Samtökin '78 - Sjónarhorn - 15.04.1994, Qupperneq 4

4
SJÓNARHORN
ífimm ár hefur Else Slange veitt samtökum homma og
lesbía í Danmörku forystu, en hún lœtur afþví embœtti
um þessar mundir. Dönsku samtökin nefnast sem kunn-
ugt er LBL, Landsforeningen for bösser og lesbiske. Else
var fulltrúi síns félags áfundi Norðurlandaráðs lesbía
og homma, NRH, í Reykjavík í vetur og eftirfundinn
náði Sjónarhorn tali afhenni og spurði hana um gang
mála í Danmörku.
Else Slange frá LBL í viðtali við Sjónarhorn
„Þá dugar ekkert annað
að tefla sama leik“
Hvað finnst þér hafa tekist best í
starfi dönsku samtakanna þau
fimm ár sem þú hefur sinnt for-
mennsku?
Mér er það efst í huga hversu
viðfangsefni samtakanna okkar
eru orðin fjölbreytt, hvemig félag-
inu hefur smám saman tekist að
gefa gaum að fjölbreyttum og ólík-
um þáttum í lífi og tilveru lesbía og
homma. Við vomm um tíma mjög
upptekin af löggjafarmálum og
það náðist stórkostlegur árangur í
jafnréttisátt við lok síðasta áratug-
ar. En það að lifa og njóta lífsins
sem samkynhneigð manneskja
snýst bara að hluta til um réttláta
löggjöf. Sú tilhneiging var nokkuð
ríkjandi eftir að sambúðar- og
jafnréttisákvæði fengust lögleidd,
að hommar og lesbíur hölluðu sér
aftur og sögðu: Jæja, þá höfum við
fengið það sem við þurftum. Þessi
ótrúlega og óþolandi ánægja í okk-
ar hópi varð til þess að félags-
mönnum LBL fækkaði talsvert í
nokkur ár. En verkefnunum er
sannarlega ekki lokið.
Ut á landsbyggðina
Að hverju hefurðu beint kröftun-
um eftir að sigri var náð á vett-
vangi löggjafarmála?
Eg geri ósköp fátt ein og
óstudd. En svo dæmi sé nefnt þá
hefur okkur í sameiningu tekist að
beina athyglinni að þörfum sam-
kynhneigðra á landsbyggðinni og
gera áætlanir um að styrkja stöðu
þeirra. Hommar og lesbíur í dreif-
býlinu vita best sjálf hvað hægt er
að gera til úrbóta, en síðan er það
hlutverk stóru félagsdeildanna að
koma til móts við þessar þarfir.
Við í Kaupmannahöfn höfum tak-
markaðar forsendur til að styrkja
félagslíf og samstöðu fólks í smá-
bæjum á Jótlandi, en við höfum
reynt að skipuleggja LBL þannig
að fólk fái aðstoð til að eiga sitt
frumkvæði úti á landi. Þó að lesbí-
ur og hommar í stórborgum Dan-
merkur hafi fundið lífi sínu tiltölu-
lega þægilegan farveg, þá gildir
annað um lesbíumar í Vejle eða
hommana í Tpnder. Þeirra hlut-
skipti er allt annað. En að frum-
kvæði LBL eru samkynhneigðir í
smábæjunum núna hvattir til að
stofna litla hópa sem tengjast laus-
lega félagsdeildum LBL í næstu
bæjum. Eina krafan sem við gerum
til slíkra hópa er að þeir tilnefni
ábyrgan gjaldkera sem getur sótt
um fjárhagsaðstoð og fengið
móralskan stuðning hjá félags-
deild LBL í næsta nágrenni. Þessi
óformlegu hópar fá þannig
nokkum fjárhagsstuðning frá fé-
lagsdeildunum en starfa að öðm
leyti á eigin forsendum.
