Samtökin '78 - Sjónarhorn - 15.04.1994, Qupperneq 5

SJÓNARHORN
5
en
sýnileikinn sé nú kannski meiri og
fordómarnir minni en fyrir ára-
tug?
Ég er Kaupmannahafnarbúi í
húð og hár og kannski ekki sú rétta
að spyrja. Múrar stéttaskiptingar-
innar eru líka miklir meðal Dana
og það fer eftir menntun og
reynslu hvort fólk heyrir yfirhöfuð
rök þeirra lesbía og homma sem
berjast fyrir réttlæti og mannjöfn-
uði. í Kaupmannahöfn verð ég var
við fjölda ungs fólks sem á næsta
auðvelt með að taka stóra skrefið
og segja fjölskyldunni allan sann-
leikann. „Taktu ábyrgð á þínu eig-
in lífi, við reynum að styðja þig
eins vel og við getum.“ Það er
svarið sem þau fá. Svo heyri ég af
komungu fólki í dreifbýlinu sem
varð að hrökklast að heiman þegar
þau komu heim með fréttina. En
svo mikið er víst að eftir að sam-
búðarlöggjöfin varð að vemleika
þykir ekki sérlega fínt að viðra for-
dóma sína í okkar garð. Samt lúra
þeir á sínum stað.
Kirkjan er loftvogin
Á marga lund speglar þjóðkirkjan
vel það rót sem mannréttindabar-
átta okkar hefur komið á huga
manna. Þótt ég sé sjálf ateisti þá
fagna ég umræðunni innan kirkj-
unnar, hún er eins konar loftvog á
þá vinda sem blása í kringum okk-
ur frá íhaldsöflum landsins. Fyrir
stuttu skrifaði Theodor Jprgensen
Frá fundinum í Norrœna húsinu. Talið frá vinstri: Hákan Andersson, Cecilia Berggren, Tobias Wikström,
Anette Larsson, Leif Söderström, Geir Hagland, Jorma Hentild, Gro Lindstad, Guðrún Gísladóttir, Guðni
Baldursson, Else Slange, Lana K. Eddudóttir, Haukur F. Hannesson.
Fundað í Norræna húsinu í Reykjavík
N orðurlandar áð
lesbía og homma
eftir Hauk F. Hannesson
guðfræðiprófessor stóra grein í
Politiken þar sem hann deilir hart á
kirkjuna fyrir hik sitt gagnvart
sambúðarfólki af sama kyni.
Kirkjan verður að taka sig saman í
andlitinu, segir hann. Hvort sem
við lítum á málin frá trúarlegum,
siðferðilegum eða pólitískum
sjónarhóli, þá er það rangt af þjóð-
kirkjunni að hafa ekki fyrir löngu
veitt sambúð homma og lesbía
blessun sína ef þess er óskað. Þetta
er skoðun hans og hún er tímanna
tákn. Valdastofnanir samfélagsins
geta ekki lengur látið hjá líða að
taka afstöðu með eða á móti.
Uni mér best með
jafningjum
Að lokum, Else, hvað þótti þér nú
erfiðast íforystuhlutverkinu?
Að lenda í viðtali við frétta-
mann sem ekki hefur unnið heima-
vinnuna sína og veit ekki hvers
hann á að spyrja. Það er óþolandi
móðgun við lesbíur og homma og
beinlínis hættulegt. Því hver mín-
úta af skynsamlegri umræðu í fjöl-
miðlum er gulls ígildi og það
skiptir stundum sköpum ef tals-
maður lesbía og homma kemur
sjónarmiðunum vel til skila. En
það getur verið erfitt þegar spyrill-
inn veit ekkert í sinn haus.
En ef ég íhuga spurninguna bet-
ur, þá hefur mér líkast til liðið
hvað verst þegar ég varð að setja
mig í hlutverk valdamanneskju.
Það er ekki í eðli mínu að vera
valdsmannsleg við neinn, ég uni
mér best með jafningjum, en oft
hef ég setið frammi fyrir áhrifa-
mönnum í dönsku samfélagi sem
njóta þess beinlínis að fá tækifæri
til að breiða úr valdi sínu. Þá dugar
ekkert annað en að tefla sama leik
ef maður á að ná einhverju fram.
