Bergmálið - 27.03.1899, Qupperneq 2

26
BERGMÁLIÐ, MÁNUDAGINÍT 27. MARZ 1899.
£Beronutttt>+
QKFID UT AD GIMLI, MANITOBA
P*ElvTJtri I E’K.EiT’X'SlEIlTTTr
„ 6TT TA“.
RiUtjóri (Editor): G. M. Thompson.
Bu«ine*« Managor : G. Thokbteinsson.
r 1 ár . $ 1,00
BERGMÁLIÐ kofltar: ( 6mán. ... $0,50
( 3 mán. $0,25
Borgist fyrirfram.
AUGLÝSINGAR: Smá auglýsingar
í eitt skifti 25 cents fyrir 1 þuml. dálks-
lengdar, 50 cents um mánuðinn A
stærri auglýsingar, eða auglýsingar um
lengri tíma, afsláttur eftir samningi.
Viðvíkjandi pöntun, afgreiðslu og
borgun á blaðinu, snúi menn sér til
G. Tiiorsteinssonak, Gimi.i.
Utanáskrift til ritstjórans er:
Editor Bergmálið,
P. 0. Box 38,
Girnli, Man.
$9,000.00
virði af skilvindum og eaumacélum
flutt inn í nýlenduna.
Ég setti mig niður við skrifborðið
litla stund, og gaf mér hvíld frá
hinum daglegu prentstörfum míuum.
Ég fórað ryfjaupp fyrir mérí hugan-
um, hvort nokkuð hefði nú borið til
tíðinda þessa dagana, sem gæti vakið
athygli mína; hvort nokkuð sérlegt
framfaraspor, snertandi nýlendu þessa,
væri sýniiegt út við sjóndeildarhiing
hugskotssjónar minnar, en ég gat
ekkert þvílíkt eygt. Ny-ísland stend-
ur í stað og þokast lítið áfram í menn-
ingaráttina. Járnbrantin er ókomm
eim, og eftir henni bíða margi'' með
hendur í vösum. Þegar járnbraut
er komin hingað til Ný-íslands, og
oimlestin hvæsandi, rjúkandi geysar
um grundir, og nemur staðar á vest-
urströnd Winnipegvatns, þá er tí.rni
að taka til starfa, draga hendur úr
vösum og beita hestunum fyrir plóg-
inn !
Alt í einu vaknaði ég sern af
clraumi. Ég hafði heyrt talað um, að
um 50 saumavélar og 50 rjómaskil-
vindur hefðu verið rétt nýlega fluttar
inn í nýlenduna, og inundu nú vera
seldar. í hugannm færði ég þetta
strax til inntekta fyrir nýlenduna,og
álcit, að þessi vélakaup, vien vottur
um framfor hennar, bæði hvað snerti
velmegun henuar, og Hka að vontun-
in á þessum verkfærum, væri sýnileg-
ur vottur um, að nýlendan þyrfti
meira framleiðslu-afl. Það sem studdi
þessa ályktun mína var einnig það,að
skilvindur þessar eru fullkomnar og
vinna þar af leiðandi fullkomnara
verk.
í fljótu bragði mætti álíta, að
bændur væru farnir að hugsa meir
um kúa-búskap, en hingað til hefii'
átt sér stað, séu farnir að vakna til
umhugsunar um, að framleiða meiri
og t’ullkomnari vörutegundir af búi
sínu en hingað til hefir verið, þar
sem þeir láta sér ekki næga að kaupa
þær skilvindur, sem aðskilja mjólk
úr 11> kúm á klukkutímanum.— Þetta
spor er framfaraspor, ef það hefir ver-
ið stigið mtj gætni.—•
Það dettur engum manni í hug, að
mótmæla því, að rjómaskilvínda sé
þarfleg og nytsöm eign fyrir kúa-
bóndann. Með skilvindu nær hann
öllum, eða því nær öllum rjómanum
úr nýmjólkinni, og sparar sér mikinn
tíma, sem hin gamla aðferð hefir í för
með sér, og þar að auki ætti hann að
geta búið til, bæði betra smjör og
framleitt meira að vöxtunum, þess
vegna er góð rjómaskilvinda óhjá-
kvæmileg og nauðsynleg eign fyrir
kúabóndann, svo framt sem hann
hefir það bú, sem hefir eitthvað fyrir
þau verkfæri að vinna.