Það er kannski broslegt að tala
um fjarlægðir og mun á sveit og
borg þegar maður er staddur á ís-
landi þar sem fjarlægðimar em
gífurlegar, en vandi dreifbýlisins
er engu að síður staðreynd í Dan-
mörku. Fordómarnir þrífast í litl-
um bæ þar sem fólk hefur kannski
aldrei haft spurnir af öðmm
homma en gamla rakaranum á
hominu, og ungir hommar eða
ungar lesbíur leggja ekki í það að
koma úr felum á sínum heimaslóð-
um, heldur leysa málin með því að
flytja til stórborganna.
En þessu má breyta því strax og
samkynhneigðir í smábæjunum
kynnast einum eða tveimur í sömu
stöðu verður allt léttara. Oft er nóg
að byrja með pósthólf, tengilið og
heimili þar sem sem lesbíur og
hommar geta hist. Þetta fólk er
vissulega ósýnilegt öðmm en samt
er það lagt af stað út úr skápnum
þegar það hefur fundið fjóra aðra í
sömu stöðu. Og því fyrr á lífsleið-
inni sem við sjáum okkur fært að
koma út, því betra. Og ef LBL
tekst í næstu framtíð að ná sam-
bandi við samkynhneigða í dreif-
býlinu, þá lít ég á það sem mikinn
sigur.
Út í heim
Bætt réttarstaða lesbía og homma
hefur ábyggilega haft eitt og ann-
að íför með sér og kallað á ann-
ars konar ábyrgð en áður?
Jú, það má segja að sigrarnir í
löggjafarmálunum hafi fært
dönsku samtökunum nýja og meiri
ábyrgð á alþjóðavettvangi. Við
emm núna í þeirri stöðu að geta
ráðlagt þeim þjóðum sem koma í
kjölfar okkar með sína baráttu. Til
dæmis höfum við að vissu leyti
betri forsendur til að fara til Aust-
urríkis og deila við dómsmálaráð-
herrann um ástand mála þar í landi
heldur en þau í félagi heimamanna
í Austurríki, HOSI-Wien, geta
gert. Þannig höfum við skyldum
að gegna á alþjóðavettvangi vegna
þess hversu staða okkar nýtur mik-
illar viðurkenningar heima í Dan-
mörku.
Hafið þið efni á þessu aþjóða-
starfi?
Þar hittirðu á viðkvæman blett.
Við njótum engra styrkja til þessa
starfs nema geta sýnt fram á að það
tengist Evrópusambandinu. Auk
þess er fjárhagur LBL afleitur og
nú stefnir í mikinn háska þar, því
við njótum engra opinberra fjár-
veitinga. Við fáum árlegan ríkis-
styrk til alnæmisvarna, 8-10 millj-
ónir danskra króna, en það starf er
algjörlega aðskilið félaginu. Við
fáum þá fjárveitingu vegna þess að
við höfðum forsendur og þekkingu
til að vinna forvarnar- og upplýs-
ingarstarf. En sá menningarlegi
grundvöllur sem við höfum byggt
UPP gegnum árin til að skapa
hommum og lesbíum í Danmörku
virðingarvert líf, hann nýtur engrar
viðurkenningar. Samt hefði okkur
ekki verið mögulegt að takast á
hendur forvamarstarf alnæmis ef
félagið okkar hefði ekki áratugum
saman byggt upp sjálfsöryggi og
þekkingu þeirra sem alnæmisstarf-
inu tengjast. Því finnst okkur súrt í
broti að félags- og menningarstarf
LBL skuli ekki njóta neinna opin-
berra fjárveitinga.
Ekki fínt að viðra
fordómana
Finnst þér hœgt að benda á um-
talsverðar breytingar í dönsku
samfélagi þann tíma sem þú hefur
starfað með LBL? Er eitthvað að
baki þeirri óskhyggju okkar að
„Ég uni mér best með jafningjum, en oft
hefég setið frammi fyrir áhrifamönnum í
dönsku samfélagi sem njóta þess beinlínis
aðfá tœkifæri til að breiða úr valdi sínu.
Þá dugar ekkert annað en að tefla sama
leik, efmaður á að ná einhverju fram. Það
þótti mér óskemmtilegt“