Þjóðólfur - 01.10.1942, Page 4

Fimmtudagurinn 1. okt. 1942.
W5T5SS
Svona líta loftbelgirnir, sem notaðir eru til varnar gegn loftárásum,
út, þegar séð er á enda þeirra. Belgirnir eru fylltir með gasi. Þeim er
síðan komið fyrir yfir þeim stöðum, er verja á. Mynda þeir þannig
skjólvegg er gerir það að verkum, að óvinaflugvélar geta ekki steypt
sér alveg niður að ákveðnum stöðum í því skyni, að hæfa þá. Verður
því að varpa sprengjunum úr mikilli hæð, sem gerir það að verkum
að erfitt er að hæfa ákveðin mörk.
IIOliUHF
geta fengíð afvínnu
víð að bera Þjódólf
til kaupenda,
Talíð víð
flfgreHBa báBfasieii i
Símí 2923,
Fyrst þér hafið nú efni áþví
þá rekil óþrifnaðinn á dyr
FIX
úviðjafnanlega
þvottaduft
er til staðar -
í næstu búð
Innan skamms fáum vér spaðkjöt f mörgum
tunnustærðum.
Tðkum á mófi pönfunum í sima
1080 alla daga
og gerum ráð fyrir að geta hafið afgreiðslu
kjötsins eftir miðjan október.
Samband isl. samvínnufélaga
Kælígeymsla
síldar
Framhald á 2. síðu
Krossanes, Norðfjorð og aðmestu
leyti Sólbakka, sem afkastað geta
um 8000 málum á sólarhring.
Það ætti að vera ljóst af þessu,
að um 3. atriðið hefur hr. J.
G. ekki rétt að mæla. Verksmiðj-
ur hans myndu aldrei hafa bjarg
að þeim 1.240.000 málum, sem
ekki veiddust árið 1940 —■ og það
jafnvel þótt þær hefðu verið starf
ræktar. U
En þótt þær hefðu verið starf-
ræktar myndi síldin tæpast hafa
beðið lengi eftir þróarplássinu og
hrotan varla hafa staðið í 50
daga.
4. atriði. Hr. J. G. gerir nokk-
urn samanburð á st'r'nkostnaði
kæliþróar og síldarverksmiðju-
byggingar.
Tekur hann til kostnaðinn við
byggingu kæliþróarinnar frá 1937
á annan bóginn, sem samkvæmt
bókum verksmiðjanna nam tæp-
ura 249 þús. krónum og hækkar
þessa upphæð eftir eigin geð-
þótta um 100 ‘JO.i kr upp í aðra
laglega tðlu eða kr. 350.000, sem
honum finnst að þróin hefði að
réttu lagi átt að kosta.
Honum gleymist hinsvegar, að
reikna með því, að í framangr,
250,000 kr., er innifalin forþró,
þar sem kæling síldarinnar á að
fara fram, lýsishús, vélasalir, vél-
knúin flutnignsbönd o. fl., sem
ekki er eðeins fyrir þró þá, sem
hann reiknar að rúmi 22,000 mái,
heldur einnig aðra þró allt að því
eins stóra til viðbótar. Kæliþróin
frá 1937 er sem sé aðeins hálf-
byggð.
Fremri og ódýrari helmingur-
inn með bryggjusporði er þegar
byggður, en framlenging þróar-
innar yfir lóðina, sem nú liggur
óbyggð og ónotuð milli þróar og
verksmiðju og öll flutningsböndin
hggja þegar fullgerð yfir, er enn-
þá ekki byggð.
Um leið og þessi helmingur
yrði byggður myndi byggingar-
kostnaður á hvert mál auðvitað
minnka mikið,
En þó að fram hjá þessu væri
ekki gengið þá er allur þessi
samanburður hr. J. G. helber
endileysa, að með þeirri reynslu,
sem fékkst af kælingunni 1937,
og hann sjálfur hefur viðurkennt,
er sýnilegt að kæligeymslur fyrir
síld má byggja og átbáa á miklu
ur en upprunalega var fyrirhug-
að, áður en tilraunir höfðu farið
fram.
Ástæðan fyrir þessu er í stuttu
máii sú, að þegar sUd er kæld í
nógu þykkum og miklum bing, jþá
heldur hán í sér kuldanum, þó
að hán sé geymd I gjörsamlega
óeinangruðum þróm, eða jafnvel
undir beru lofti.
Þessu veldur m. a. hin mikla
fita síldarinnar. Ysta lagið kann
að hitna og skemmast nokkuð, ef
því er ekki haldið við með því,
að bæta á það salti og snjó öðru
hvoru, en megin hluti síidariimar
helst kaldur og óskemmdur-
Af þessu leiðir það, að mögu-
legt er að hauga upp geysimikl-
xun síldarbingjum þegar hrota
stendur yfir, á því landrými sem
tiltækast er, og án þess að byggð-
ar hafi verið neinar þrær, og
geyma þannig síidina nær- ó-
skemmda þangað til um hægist,
ef hún er aðeins kæld með snjó
og salti.
