Morgunblaðið - 06.09.2019, Qupperneq 18

G
gamli bærinn í Reykjavík er
gott dæmi um þá síbreytilegu
strauma sem eru í samfélaginu.
Fyrir um þrjátíu til fjörtíu ár-
um bjuggu þar einna helst ljóð-
skáld og kaffiþambandi listamenn í bland við
ungmenni sem leigðu íbúðir og herbergi og
stunduðu nám Háskólanum. Fjölskyldufólkið
sótti hins vegar í nýju úthverfin þar sem
rýmra var um alla og jafnvel hægt að leggja
tveimur bílum í innkeyrsluna eða við blokk-
ina.
Halla Unnur Helgadóttir, fasteignasali og
eigandi fasteignasölunnar Gimli, hefur til
fjölda ára fylgst með þróun fasteignamála en
hún segir að síðustu misserin hafi borið tölu-
vert á því að fólk leiti út fyrir höfuðborgar-
svæðið til að kaupa fyrstu eign sína eða til
að stækka við sig. Þar sé fasteignaverðið
lægra en þjónustan ekki endilega síðri en
það sem býðst í borginni.
„Margir kjósa nú að búa í nágrannasveit-
arfélögunum en halda áfram að vinna á
höfuðborgarsvæðinu. Og þegar fram líða
stundir munu þessi nágrannasveitarfélög
væntanlega eflast í takt við íbúafjöldann og
við það bætist innviðauppbygging sem þetta
sama fólk á þátt í að skapa. Þar með eflast
svo atvinnutækifærin í bæjunum, sem hafa
svo enn meiri jákvæð keðjuverkandi áhrif,“
segir Halla.
Bættar samgöngur og betri nettengingar
hafa meðal annars haft áhrif á þessa þróun.
Reykjanes, Selfoss, Hveragerði og Akranes
hafa skyndilega dottið inn á kortið sem val-
kostur hjá fólki sem fyrir fáeinum árum
hefði kannski síður valið þessa bæi til að
finna framtíðarheimili sitt.
„Markaðurinn á Akranesi tók líka rækilega
við sér þegar gjaldið í göngin var fellt niður“
Halla segir að verðþróun fasteigna í ná-
grannasveitarfélögunum hafi yfirleitt verið í
takt við verðþróun á höfuðborgarsvæðinu en
öfugt við framboðið á höfuðborgarsvæðinu sé
verð á nýbyggingum í nágrannasveitarfélög-
unum töluvert lægra.
„Þorlákshöfn, Stokkseyri og Eyrarbakki
hafa líka komið sterk inn upp á síðkastið en
verðstuðull annarra sveitafélaga í grennd við
höfuðborgina hefur í gegnum tíðina verið um
0,7 sem má útskýra sem svo að þriggja her-
bergja íbúð á til dæmis Selfossi kostar 70%
af verði þriggja herbergja íbúðar á höfuð-
borgarsvæðinu,“ útskýrir Halla og bætir við
að hvað fjölbýli varðar sé fermetraverð á
Selfossi hæst af þessum stöðum. Um leið
leggur hún áherslu á að tölurnar séu meðal-
tal og til viðmiðunar en ekki hárnákvæmar.
Hún tekur einnig fram að fermetraverð á
sérbýli í Reykjanesbæ, Akranesi og á Sel-
fossi sé mjög svipað en Hveragerði hafi hins
vegar tekið stórt stökk síðustu misserin.
„Markaðurinn á Akranesi tók líka rækilega
við sér þegar gjaldið í göngin var fellt
niður.“
Heilsárshús sem heimili
Á síðustu árum hafa sérlega falleg og
stæðileg heilsárshús risið víða í grennd við
höfuðborgarsvæðið. Mörg þeirra eru svo
vistleg að eigendurnir kjósa heldur að dvelja
þar flestum stundum fremur en að hafast við
í skarkala borgarinnar. Umferðartafirnar á
háannatíma í borginni eru orðnar slíkar að
það tekur manneskju sem vinnur á Höfðan-
um og býr í Kjósinni jafnvel styttri tíma að
komast til og frá vinnu en ef hún byggi á
Seltjarnarnesi eða í Vesturbænum. Þá er
álíka langt frá Mosfellsbæ upp á Akranes og
frá Mosfellsbæ í gamla miðbæinn.
Halla segir að það hafi alltaf verið eitthvað
sig löngu fyrr, enda erfitt fyrir flesta að við-
halda stórum húsum þegar komið er á átt-
ræðisaldur. Svo finnst þeim stundum að þau
séu nýbúin að taka allt í gegn þegar það eru
kannski tuttugu ár síðan skipt var um inn-
réttingar.“
Fyrstu áhrif koma bara einu sinni
Að lokum er lag að leita ráða hjá þessum
reynda fasteignasala hvað varðar sölumálin.
Halla segir að það sé alltaf ráðlegt að taka
vel til og þrífa áður en íbúðin er sýnd. Hún
segir að það sé líka gott að byrja fyrr en síð-
ar að pakka niður þar sem flutningar séu á
döfinni.
„Því minna af persónulegum hlutum, þeim
mun betra. Það verður þó að gæta að jafn-
vægi því við viljum að það sjáist að fólk búi í
eigninni. Svo er gott að lagfæra smáatriði og
jafnvel mála einhverja veggi. Fyrstu áhrif
koma nefnilega bara einu sinni. Við skoðum
allar eignir og komum með ítarlegri ráðlegg-
ingar fyrir hverja og eina sé þess óskað.