Það þótti mér óskemmtilegt. Og
þegar ég hef verið ásökuð um að
hafa breytt sem valdamanneskja
þá verð ég svolítið döpur, þá finnst
mér eins og kerfið hafi étið mig.
En gleymum því ekki að allt er
þetta nú léttvægt miðað við það að
koma úr felum í gamla daga. Það
var stóra skrefið í lífi mínu og
skrefin sem ég hef síðan tekið
ósköp viðráðanleg miðað við það.
ÞK
Það lyftir heldur starfsemin í Nor-
ræna húsinu í Reykjavík dagana
15.-17. október sl. þegar Norður-
landaráð lesbía og homma - NRH
- hélt þar ársþing sitt. Ráðið, sem
er samstarfsvettvangur félaga og
samtaka samkynhneigðra á Norð-
urlöndum, hefur starfað á annan
áratug og er þetta í þriðja sinn sem
ársþing þess er haldið á íslandi.
Tilgangur NRH er að samhæfa
reynslu samkynhneigðra Norður-
landabúa og veita stjórnvöldum,
þá sérstaklega „hinu“ Norður-
landaráðinu, aðhald og upplýs-
ingu.
Fjölbreytt flóra
Umræðuvettvangur NRH eru árs-
þing þess þar sem fulltrúar hinna
ýmsu félaga hittast og ráða ráðum
sínum. Meðlimir í ráðinu eru hin
ólíkustu félög samkynhneigðra,
allt frá landssamtökum eins og
Samtökunum 78 og RFSL, sænsku
landssamtökunum, í stjórnmálafé-
lög eða menningarsamtök eins og
TUPILAK, félag samkynhneigðra
listamanna og annarra sem að list-
um starfa. Frá íslandi eru nú þrjú
félög í NRH, Samtökin 78, sem
hafa verið með í rúman áratug, Fé-
lagið - félag samkynhneigðra og
tvíkynhneigðra, sem ásamt les-
bíska kvennahópnum í Kvenna-
listanum var veitt innganga í ráðið
á þinginu í Norræna húsinu.
Helstu umræðuefni á þessu árs-
þingi voru nýsett lög um sambúð
samkynhneigðra í Noregi, ásamt
lagafrumvarpi því sem nú liggur
fyrir þingi í Svíþjóð svipaðs efnis.
Nokkuð var fjallað almennt um
lagalega stöðu samkynhneigðra á
Norðurlöndum og nauðsyn þess að
samhæfa löggjöf á milli landanna,
t. d. þannig að þeir sem öðlast rétt-
indi við skráða sambúð í einu
landanna, haldi þeim við flutning
til annars. Rætt var um stöðu
homma og lesbía innan kirkjunnar
og hlutverk hennar í ljósi breyttrar
lagalegrar stöðu samkynhneigðra í
Noregi og Danmörku. Þá var sam-
þykkt sérstök ályktun þar sem lögð
var áhersla á að landstjórnir Græn-
lands og Færeyja gerðu átak í því
að afnema misrétti gagnvart
hommum og lesbíum. Landflótti
þeirra er þó nokkur frá þessum
löndum, og segja má að ástandið
minni um margt á Island áttunda
áratugarins.
Loks í sjónvarpið
Þingi NRH voru gerð skil í frétta-
tíma beggja sjónvarpsstöðvanna
og vakt það töluverða athygli. Er
það í fyrsta sinn í sögu ráðsins sem
sagt er frá starfsemi þess í sjón-
varpi. Var það ánægjulegur sýni-
leiki sem var vel í samræmi við
velheppnað þing.
A hverju hausti hittast félög
samkynhneigðra á Norðurlöndum og
mynda sitt eigið Norðurlandaráð.
Tilgangurinn er að samhœfa reynslu
lesbía og homma á Norðurlöndum og
veita stjórnvöldum, þá sérstaklega
„hinu“ Norðurlandaráðinu, aðhald og
upplýsingar.