Vestfirðingur - 01.05.1989, Blaðsíða 1

Kristinn H. Gunnarsson bæjarfulltrúi skrifar:
Húsbréfakerfið
Mikið er rætt um frumvarp til laga um breytingar á lögum um
Húsnæðisstofnun ríkisins, þar sem lagt er til að taka upp svokall-
að húsbréfakerfi. Hér er um að ræða hugmynd, sem ekkí hcfur
verið sett fram áður, og því eðlilegt að um hana séu skiptar
skoðanir. Þá hefur mörgum einnig gengið illa að átta sig á því hvað
raunverulega er verið að leggja til.
Sá vandi sem er tilefni tillagnanna er að fleiri sækja um lán úr
Byggingarsjóði ríkisins en hann getur sinnt jafnóðum. Því hcfur
myndast biðröð eftir lánum. í dag er áætlað að í röðinni séu 10.000
umsækjendur og muni þurfa 23 milljarða króna til að lána þeim
miðað við óbreyttar lánareglur.
Húsbréfahugmyndin gengur
út á að hætta að lána úr Byg-
gingarsjóðnum þ.e. almenna
kerfinu, fyrst í stað yrði hætt að
lána til kaupa á íbúð og síðar
einnig hætt að lána til nýbygg-
inga. Þetta yrði gert þannig að
seljandi íbúðarhúsnæðis lánaði
kaupanda allt að 65% af kaup-
verði og fengi í staðinn veð-
skuldabréf. Þessu skuldabréfi
fengi seljandinn skipt í Hús-
næðisstofnun fyrir svokölluð
húsbréf. Þau eru ríkistryggð og
bera markaðsvexti auk þess að
vera algerlega skattfrjáls.
Húsbréfin geti eigandi þeirra
síðan selt á markaði og fengið
peninga. Til þess að tryggja
sölu þeirra verði Byggingar-
sjóði ríkisins og jafnvel Seðla-
banka íslands skylt að kaupa
húsbréf á markaðnum, ef of
mikið framboð verður af
bréfunum og fyrirsjáanlegt að
þau muni annaðhvort falla í
verði eða seljast ekki.
Með því að taka upp hús-
bréfakerfi verður um leið öll
lánastarfsemi á markaðsvöxt-
um. Öll lán, þar með talin lán
Byggingarsjóðs ríkisins verða á
þeim vöxtum í stað 3,5% eins
og nú er. Af þessu leiðir að
sjálfsögðu veruleg útgjöld fyrir
þá sem skulda og til þess að
mæta þeim útgjöldum er gert
ráð fyrir að Ríkissjóður greiði
vaxtabætur til mótvægis en þær
bætur verði tengdar tekjum og
efnahag hvers og eins.
Samkvæmt hinu nýja kerfi á
að vera hægt að fá hærri lán en í
núverandi kerfi og samkvæmt
blaðaviðtali í febrúar telur fél-
agsmálaráðherra að fólk þurfi
ekki að bíða í nema tvær til
þrjár vikur og geti á þeim tíma
gengið frá húsnæðiskaupum.
Eftir að hafa velt þessu fyrir
mér er mín niðurstaða að þetta
geti ekki gengið upp. Til þess að
geta veitt öllum lán sem vilja
hvenær sem er og það hærri lan
þarf gríðarlegt fjármagn um-
fram það sem núverandi kerfi
fær.
Það er ekki hægt að töfra
fram milljarðatugi með því
einu að breyta lánaforminu.
Formbreyting býr ekki til pen-
inga nema með seðlaprentun
sem ekki er innistæða fyrir.
En það þýðir verðbólgu.
Fjármagn verður að sækja í
sparnaðinn í þjóðfélaginu.
Hann er hins vegar takmörkuð
stærð og það eru fleiri sem
sækja fé þangað. Það eru Ríkis-
sjóður með útgáfu ríkis-
skuldabréfa og atvinnuvegirnir
sem sækja þangað rekstrarfé og
lánsfé til fjárfestingar.
ÞAð er ekki hægt að auka það
fé sem fer til húisnæðiskerfisins
nema sparnaður aukist í þjóð-
félaginu. Ef það gerist ekki
verður aukningin á kostnað
annarra og helst atvinnuveg-
anna.
Með því að setja húsbréf á
markað er verið að búa til sam-
keppni um peninga milli hús-
næðiskerfisins og atvinnuveg-
anna. Sú samkeppni er fyrir-
fram ójafn leikur, þar sem
húsbréfin eru ríkistryggð og
skattfrjáls. Atvinnuvegirnir
Hjóta þvi að verða undir í þess-
ari samkeppni, þeir geta ekki
boðið ríkisábyrgð á skuldum
sínum og nóg stynja þeir undan
fjármagnskostnaði um þessar
mundir til þess að hverjum
manni á að vera ljóst að at-
vinnuvegirnir geta ekki borgað
meira fyrir lánsféð en gert er
nú.