Þessar 59 skilvindur, sem á er
minst að ofan eru kallaðar ,,Mikado“,
kosta $85 og aðskilja 25 gallónur af
nýmjólk á klukkustund, jafn mikið
og Alexanclra skilvindur Nr. ll^,
sem kosta $75, og til þess að hafa
hæfilegt nýmjólkurmagn handa hvorri
þessara véla, sein um væri að ræða,
þarf að hafa 25 kýr. Alexandra skil-
vindur Nr. 12, aðskilja 16 gallónur
á klukkustund, eru ætlaðar 16 kúa
húi, og kosta $50.
Hvað eru þeir nú margir bætidurn-
ir 1 Ný-Islandi, sem hafa fleiri en
16 kýr? Hr. Kr. Finnsson og hr.
G. Eyjólfsson, við Islendingafljót,
munu hafa 16 til 20 kýr hvor, en þó
hafa þoii’ látið sér nægja að kaupa
Alexandra skilvindur Nr. 12, fyrir
$50, og eru það ég frekast veit,
vel ánægðir með þau kaup; báðir
eru þeir efnainenn, seni vel hefðu
getað keypt dýrari verkfæri, ef þeír
hefðu álitið sér það nauðsynlegt.
Nokkrir efnaðir menn í nýlendunni,
eru nú að panta $50 skilvindurnar,
en fátækir menn, sem hafa jafnvel
ekki fleiri en 3 kýr, kaupa skilvindur,
sem kosta $85 !!
Sumir af þessum niönnum, að minsta
kosta, hafa ekki ráð á að standa í
skilum við sveitarfélagið, verzlanir
og aðra viðskiftamenn sína, ekki ráð
á að kaupa blöðin, ekki einu sinni
sitt sveitarblað, okki ráð á að kaupa
herfi, „cultivator", plóg og því síður
vagn eða sláttuvél, en þó þurfa þeir
að eins aðbæta viðþessa upphæð $ 1 5
til þess að geta fengið góðan vagn
fyrir mismuninn á skilvindu þeirri,
er þeir kaupa, og þeirri sem þeiin
nægir að stærð. Fyrir þessa $35,
sem þeir gefa óþarflega mikið fyrir
þessar skilvindur, gætu þeir keypt
plóg og herfi, eða jafnvel plóg, „culti-
vator'1 og herfi.
Yerðmunurinn á 50 Mikado skil-
vindum á móti því, ef keyptar væru
50 Alexanda skilvindur Nr. 12, nem-
ur þeirri álitlegu npphæð $1,750,
sem nýlendumenn kasta út að gamni
sínu, ef þeir kaupa þessar 50 Mika-
dos, sem hjngað hafa verið fiuttar.
Trú mér til, að það þætti á við góðan
hvalreka, of ný atvinna- myndaðist,
sem nemdi þessari upphœð, en hvað
stæði nýlendan hetur, þó íhúar henn-
ar vinnu sér inn einhvern vissan árs-
tíma $1,750, en gæfu svo utan héraðs-
mönnum kaup sitt?
Satt er það, að lagalega er hver
sjálfráður að því, hvernig hann fer
með efni sín, hvert hann gefir þau,
kaupir hluti tvöföldu verði o. s. frv.,
en það er aftui' full ástæða til að herða
að þeim rnönnum með að standa í
skilum, sem þannigbera sig að.
$1,750 er meira en helmingur af
öllúm sveitargjöldum, sem lögð eru á
alla nýlendubúa árlega. Uudan þess-
um álögum kveina menn sárau, en
þó geta þeii' hinir sömu, lagt á sig
$35 útgjÖld, sem hvorki koma þeim
sjálfuin né sveitarfélaginu að notuin,
og í flokki þessara manna mun mega
fiana menn, sem hafa látið gefa sér
upp skatta, sem hafa þrjóskast við að
borga skatta, sein átti að vevja til
að inenta börnin þeirra ! !
