Bergmálið - 12.06.1899, Qupperneq 1

Bekgmaud is pub-
lished three times
per month at the
SvAVA FRINT.OFFICE
Gimli, Man.
II, 15.
Húsalilj urnar
á Hallfreöarstöðum.
----o-----
Hjá mér iifu liijur tvær,
Er leituðu á mínar slóðir.
Eg hef vermt og vökvað þær
• Og verið þeim góður bróðir.
Millibil er mjótt að sjá
Mimia kæru li)ja,
Ég held þær geti hvíslast á
Hverju sem þær vilja.
Ef önnur þeirra eygir' það
Að eil thvað hina heygir :
Hún sig dreg'ur henni að
Hnípnar við og þegir.
Ef þeim gengur eitthvað mót,
Eða eftir þeirra geði :
Sýnast þær af sömu rót
Sjúga hrygð og gleði.
Síðan leit ég liljur þær
Lífi. una sínu,
Einst mér allur annar blær
Yfir husi ínínu.
Margir sækja mig hér heiin
Menn og við mig skrafa
En gestir engir gætt að þeiin
I glugganum míuum hafa,
Einn sér þetta annar hitt,
Allir að ég er glaður;
En á lilj u-Iífið mitt
Lítur engitrn maður.
I vor míu kæru vetrarstrá
Yerða bœði dáin;
Yeikum fæti er ég ;l
Eins og blessuð stráin.
Þessa hezt.a ósk ég á
Æfin þegar dvínar
Að sál mín verði saklaus þá
Svo sem liljur tnínnr.
Pádl Ólafxson.
—Eftir Bjabka.
Subscription price
$ 1,00 per year.
Rates of advertise-
ments sent on
application.
,,Því feðrauna dáðleysi' er barnanna böl og bölvun í nútíð er framtiðarkvól
GIMLI, MAHITOBA, MÁNUDAGINN 12. JÚNI
1899.
Ernilio Castelar
leiðtogi þjóðveldismanna á Spáni,
lezt þann 25. f. m. í Mureia, eftir að
hafa lengi verið veikur. Fregnin úm
dauða hans vakti almenna hluttekn-
ingu ’um alt Spáuarveldi. Drotning-
in og allir þingmennirnir lótu strax
fróttafleyginn færa fjölskyldu hins
látna hluttekningu sína í sorg henn-
ar. Líkið á að senda til Madrid, og
verður útförin • kostuð áf hinu opin-
bera.
Castelar var fæddur í Cadiz 1832.
Arið 1856 varð hann prófessor í
sagnfræði og heimspeki við háskólann
í Madrid. En þegar hann 1864, byrj-
aði að gofa út fiéttablað, og hélt
þar fram stefnu þjóðveldismanna, misti
hann stöðuna. Ritgerðir hans munu
hafa verið drifFjöðrin, sem setti ú stað
stjórnarhyltinguna 1866, sem Serrano
tókst .að hæla niður. Castelar var
dæmdur til dauða, cn tókst að flýja
til Genf, og þaðan til Frakklands.
Þá er óeirðirnai' voru á Spáni árið
1868, þegnr Isabella hin önnur var
rekin fiá, kom Castelar aftur heim,
og reyndi að koma þá á þjóðvelilis-
stjórn, on það mistókst, Amadeo ítal-
ískur prinz var kosinn konungur.
1868 náði Custelar aftur prófessor-
stöðunni við háskólann, og hafði hana
á hendi, þar til 1875 að haiin sagði
henni nf sér. Hanu var meðlimur
þingsins, og var svæsinu mótstöðu-
maður þeirra Prim, Serrano og Ama-
deo konungs. Þegar Ainadeo sagði
af sér og- yfiigaf Spán, var Castelar
kosinn forsætisráðherra og lithi síðar
þjóðveldis-forseti, en liaun sacði aí
sér aftur, eftir að 4 mánuðir voru
liðiiir (1874). SeiTiinq náði uftur
völdum, og áiið eftir komst Alfons
12., sonur fsabellu, í konungssætið.
Árið 1876 vmð Cnstehu- aftur þing-
inaður. Castelar var vel mælskur
| niaður, og lutfði áunnið sér vírðingu
mótstöðumaniia siuna, sem viha, fyrir
| ráðv endui sína og' vainiensku.
-------o--------
Nýja öldin á Spáni.
----0----
Það er alment álitið að ófarir Spán-
verja reynist hinni spænsku þjóð
sönn blessun, þó sú hlessun birtist
henni í fyrstu í óviðfeldnu dulargerfi.