Eg tala nú ekki um þann ár-
angur, sem fást myndi, ef bingur-
inn væri einangraður að ofan með
svo sem einu feti af sagi og segl-
dúkur breiddur yfir til þess að
verja regni. Get ég í því sam-
bandi bent á, að í Svlþjóð geyma
menn sér iðulega fannir frá vetr-
inum með því að hylja þær þunnu
lagi af sagi.
Á þennan hátt mætti árlega
veita viðtöku ógrynni síldar og
þar með verðmætum, sem í át-
fhitningsafurðum nema tugum
miiljónum króna, án þess að
stofna til eyris kostnaðar nieð
þróarbyggingum.
Það yrði að vísu að safna birgð
um af salti og snjó í eitt skipti
og geyma frá ári til árs og bæta
þá jafnan við að vetrinum því,
sem eyðzt hefur um sumarið —
en þeta væri líka eini fasti til-
kostnaðurinn, auk lóðarafgjalds-
ins.
Eg held að hver maður hljóti
hr. J. G. á kostnaði við kæli-
geymslur og verksmiðjur er ekki
byggður á traustum grundvelli.
En þó að allir útreikningar hr-
J. G. um stofnkostnað vegna þróa
eða verksmiðja væri hárréttur, þá
næði sá samanburður skammt til
þess að sanna nokkuð um rekst-
urshæfni hvorrar aðferðarinnar
fyrir sig.
Það er sem sé alls ekki stofn-
kostnaðurinn, heldur reksturs-
kostnaðurinn, sem hér á að koma
til samanburðar.
Ber í því sambandi að re.ikna
með því, að vélar og verksmiðj-
ur væri hæfilegt að endumýja á
10—15 ára fresti en steyptar
þrær á 50—100 ára fresti.
Hinar árlegu afborganir verða
því e. t, v. fimm sinnum meixi af
verksmiðjum heidur en þró — ef
báðar eru jafndýrax í stofnkostn-
aði.
XV.
Eg held tæpast að ég þurfi, að
halda samanburðinum lengur á-
fram. Eg held að hverjum sæmi-
lega skynsömum manni megi nú
vera það ljóst að
1) Hr. J. G, hefur viðurkennt
„að kæling bræðslusíldar, sé
lausn á því mikla árlausnar-
efni að geta tekið vel við afla
síldveiðiskipa”.
2) Að hr. J. G. liefux þrátt
fyrir þetta ekki haldið áfram
tilraunum um kælingu bræðslu-
síldar, en þvert á móti spymt
á móti því, að þær yrðu gerðar.
3) Að hr. J. G. reynir ná að
verja þettta athæfi sitt ,xneð
því, að kæling sé of dýr, en
niistekst hrapalega að sýna
fram á að svo sé.
4) Að kæling bræðslusildar
er líklega sá eina viðráðanlega
aðferð, sem fyrir hendi er mn
ófyrirsjáanlega framtíð, til þess
að geta veitt hinum stóm síld-
arhrotum móttöku, þó að aukin
verksmiðjuafkost stuðli auðvit-
að því að bæta móttökugetuna
eins langt og þau ná.
5) Að rannsókn allra úrræða
um aukna móttökugetu á skil-
yrðislaust að framkvæma.
6) Að ekki er hægt að treysta
hr. J. G. til þess að hafa þess-
ar mjög þýðingarnúklu raim-
sóknir með höndnm.
Þegar hér við bætist, að sýnt
hefur verið fram á, að hr. J. G.
hefur heldur ekki látið svo lítið
að nota áður þekktar aðferðir til
bættrar vinnuhæfni, svo sem
aquacitefnið, sem aðrar verk-
smiðjur telja sig háfa. notað með
góðum árangri og ber fyrir sig
álíka haldgóð rök og þau, er hann
beitir gegn kæligeymslu bræðslu-
síldar, þá ætti ábyrgum mönnum
að vera það ljóst, að hr. J. G, er
tæpast vel til þess fallinn að veita
stærsta iðjufyrirtæki landsmanna
forstöðu.
öll þjóðin, og ekki sízt sjómenn
og útgerðarmenn, eiga kröfu til
þess, að hér sé úr bætt, og jafn-
framt sé skipuð nefnd vísinda-
manna eða annara sérfróðra
manna, er hafi óskorðað vald og
fjárforráð til þess að framkvæma
Sfóri kjallarapláss
hentugt fyrir verzlun eða iðn-
að, ásamt stóru herbergi í sama
húsi, f/’it í skiptuni fyrir eitt
herber og eldhús. Upplýsing-
ar í síma 4577.
þær rannsóknir, sem lífsnauðsyn-
legt má. telja að framkvæmdar
verði í þágu íslenzkrar síldariðju.
Gísli •Halldórsson.
Morgiunblaðið hefur neitað að
birta grein þessa „fyrir kosning-
ar”. G. H.
nfaldari og ódýrari hátt, held-
nu að sjá það, a.ð samanburður