Fyrir myndatökuna aðstoðum við við að fjar-
lægja persónulega muni, yfirhafnir, skó og
því um líkt, smáhluti á baðherbergjum og í
eldhúsi svo eitthvað sé nefnt og í samráði við
ljósmyndarann færum við svo stundum til
húsgögn.“
Að lokum bendir hún á að það borgi sig
ekki að fara út í of miklar aðgerðir áður en
eign fer á sölu.
„Til dæmis er óþarfi að skipta um gólfefni
nema það sé í hróplegu ósamræmi við annað
í eigninni. Við lítum á það sem tækifæri fyrir
nýjan eiganda að setja mark sitt á nýja
heimilið en ef það er búið að endurnýja allt í
íbúðinni getur þó horft öðruvísi við,“ segir
Halla Unnur Helgadóttir að lokum.
irlaun og minnka um leið við sig. Það er oft
sagt að römm sé sú taug sem rekka dregur
föðurtúna til en öfugt við flest póstnúmer á
höfuðborgarsvæðinu sýnist mér þetta mál-
tæki ekki eiga við Breiðholtinu. Margir
þeirra sem stæra sig beint og óbeint af því
að hafa alist þar upp búa allt annars staðar í
bænum, sem er í raun merkilegt því Breið-
holtið er stórt og fjölbreytt svæði með ótal-
marga kosti,“ segir Halla og bætir við að
hún undrist stundum það að yfirleitt sé horft
á Breiðholtið sem heilt hverfi þegar í raun
skiptist það í þrjú ólík hverfi, hvert með sinn
kúltúr.
Þetta kemur vel heim og saman við nýleg-
ar fréttir af skólamálum í Breiðholtinu. Þar
kom fram að yfirgnæfandi meirihluti nem-
enda í Fellaskóla væri af erlendum uppruna,
en aðeins fimm þeirra sem hófu nám í skól-
anum síðasta haust hafa íslensku að móður-
máli. Milli sjötíu og áttatíu prósent nemenda
Fellaskóla koma frá heimilum með annað
móðurmál en íslensku, en það hlutfall hefur
hækkað jafnt og þétt síðustu ár og telst tölu-
vert áhyggjuefni.
Erfiðara að sinna viðhaldi á áttræðisaldri
Spurð að því hvort eitthvað hafi breyst í
húsnæðismálum eftirlaunaþega segist Halla
hafa tekið aðeins eftir því að þessi hópur búi
lengur í stærri eignum og flytji þannig síðar
í húsnæði sem sérstaklega er hugsað fyrir
þennan hóp.
„Ef við skoðum sem dæmi fólkið sem er
að kaupa í Árskógum virtist mér meirihlut-
inn vera kominn vel yfir sjötugt þegar ég fór
yfir yfirlitin. Meðalaldurinn gæti jafnvel ver-
ið um áttrætt. Margt eldra fólk hefur talað
um það við mig að það hefði mátt minnka við
um það að fólk sæki frekar í sveitakyrrðina í
grennd við borgina en þar sem hömlur séu á
því að lögheimili sé skráð á sumarbústað eða
heilsárshús sé erfitt að fylgjast með þessari
þróun.
„Mögulega er þetta byrjað að spyrjast út
og gæti færst í aukana þó að við á fasteigna-
sölunni höfum ekki orðið sérlega vör við það
ennþá. Það hefur auðvitað alltaf verið eitt-
hvað um það að fólk eigi litla íbúð í borginni
og hafi lögheimili sitt þar en dvelji meira í
heilsárshúsum. Svo er þetta jú þannig að um
leið og fræga fólkið fer að hampa bæjum og
búsetu verður skriða,“ segir Halla en svo
dæmi blaðamanns séu tekin má nefna að hin
ástsæla leikkona Ágústa Eva Erlendsdóttir,
sem býr í Hveragerði, er sjálfskipaður sendi-
herra blómabæjarins og Bubbi Morthens
hefur búið í Kjósinni til fjölda ára og birt
þaðan fallegar myndir á samfélagsmiðlum.
Í Seljahverfinu frá vöggu til grafar
Breytingarnar eiga sér ekki bara stað ut-
an borgarinnar heldur líka innan hennar.
Íbúar endurnýjast þegar þeir eldri flytja í
minna húsnæði og barnafólkið tekur við.
Halla segist taka sérstaklega eftir því að
þetta sé að gerast í Bústaðahverfinu og í
vesturbæ Kópavogs.
„Hverfi eldast og yngjast til skiptis eins
og gengur en sum hverfi hafa þó verið hönn-
uð með það í huga að þar sé hægt að búa frá
vöggu til grafar,“ segir hún og tekur Selja-
hverfið í Breiðholti sem dæmi. „Þar eru allar
gerðir af húsum. Seljahverfið var hannað
síðast af hverfunum í Breiðholti og þar var
hugsunin sú að búa til svona heildstætt
hverfi. Allt frá íbúðum sem henta fyrstu
kaupum til eldri borgaranna sem fara á eft-
Áberandi sölukippur í nágranna-
sveitarfélögum höfuðborgarsvæðisins
Líkt og með allt annað sem tengist samfélaginu eru straumar í fasteignamálum síbreytilegir. Kúltúrinn
breytist þegar bæjarfélög braggast og það sem áður þótti óspennandi verður allt í einu mjög eftirsótt.
Margrét Hugrún Gústavsdóttir | margrethugrun@gmail.com
Halla Unnur Helgadóttir
fasteignasali og eigandi
fasteignasölunnar Gimili.
Morgunblaðið/Eggert
18 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 6. SEPTEMBER 2019