Þó nægði þessi upphæð, sem þeir
þannig kasta á glæ, til að halda uppi
öllum sHlum, í öllu Ný-íslandi eitt
ár.
Gangurinn er því þessi : hygguu
mennirnir kaupa það, sem er þeim
hentugt og ódýrt, en spara, og nota
til þess hyggindi sín, til þess að geta
staðið í skilum og borið hinaalmennu
gjaldahvrði, en svo verða þeir að borga
fyrir slóðann, Lugsunarleysingjann
og kæruleysismanninn í ofan á lag.
Ég held það væii ekki úr vegr fyr-
ix sveitarstjóru vora, að liafa þetta
fyrir augum, þegar hún er að fjalla
um innköllun skatta og hænarskrár
um uppgjöf skatta.
Einn búhnykkurinn moð þvi að
kaupa þessar stærri skilvindur, þar
sem þeirra er ekki þörf er sá, að sá
eini karlmaður, sem er á heimilinu,
er bunáinn við að setja liana upp og
vinna henni, þar sem hvex hraustur
kvenmaður og unglingar um 10 ára,
geta unnið Alexandra skilvindunuin
Nr. 12; en það slúður, að Mikado nái
einum timta parti meira af srojöri úr
rajólkinni, eru svo alþekt ósannindi,
að allir, sem nokkuð vita um skil-
vindur, vita að það eru ekki einungis
ósanniudi, heldur argasta ósvífni.
Alexandra skilvindur eru v ður-
kendar fyrir að vera þær beztu, sem
búnar eru til. Þær eru orðnar heims-
frægar, og hafii ekki einungis öðlaat
frægðarnafn sitt í hinumganila heimi,
heldur hafa þær einnig fengið hina
sörnu viðurkenningu hvervetna í hin-
-um nýja heimi. Lílct má segja um
Alpha skilviudurnar, þær hafa reynst
vel og náð mikiilí rítbreiðslu í Norð-
urálfunni, en eru ekki eins mikið
þektar hér í Ameríku sem Alexandra
skilvindur, er hvervetua hafa rutt sér
til öndvegis.
Ef bóndinn þarf að kaupa eitthvert
verkfæri, sein honum er áríðandi að
sé géð og vönduð tegund, þá er und-
ir því komið, að hanu hafi sjálfur
þekkingu á, að velja það rétt, en láti
ekki leíðast af fagurgala agentsins til
að kaupa það, þeir oru svo margir al-
þektir að því, oð brúka óleyfilega som
leyfilega aðferð til að koma út vöru
sinni.
Hr. G. Thorsteinsson, Gimli, er um
boðsmaður fyrir Messrs Lister & Co.,
Winnipeg, sem hafa til sölu hinar
víðþektu Alexandra skilvindur. Ilr.
G. Thorseinsson hefir gert sér far um
að reyna að efla þekkingu bœnda hér,
á þeim skilyrðum, sem eru grund-
völlur undir búskap þeirra. Hann
gekst fyrir því síðastl. ár, að prentaö-
ur yrði á íslenzku bækliugur eftir
C. C. MacDonald: „Home Butter
Making“, og kostaði þýðingu hans ;
og þótt að sumir menn hafi hvíslað
því í laumi að náunganum, að við G.
Th. inunduin hafa fengið álitlega
upphæð hjá Greenway fyrir það verk,
þá er nú sannleikurinn sá, að G. Th.
fékk enga þóknun fyrir þýðinguna.
Hann hefir gert sér fur um að hencla
bœndum á þau atriði, sem snerta hú-
skapar-tilraunir þeirra, og sem væri
þeirn nauðsynleg að vita, og f mörgu
gengið á undan þeim í þeirri atvinnu
grein. Laun þau sem hann hefir tek-