Bergmálið - 02.10.1899, Page 2

106
BERGMÁLIÐ, MÁNUDAGINX 2. OKTÓBER 1899.
GEFID UT AD GIMLI, MANITOBA
X X=X5.E:XTX?3XÆIXDT"Cr
SV ■V-A.--
Ritstjói-i (Editor): G. M. Thompson.
Busiuess Manager : G. Thorsteinsson
r 1 ár . $1,00
BERGMALIÐ kostar: 1 6 mán.... $0,50
|_3mán. $0,25
Borgist fyrirfram.
AUGLÝSINGAR: Smá auglýsingar
í eitt skifti25 cents fyrirl þuml. dálks-
lengdar, 50 cents um mánuðinn A
stserri auglýsingar, eða augiýsingar um
lengri tíma, afsláttur eftir samningi.
Viðvíkjandi pöntun, afgreiðslu og
borgun á blaðinu, snúi menn sér til
G. Thobsteinssonar, Gimli.
Utanáskrift til ritstjórans er:
Editor Bergmálið,
B. O. Box 38,
Gimli, Man.
Hveitirækt g’etur
veritf arösöm.
Það er mjög eftirtektavert fyrir
bændur hór, sem nýlega stóð í rit-
gerð eftirMr. Bedford, utnsjónaunann
fyrirmyndarhúsins í Brandon, um
það, hvað það kostaði að yrkja eina
ekru af hveiti. Hann reiknar allan
kostnaðinn við að undirbúa jörðina,
sá, slá akurinn, þreskja hveilið og
flytja það til ntarkaðar, svo bætir
hann við þessa upphæð reutum af
höfuðstól þeim, sem lagöur hefir ver-
ið til þessa, og sömuleiði? jeiknar
hann nteð verkfæraslit, og allnv
kostnaðurinn verður $7.87 á ekruna.
Svo áætlar hann, að bóndinn fái
að meðaltali 29 ,,bushels‘-' af ekr-
unni, og veiðleggut- ,,bushel“-ið á
50 cents, sem er fremUr lágt, vrerða
þá cftir að frádregnuin kostnaðin-
um $6.60, sem hóndinn fær í hreirr-
an ágóða af hveni ekru.
* *
*
Þ.ið eru mjög fáir af Ný-íslend-
ingum, sem gera sér Ijósa hugmynd
um, hvað hveitirækt getur gefið af
sér, ef hún_ er stunduð réttilegn.
Mörgum af oss hættir við að álíta,
að það sé ógerningur aðkljúfa þann
kostnað, sem hún hafi í för með
sér, en tökum ekki nvið í reikninginn
afraksturinn, sem liúu gefur bóndan-
um.
Oss kemur ekki til hugar að ve-
fengja, að þejr séu nokkrir á meðal
vor, sem farnir eru að gefa hveiti-
ræktarmálinu meiri gaum en að und-
anförnu, en þeir eru alt of fáir, sem
setja sig fullkomlega inn í þuð. f>að
eru alt of margir enn þá, sem hafa
þá skoðun, að liveitirækt geti aldrei
orðið oss Ný-íslendingum til hagn-
aðar; þeir álíta, að réttara sé að halda
við gamla búskaparlaginu en að
breyta til.
Eu slíkt er öfugur hugsunarháttur.
Skilyiðið fyrir því, að geta iátið
sér og sínum líða þolanlega vel,
og fengið vinnu sína borgaða, er að
fyigja með tímanurn—fylgjast með í
framsókuinni, að því takmarki, sem
fyrirhyggja og sjálfstæði byggist á.
Yét höfuin hevrt marga halda því
fram, sem saunfæring sinni, að Ný-
ísl. muudu hafa verið komuir leugra
áleiðis í hveitiræktinni en þeir eru
nú, ef nýlendan hefði ekki verið lok-
uð fyrir annara þjóða mönnurn.
Það getur vel verið að svo hefði ver-
ið, en það er ákaflega leiðinlegt, að
verða að samþykkja slíka ályktun;
því jafn framt og maður gerir það,
staóhæfir maður heinlíuis, að Ný-Is-
lendingar séu ónýtungar sem bændur;
hafi ekki nógu mikið sjálfstæði og
viljakraft, til að keppa áfram í þess-
ari áminstu atvinnugrein. Þurfi
endilega að hafa einhverja að keppa
við, svo þeir geti orðið duglegir og
efnaðir bændur; þurfi endilega að sjá
aðra fœra sér jöiðina í nyt, til þess
að þeiin komi tíl hugar að yrkja
hana sjálfir.
Það er nú töluverður bölsýnis-blær
á slíkri ályktun, en hún er ekki
vor, eins og fyr or sagt. Yér
höfum haft þá skoðun, að nýlendu-
menn myndu smám saman finna hvöt
hjá sér, til nð fylgja mcð í hérlend-
umbúskap, og vér vonum, að fram-
tíðin beri þess morki að svo verði.
Smá pistlar.
III.