Þá vil ég nefna nokkur atriði
sem mæla heldur gegn hús-
bréfakerfinu eins og það er sett
fram í frumvarpinu:
1. Markaðsvextir.
Kerfinu fylgir að öll lán verða
á markaðsvöxtum. Útgjöld
aukast og margir íbúðareigend-
ur munu einfaldlega ekki þola
þá hækkun jafnvel þótt gert sé
ráð fyrir vaxtabótum ári síðar.
Þá er ekki tryggt að vaxtabætur
haldist til lengdar að raungildi.
2. Engin félagsleg sjónarmið.
Húsbréfakerfið leyfir engin
félagsleg sjónarmið. Ekki verð-
ur lengur hægt að láta ungt fólk
ganga fyrir um lán eða einstæða
foreldra svo eitthvað sé nefnt.
Það verða allir á einum mark-
aði.
3. Engin aðstoð vegna greiðslu-
erfiðleika.
Þeir sem nú eru í greiðslu-
erfiðleikum eiga ekki lengur
neina möguleika á aðstoð en
þurfa að bera hærri vexti. Hér
er um allstóran hóp að ræða.
4. Skilyrði um veðhæfni.
í frumvarpinu er gert ráð fyr-
ir að fasteignir sem eru til sölu
verði að uppfylla skilyrði um
veðhæfni, en við mat á veð-
hæfni er m.a. stuðst við mark-
aðsverð íbúða í því byggðarlagi
sem íbúðin er. Þetta ákvæði
þarf að skýra mun betur en gert
er. Þetta ákvæði gæti dæmt
heilu byggðarlögin úr leik í hús-
bréfakerfinu.
5. Vandi landsbyggðar.
Forsenda fyrir húsbréfakerfi
er að kaupendur séu til staðar.
Ef svo er þá er kerfið til þess að
fá seljandann til að lána allt að
65% af söluverði, þannig að
Húsnæðisstofnun þurfi ekki að
leggja fram lánsfé. Ef hins veg-
ar ekki er kaupandi til staðar þá
gagnast húsbréfakerfið ekki og
ekkert lánakerfi verður til að
taka við. Meðöðrum orðum, af
sölu getur ekki orðið. Vanda-
mál á landsbyggðinni er yfirleitt
að fólk þorir ekki að kaupa
vegna ótta um að sitja uppi með
fasteignina eða þurfa að selja
með tapi. Húsbréfakerfið er
kerfi með hagsmuni seljanda í
huga, það leysir ekki þennan
vanda.
Sérhver tillaga um húsnæðis-
kerfi, sem ekki tekur alvarlega
á söluvanda íbúða á lands-
byggðinni er ófullnægjandi og
óviðundandi.
Niðurstaða mín er að húsbréf-
akerfi samkvæmt frumvarpinu
geti ekki gengið. Það vanti ein-
faldlega peninga til þess að fjár-
magna það. Auk þess eru all-
nokkur atriði sem annað hvort
mæla gegn því að þarf að betr-
umbæta.
Einu þurfa menn að gera sér
grein fyrir. Það eru ekki til
neinar patentlausnir, hvað þá
töfralausnir í húsnæðismálum.
Allar lausnir hljóta að fela í sér
að mörgum umsækjendum er
synjað um lán eða boðið að
bíða eftir því. Einnig húsbréfa-
kerfið gerir ráð fyrir að synja
umsækjendum eða væntanleg-
um kaupendum.
Bræðratunga 5 ára
Hinn 12. maí 1984 var heimili
Bræðratungu formlega tekið í
notkun, en starfsemin hófst
nokkrum vikum áður. Því á
Bræðratunga 5 ára starfsafmæli
um þessar mundir. Einnig á
sambýli Bræðratungu 3ja ára
starfsafmæli hinn 1. maí 1989.
Því er vel við hæfi að halda
uppá þessi tímamót mánudag-
inn 1. maí n.k. Þá ætlum við að
hafa opið hús í Bræðratungu,
bjóða uppá kaffi og kökur og
kynna starfsemina hér. í þess-
ari kynningu verður lögð
áhersla á að sýna gestum fram
á hvernig við vinnum að
þroskaþjálfun í athöfnum
dagslegs lífs.
Við vonumst til að sem flest-
ir Vestfirðingar komi í heim-
sókn til okkar mánudaginn 1.
maí 1989 milli kl. 14.00- 17.00,
fræðist um starfið okkar og
njóti kaffiveitinga.
í von um gott veður og á-
nægjulegan 1. maí.
Starfsfólk Bræðratungu