiðum fékk togarinn einnig
dálítið af karfa og einnig nokkuð á
heimleiðinni. Veður var gott og hag-
stætt allan tímann. Bjarni Ölafsson
er væntanlegur eftir nokkra daga.
* * *
Atvinna hefur verið mikil hér í
bænum að undanfömu. Auk síldar-
söltunar, sem stundum hefir verið
mikil hefir einnig verið vinna við
karfa í fiskverkunarstöð H. Böðvars-
sonar & Co. því að fyrirtækið hefir
keypt afla af Siglufjarðartogurunum
Elliða og Hafliða, og nú einnig af
Akurey um 60 smál.