Morgunblaðið - 14.07.2021, Qupperneq 9

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 14. JÚLÍ 2021 9SJÓNARHÓLL
V
ið setningu nýrra persónuverndarlaga sem
öðluðust loks gildi um mitt ár 2018 var
töluvert rætt um réttinn til að gleymast.
Var það einkum í tengslum við rétt til að fá leitar-
niðurstöður afmáðar úr leitarvélinni Google. Nú er
hægt að nálagst sérstakt eyðublað hjá því fyrir-
tæki til að óska eftir því að leitarniðurstöðum
verði eytt. Á þetta aðallega við um tilvik þar sem
talið er að persónuupplýsingar á Netinu hafi nei-
kvæð áhrif á friðhelgi einkalífs þess sem um ræðir.
Rétturinn til að gleymast gildir líka um persónu-
upplýsingar sem varðveittar eru í opinberri stjórn-
sýslu og hjá dómstólum, að minnsta kosti við
fyrstu sýn. Í Evrópureglugerð sem var lögfest hér
á landi með nýju persónuverndarlögunum segir að
ábyrgðaraðilar, sem m.a. geta verið ýmsar stofn-
anir og fyrirtæki hins opinbera,
skuli eyða persónuupplýsingum
ef þær eru ekki lengur nauð-
synlegar í þeim tilgangi sem lá
að baki söfnun þeirra og ann-
arri vinnslu þeirra. Með
vinnslu er átt við næstum
hvers konar aðgerðir eða að-
gerðarleysi þar sem persónu-
upplýsingar koma við sögu. Þetta orðalag lofar
strax mjög góðu fyrir þá sem vilja ekki að per-
sónuupplýsingar þeirra séu varðveittar lengur en
ástæða er til. Hið opinbera virðist samkvæmt
þessu ekki eiga að geyma persónuupplýsingar til
eilífðar.
Í tveimur nýlegum úrskurðum Persónuverndar
reyndi á þetta. Annars vegar var um að ræða gögn
um umsækjanda um starf hjá fyrirtæki í meiri-
hlutaeigu hins opinbera sem innihéldu persónu-
upplýsingar. Umsækjandinn hlaut ekki stöðuna og
annar maður var ráðinn. Umsækjandinn vildi að
gögnum um sína umsókn yrði eytt. Hins vegar var
um að ræða gögn með persónuupplýsingum um
mann sem lagt hafði verið hald á í tengslum við
stjórnsýslumál sem lauk mörgum árum áður. Mað-
urinn vildi að gögnunum yrði eytt. Stofnanirnar
sem um ræddi vísuðu til þess að þeim væri skylt
að varðveita skjöl vegna þess að þeim bæri síðar
að afhenda þau Þjóðskjalasafni Íslands. Í hvorugu
tilvikinu var fallist á að eyða bæri persónuupplýs-
ingunum.
Í lögum um opinber skjalasöfn er mælt fyrir um
að nær öllum opinberum aðilum og þ.m.t. sveit-
arfélögum og stofnunum þeirra sé skylt að af-
henda Þjóðskjalasafni skjöl sín. Afhendingar-
skyldir aðilar sem heyra undir stjórnsýslu
sveitarfélags geta þó afhent héraðsskjalasafni
skjöl sín ef sveitarfélagið á aðild að slíku safni.
Talið er upp um hverja þetta gildir en það eru for-
seti Íslands, allir dómstólar, allt stjórnarráðið og
allt sem undir það heyrir, öll sveitarfélög og það
sem þeim tengist, sjálfseignarstofnanir og sjóðir
stofnaðir á grundvelli laga til að sinna opinberum
verkefnum og félög sem hafa tekið að sér verkefni
skv. sérstökum samningum við ríkið. Einnig lög-
aðilar sem eru 51% eða meira í
eigu hins opinbera. Þarna er því
nær allt talið með þó Alþingi,
umboðsmaður Alþingis og ríkis-
endurskoðun séu undanskilin.
Afhendingarskyld skjöl skal af-
henda Þjóðskjalasafni eða eftir
atvikum héraðsskjalasafni þegar
þau hafa náð 30 ára aldri.
Í persónuverndarlögum er undantekning frá
réttinum til að gleymast sem gildir ef vinnsla per-
sónuupplýsinganna er nauðsynleg til að uppfylla
lagaskyldu sem hvílir á ábyrgðaraðilanum sam-
kvæmt lögum. Í þeim tveimur úrskurðum Per-
sónuverndar sem minnst var á að framan var
byggt á því að þessi undantekning ætti við vegna
lagaskyldunnar sem kemur fram í lögunum um op-
inber skjalasöfn.
Þetta þýðir að nær allir opinberir aðilar munu
geyma persónuupplýsingar sem komast í vörslu
þeirra í 30 ár og afhenda þær svo Þjóðskjalasafni
eða eftir atvikum héraðsskjalasafni. Hjá Þjóð-
skjalasafninu eru skjölin svo geymd á vörubrettum
árum saman vegna plássleysis. Rétturinn til að
gleymast er þess vegna orðinn að engu þegar hið
opinbera á í hlut og það má ekki búast við því að
opinberir aðilar setji eyðublað á netið fyrir beiðnir
um eyðingu persónuupplýsinga eins og fyrirtækið
Google hefur gert. Ríkið gleymir aldrei.
Ríkið gleymir aldrei
LÖGFRÆÐI
Magnús Óskarsson
lögmaður með málflutningsréttindi í New York-ríki
og hæstaréttarlögmaður hjá Lögmáli ehf.
”
Rétturinn til að
gleymast er þess
vegna orðinn að
engu þegar hið
opinbera á í hlut.
jarðkenndari tóna. Litur vínsins vís-
ar sannarlega til móður jarðar, brún-
rautt eins og Brunello á að vera.
Áferðin er glansandi og mjúk og
tannínin eru vel rúnuð og aðgengileg.
Þau hvísla því að þeim sem nýtur að
sennilega hefði alveg mátt geyma
vínið í þrjú til fimm ár hið minnsta og
fá þá mun meira út úr því sem dylst
undir yfirborðinu sjálfu. ses@mbl.is
Banfi framleiðir góðan Brunello sem þarf góðan tíma til að anda. Ekki
skemmir fyrir að drekka vínið úr voldugu glasi sem tryggir góða öndun.
Morgunblaðið/Stefán E. Stefánsson