Spánn er auðugt land, af náttúrunnar
hendi, eitt hið auðugasta og undir-
eins hið yndælasta í Norðurálfu. En
þekkingarleysi, hei'naður og kúgun
hefir þftr staðið fyrir öllum þrifum.
Iðnaður er sem enginn á móts við það
sem hann gæti verið. Ollu holmagni
þjóðarinuar hefir verið beitt til að
berja á hinura örmu undirsátum Spán-
arkonungs í öðrum heimsálfum. Og
í stað þess að nema gagnleg fræði eða
mikilsverða handiðn hafa efnilegustu
ungmenni þjóðarinnar dregist í her-
mannaskarann, til að halda uppi bar-
smíðinni. En ,,nú ei' öldin önnur“
að hyrja fyrir Spánverjum. Vestan-
stormurinn er nú húinn nð feykja
skattlöndnm þeirra úr greipunum á
þeim, svo að þar er nú ekki gróm
eftii'. Með því er verkahringur þeirra
takmarkaður. Skaginu einn er eftir
og—þá er að royna nú að nota hann.
Sá skagi er Hka nægilega stórt starf-
svið fyrir enda miklu mannileiri þjóð,
en þá sem þar situr. Eins og nú
stendui' er ekki nema um tvent að
teíla, fyrir þjóðinni, —lífeðadauða.
Vilji húu lifa, verður hún að breýta
bdskaparaðferð sinni nú þegar. Hún
verður nú að draga úr hernaðar-ofsa
sínum, en auku að niun meira gagn-
fræðisnám. Og það er líka almenn
skoðun, að á næstu áratugum sjái
menn jafnvel ótrúlegar framfarir á
Spáni, í öllu sem að iðnaði og vel-
megtin lýtur. Beztu ínenn Spánar
eru nú þegar tektiir að ræða mn þau
mál og er það góð byrjnn. Meðal
hinna fremstu í þeim flokki má telja
Jose Echegaray, hið nafntogaða leik-
ritaskáld. Hnn n er löðtirlandsvinnr
og honum hlreddi ösigur Spftnverja.
Þcgar hann sá hvorsu gersamlega rúð-
ir þeii' komu úr stríðinu komst hann
að þeirrj niðurstöðu, að þjóðin þyi'fti
að komast niður í vísindalegri þekk-
ing og iðnaði, ef liún ætti að eiga
sét' nokkra uppreistarvon. Og { því
skyni að leggja fram sinn skerf, hefir
haun nú samið bók, þarsem hann lýs-
ir hinum merkustu uppfindi ngum
19. aldarinnar, sérstaklega jarnbraut-
imum nieð tilheyrandi vinnuvólum,
ritsíma, talsíma, rftfmagsljósum, ljós-
myndagerð og hljóðrita, er hann álítur
tilkomumestu uppfindinguna að vissu
leyti. Hann álítur sem sé, að hljóð-
ritinn komi tii með að verða notaður
alment í stað pren tletursins nú.
Hitt og þetta
hvaðanæfa.
.....*......
—Hin fræga frakkneska dýra-pent-
listarkona, Iiosa Bouhenr, lézt í
Pontainebleau þ. 26. f. m., 77 ára
að alöri. Hið frægasta inálverk eftir
hana er „Hrossamarkaðurinn", sem
nú er geymt í New York. Fyrir
þetta verk sitt fékk hún kross iieið-
ursfylkingarinnar, sem keisarafrú
Ivigenie lagði sjálf á hrjóst henni.
Hún er sú fyrsta koaa, som hlotið
heíir þá viðurkenningu, að málverk
hennar gætu verið vjð hlið hinná
frægustu listifverka manulegrar íþrótt-
ar, í þeirri grein.
—Barún Heyking, sendiherra Þjóð-
verja í Kína, en sem nú er að yfir-
gefa stöðu sína, hcfir mikið starfað
fyrir iand sitt í hinu „himneska ríki“.
Nú hefir hann nýiega koniið því til
leiðar, að Þjóðverjar hafa fengið leyfi
tilað leggja járnbraut á milli Tsin-
Tsiú og Chin-Kiang'.
Sagt er að Franz Jósep keisari
í Austumki, ætli að" g'ifta sig strax
°g „80igarárið“ er liðið. Eius og
menn nnina, var drotning lians myi't
sneinnia síðastl: vetur. Sagt or að
konuefnið nýja sé ísabella frá Orleans,
af kqnungsættinni frakknesku. Hún
er á 21. árinu, að eins 48 áruin yngri
en bóndaefnið.