All-einkennilegt er það, hvað
mörgum at oss gengur erfitt að líta á
málefnin frá réttri lilið, hvaða mál-
efni sem um er að ræða. Mörgum
hættir iðuglega við, að varpa réttsýn-
inni fvrir borð, og skoða málefnin
einungis frá einni hlið. En með
slíkri framkomu, getum við aldrei bú-
ist við að finna hinn rétta grundvöll,
sem vér getum bygt á staðhæfing
vora. Ef vér viljum vera glögg-
skygnir og réttsýnir í dómum vorum,
verðum vér að skoða málið frá sem
flestum hliðum, og jafn franrt að taka
máljð frá rótum, en forðast að reira
það (málefnið) niður með hlekkjum
persónulegra illyrða og ærumeiðandi
orða. Með slíkri aðferð náum vér
aldrei hinu rétta takmarki; vér erum
þá búnir að niissa sjóuar á sjálfu
málefninu, en störum einungis á per-
sónuna sjálfir, sem vér eigum orða-
stuð við. Með öðrum orðunr, vér
höfum þá kastað allri virðingu og
kurteisi frá oss; herum hvorki virð-
ingu fyiir sjálfum oss né öðvum.
Þegar maður ritar um eitthvert mál-
efni, ætti maður ávalt að gæta allvur
réttsýui, varpa öllu persónulegu hatri
frá sér, og taka eÍHltng'is málefnið tij
yfiryegunar, með því einu móti uær
maður tilgaugi síiautn, ef hanu er sá,
að ræða málil til hlítar.
Þetta er atriði, som vér ættum, hver
ogeinu afoss, að haf.i hugfast. Við
vinnunr engum af oss gagn með því,
að reytia að varpa sem svartasta
skugga á náungann,—við vinnum
heldur sjálfum oss ógagn moð því;
því jitfu framt og við gerum það, er-
um við að sýna, hvaða hrakmenni og
illmenni við getum gert oss sjálfaað.
Ráðaþáttur.
----:o:---
Cement og undanrenning gjörist
ámóta þykt og rjómi; það er góður
farfi, hæði á tré og múrsteina.
Iif skrúfur festast svo í tré að ekki
er hægt að ná þeim, láttu þá raúð-
glóandi járn liggja á haus skrúf-
unnar stundarkorn, og bún er iaus.
Prjóuföt úr ull má þvo úr borax-
vatni, 1J lóð í 10 pottu vatus, eu
mikið botra er að þvo þau úr salmiak-
vatni, 2—3 lóð óhreinsaður salmiak-
spiritus í 10 pottta vatns.
Stráðu miklu nf borax á kct er
geyma slcal, það skemiriist þá okki,
þvoðu bovaxið af í vatui áðar en þú
sýður það. Mjólk geymist og vel ef
steyttur liorax er látjim í halra, eirts
og tollir á huífsoddi í 3—4 potla.
Knssi, sem er 24þuml. langur, 16
þuml. breiður og 28 þuml. djúpur
tekur 1 harrel eða 3 bushels. Kassi,
26 Jnunl. langur og jafn breiður, en
8 og tveir fimtu þnml. djúpur tekur
1 bushel. Kassi 16 þuml. langur,
8 og tveir fimtit þutnl. breiður og 8
þuml. djúpur tekur J bushel. Kassi,
sem er 8 þumí. langur, 8 og tveir
fimtu þutnl. breiður tekur 1 Peck
(= J busliel), og kassi, sem er 8
þunil. langurog jafn breiður, en 4
og einn fimti þuml. djúpur tekur 1
gallon.
Sauðskinu, sein á að súta í foldi,
teppi, vetliuga eða annað, mega elck
vera snoðkiipt, ekki heldur með
langri ul). Til að súta sauðskinu
skal fyrst leysa upji mikið af sápu í
sjóðandi vatni, þegar sú lút er orðin
köld, þvær ínaður gæruna ágætlega
vel úr hetini, á eftir þvær maður
gæruna úr köldu vatni þar til öll sáp-
an er þvegin úr henni. Nú skal láta
i pd af álúni og A pd af salti renna
í svo miklu uf sjóðandi vatni, sem uæg-
ir til að fljota yfir skinnið, ogí þessu
á þnð að liggja í 12 tíma. Síðau er
þrtð hengt yfir prik svo lögur þessi
sígi úr því. Að þessu búnu teygir
maður það vel út á borði eða gólti
svo þrtð þorni. Áður en þið samt
er alveg þurt, tekur rnaður blending
af 1 únzu saltpéturs og 1 álúns, smá-
muldu og stráir því á holdrosann,
leggur svo skinnið saman, heugir þ.ið
upp á prik í skugga í 2—3 daga og
snýr upp hliðunum til skifta, tekur
það svo ofan og skefuv holdtægjurnar
burtu nteð sljóutn hníf og eltir það
svo að síðustu ögn inilli handanna.
Hvad lesa má í
aiidlítumim.
Ætti ég að kjósa um, vildi ég held-
iif ltafa viðkunnanlegt undlit um
fimmtugt en um 25 ára leitið. Hefði
ég fallegt andlit þegar ég væri 25
ára, gæti þaðeftil vill útvegað mer
gjaforð, eti hefði ég það utn fimtugt
vœri auðséð, að það hofði veiið til-
vinnandi nð eiga mig. Audlit niitt á
25 ara aldri er eins og guð hefir
gert þrð, ou titn fimtuo-t eins og ég
hefi gort þnð sjálf. Andlit gamallar
Konu er lífssaga, en ungrar stúllui
andlit er—spádómnr með skilyrðum,
óskýr bending náttúrunnar um ltvað
hún geti oröið.
Mér þykir svo vænt um gömtil og
góð andlit. Þ.tu eru oftast sönn lífs-
saga. Audlitið erskuggsjá sálarinn-
ar. Arið höfi.rn í rauu og veru ekki
séð andlitið fyr en við höfum séð
allar tilfinningar marka þar rúuir sín-
ar, og þá sýnir hið daglega útlit,
andlitsins þetta alt í heild.