Barnadagsblaðið - 24.04.1952, Blaðsíða 7

BARN ADAGSBLAÐIÐ
o
Framtíð barnanna
Eftir Ólaf Gunnarsson sálfrœðing
Við frjóanga vorsins eru miklar vonir
bundnar. Fátt er vænlegra til þess að
þroska og göfga manninn en ef honum
gefst tækifæri til að hlúa að vaxandi vör-
gróðri þannig, að hann fái notið sín til
fulls. Börnin okkar eru sá vaxandi vor-
gróður, sem stendur hugum okkar næst
og flest viljum við á okkur leggja til þess
að skapa þeim sem fullkomnust þroska-
skilyrði.
Frá því ísland byggðist og allt fram á
síðustu áratugi hefur uppeldi svo að
segja hvers einasta barns í landinu verið
nátengt sveitastörfum og sveitahugsunar-
hætti. Bæir voru þá svo fáir og smáir að
þeirra gætti lítið. Sveitabarnið fagnaði þá
sent nú komandi sumri nreð því að flytja
sullin sín úr baðstofuhorninu út í sólina
o
og \orið. Kjálkar og kjúkur, sem tákn-
uðu lömb, ær og sauði dreifðust um
grænkandi brekku undir eftirliti eigend-
anna. Þessi leikur var þannig í senn
stundargaman og undirbúningur undir
það starf, sem fyrir flestum lá'að meira
eða minna leyti, sem sé fjármennskuna.
Smátt og smátt lærðu sveitabörnin
störf liinna fullorðnu, fyrst með því að
horfa á fullorðna fólkið vinna, síðan með
því að reyna sjálf, oftast undir leiðsögn
foreldra eða annarra vandamanna, sem
voru boðin og búin til að aðstoða og leið-
rétta ef á þurfi að halda. Þannig var verk-
nám fyrri alda lífrænt, óbrotið og eðli-
legt.
Nú er öldin og aðstaðan önnur. Aðeins
tæplega 30 prósent þjóðarinnar búa nú
í sveitum, hitt í bæjum, stórum og smá-
um, en flest í hinni litlu stórborg,
Reykjavík, sem kunnugt er.
Látum okkur nú athuga skilyrði reyk-
vískra barna og unglinga til þroska og
vinnunáms. Hlaðvarpinn og brekkan við
bæinn eru liorfin, leikvöllurinn er gatan
eða almenningsleikvöllurinn, senr litlu
börnunum er ætlaður. Meðan börnin eru
í frumbernsku má segja, að þeim sé all-
vel borgið á almenningsleikvellinunp a.
m. k. get ég ekki bent á aðra lausn heppi-
legri til þess að sjá litlum börnum fyrir
leikskilyrðum í borgum. Vandinn evkst
þegar börnin stækka og komast á þann
aldur að eðlilegt væri, að þau færu að
læra einhver hagnýt störf, þá kemur það
í 1 jós, að eðlileg verkefni vantar. Að vísu
fer mikill tími í að sækja skóla og án
skólanna væri mannsæmandi uppeldi í
borgunr lítt hugsanlegt. Þótt engir skól-
ar séu að öllu leyti fullkomnir, gegna
þeir a. m. k. allir því mikla hlutverki að
ala önn fyrir börnunum mikinn hluta
dagsins meðan foreldrarnir stunda vinnu
sína. í skólunum læra börnin einnig
margt, senr teljast verður sjálfsagt að
kunna t. d. lesa, skrifa og ræika, auk bók-
legra fræða og handavinnu. Hitt er svo
allt annað mál, að skólinn getur aldrei
kennt börnum öll þau störf, sem þeirra
bíða þegar út í lífið’kemur, til þess skort-
ir alla skóla bæði áhöld og húsnæðþ auk
sérmenntaðra manna í ýmsum starfs-
greinum, enda ekki til þesc ætiast að skól-
arnir leysi slík vandamál.
Vilji foreldrar tryggja börnum sínum
vinnuþroska og vinnugleði verða þeir að
leita að skapandi störfunr handa þeim til
sjávar og sveita eða í borgum.
Við skulum nú athuga um livaða
möguleika er að ræða og hvernig þeir
eru notaðir.
Margir bændur þurfa á aðstoð ung-
linga að Iialda nokkurn lduta ársins og
sumir allt árið. Að undanförnu hefur
ráðningarstofá landbúnaðarins útvegað
bændum, sem sérstaklega óska þess, ung-
linga, en margir bændur þekkja fólk í
Reykjavík, sem sendir börn sín til þeirra
á hverju sumri. Á þennaxr lrátt hefur álit-
legur hópur reykvískra barna og ung-
linga komizt í sveit á hvei'ju sumri. Mér
er sam kunnugt um, að margir bændur,
einkum þeir, sem búa lairgt frá höfuð-
staðnum, leita ekki eftir aðstoð héðan og
reykvískir feður og mæður hafa heldur
ekki knúið dyr þeirra og óskað eftir dval-
arstað handa syni eða dóttur um lengri
eða skemmri tíma.
Vitanlega er ekki rúm fyrir nærri alla
reykvíska unglinga í sveitum, en að
mínu viti er sjálfsagt að koma þangað
sem flestum, a. m. k. einhvern hluta árs-
ins og þó helzt til ársdvalar ef liægt væri,
því á þann hátt kynnast unglingarnir
sveitalífinu út í yztu æsar og sumir skapa
sér ef til vill lífvænlega framtíð í sveit
síðar fyrir bragðið.
Sumir vilja ef til vill segja sem svo, að
sveitavinnan sé alltof erfið handa reyk-
vískum börnum og unglingum. Ef slíkar
raddir berast frá foreldrum sanna þær
það eitt, að slíkír foreldrar hafa misskil-
ið hlutverk sín sent uppalendur. Foieldi-
ar eiga ekki að hugsa og vinna fyrir börn-
in sín meira en góðu hófi gegnir, aðstoð
foreldra á að vera aðstoð til þroska og
manndóms. A undanförnum áratugum
befttr borið mjög mikið á því í menn-
ir.garþjóðfélögum, að gegnir foreldrar,
sem hafa brotizt áfranr úr fátækt til bjarg-
álna, liafa reynt að íyöja veg barnanna
sem allra bezt með það í huga, að þroska-
biaut þeirra skyldi ekki verða eins
hnökrótt og foreldranna. Þetta er mann-
legt en ekki skyirsamlegt. Reynslan hefur
margsannað, að börn, sem hlaðið er und-
ir á allan lxátt ná aldrei sama þroska og
þau senr verða að nota eigin krafta að
mikltx leyti til þess að bi'jótast áfram.
Foreldrum ber því fyrst og fiemst að
kenna börnunum eljusemi, samvizku-
semi og áreiðanleika og þá ekki síður
virðingu fyrir vinnunni og jreim verð-
mætum sem hún skapar.
Síðastliðinn áratug Iiefur rnikill Iiluti
æskunnar haft handa á milli meiri fjái'-
muni en dæmi eru til áður á íslandi og