Ísland - 26.02.1899, Blaðsíða 1

Ísland - 26.02.1899, Blaðsíða 1
ÍSLAND. 1. ársfj. Reykjavík, 26. febrúar 1899. 4. töluol. Hjer með tilkynni jeg heiðruð- um vinum og viðskiptamönnum þá sorgarfregn, að faðir minn elskulegur, H. Th. A. Thomsen kaupmaður, andaðist í Kaup- mannahöfn 8. þ. m. Verzlunum þeim, sem um lang- an tíma hafa verið reknar í Reykjavík og á Akranesi undir nafni föður míns sáluga, verður haldið áfram undir sama nafni, ogán nokkurrar hreytingar, og vona jeg, að heiðraðir skipta- vinir sýni verzlununum sömu velvild og sama traust, sem að unanförnu. ReykjaTÍk, 19. d. febrúar 1899. D. Thomsen. Nokkur orð um sjáyariítveg og skipagjörð. Eptir Bjarna Þorlcelsson. Þó miklð og margt sje um sjávarútveg ritað nú í seinni tíð, er þó venjulega gengið fram hjá einu atriði, er virðist vera mjög varðandi, ef eigi mest varðandi, og það er skipagjörð eða smíði skipa og lag á þeim. Auðvitað er mjög eðlilegt, að áhugi og athygli manna sja eigi nægilega vaknað á þessu, þar sem heita má, að íslendinga vanti með öllu fullnægjandi þekkingu eða kunnáttu á þessu atriði; en þekkingin eða kunnáttan er þó ávallt fyrsta skilyrðið fyrir því, að geta bætt úr því, sem ábótavant er, eins og þörfin er órækasta bendingin um, að ábótavant sje í einu eða öðra. En varla er von, að oss íalendingum sje auðið að afla oss þeirrar þekkiugar, sem hjer að lítur, með því að til þess þarf mikinn tíma og fje, svo í nokkru lagi sje, nema með styrk af landsfje, en reynslan virðist nú hafa sýnt, að alþingi sje mjög svo mislagðar hendur í því, að efl* verklogar framfarir í landinu. Þó verður það naumlega talið til ofmikils ætlazt, að alþingi hefði veitt eða veitti nokkrum efailegum og þar tii hæfum mönn- um styrk til þess, að geta farið utan og numið hið nauðsynlegasta er að þessu lýtur, t. a. m. með ársdvöl erlendis. — Til þess að kynna sjer skipa- lag og fleira í þá átt, mundi oss heppilegt að leita til Norðmanna. Jeg á hjer við þilskip, og þarf varla að taka það íram. Auðvitað er það, að brúkun á opnum bátum hefur á síðustu árum gengið mjög mikið til þurð- ar í sumum veiðistöðum landins, svo sem við Faxaflóa, en aptur eru sumir staðir á landinu, þar sem full vissa er fyrir, að fiskiveiðar á opnum bátum haidi sjer að öllu leyti, eins og verið hef- ur, um ókomnar aldir. Á öllum slíkum stöðum, þar sem jeg tM þekki, þarf bæði bátalag og segla- útbúnaður umbóta við hið bráðasta. Geta má þess, að með þeirri aðferð, sem tíðkazt hefur, og enn er almennt höfð við bátasmíðar, verður smíðið tiltölu- lega dýrt, sakir þess, hve mjög það er gjört' af handahófi og aðferðin seinleg. Jeg hef mína eigín reynslu fyrir mjer í þessu, þar sem jeg hef mörg undanfarin ár smíðað skip eptir hinni al- mennu rsglu hjer á landi, sem er sú, að byggja fyrst byrðinginn bandalausan og af handahófi. Bæði er það, að aðferð þessi er mjög óþægileg og seinleg, og svo er ávallt hætt við, þegar hún er við höfð, að báturinn verði meira eða minna skakkur. Jeg hef fyrir 2 árum síðan byrjað á því, að smíða báta eptir vissu máli, þannig, að jeg hef smíðað grindurnar og slegið byrðinginn utan á þær. Mjer telst svo til, að jeg sje þriðjungi fijótari að smíða báta með þessari aðferð. Auk þess er full vissa fyrir því, að bátarnir verða óskakkir. Auð- vitað verður möíinum útmæling á skipum mjög erfið viðfangs, þegar ekki er kostur að fá kennslu í því. Hvað þilskipa smíðum viðvíkur, þá virðist allt benda á það, að oss íslendingum væri óumflýjan- lega nauðsynlegt, að hafa sjálfir í iandinu vel- kunnandi þilskipasmiði, sem bæði væru færir um, að taka að sjer þilskipa-smíðar og að kenna þær öðrum; því, eins og kunnugt er, hefur þilskipaút- vegur aukizt mjög hjer á landi síðustu undanfar- in ár, og eru, eins og eðlilegt er, allar líkur til, að hann muní enn stórlega aukast, Það er skaðlegt og jafnve) skammarlegt, að skip verða hjer á landi venjulega að strandi, opt fyrir mjög litlar skemmdir, og það á þráfaldlega, ef eigi nær altjend, rót sína í því, að það eru ekki til neinir þeir menn, er hafi kunnáttu og verkfæri til þess að gjöra að skipunum svo í lagi sje. Þessi tilfelli geta þó valdið einstök- um mönnum stórtjóni, sem eru skips-eigendur, og hafa skip ekki vátryggð nema sem nemur tveim- ur þriðjungum verðs þeirra. Það gefur að skilja, að þetta getur valdið mönnum alveg óbærilegu tjóni. í staðinn fyrir, að mörg skip, sem á land rekast og laskast, verða að engu, eins og nú stendur, mundi, ef slíkir skipa-smiðir væru til í landinu, skip, þegar svo stæði á, geta fengið fulla aðgjörð, og skipseigendur, þegar eins stæði á og hjer er ávikið, ekki bíða neitt tilfinnanlegt tjón, en á- byrgðarsjóðurinn vinna við það, að þurfa ekki að greiða þá upphæð, er skipið var tryggt fyrir, því eðlilega ætti eigi að framfara aðgjörð á skipinu, ef hún álitist nema meiru en helmingi þess verðs, sem skipið er tryggt fyrir. (Niðurl.). Jeg sá í sumar í ísafold, að einhverjir prestar eystra höfðu falið sra. Valdemar Bríem að hrekja ummæli einhvers alþýðukennara um Helga-kver, og var ekki annað að sjá, en að hann hefði tek- ið það að sjer. Hve nær kemur það? Mörgum mundi þykja gaman að sjá, hvernig sra. Valdemar, þótt skáldmælturj og ímyndanarikur sje, klárar sig frá því vandaverki. Eða á það svona að „lognast útaf"? Bezt væriþað í efnalegu tilliti. Pjetur ef ekki Páll. Þættir um íslenzkar bókmenntir. II. Sæmundaredda. (Prh.). Sem dæmi um mannlýsingarnar í hetju- kvæðunum má taka nokkur erindi úr kviðunum um Sigurð Fofnisbana, Brynhildi og Niflunga. Þær eru kveðnar eptir sögnum af Þjóðverjalandi. Brynhildur Buðladóttir var valkyrja, er Sigurður hittiá Hindartjalli, þá er hann hafði vegið Fofni. En Brynhildur festi ást á Sigurði. Hann giptist síðan Guðrúnu Gjúkadóttur, systur Gunnars og Högna. Þeir voru kallaðir Niflungar. Gunnar bað síðan Brynhildar. Hún hafði vafurloga um skemmusína, og hjet að giptast þeim manni ein- um, er þyrði að ríða vafurlogann. Þeir Sigurðar og Gunnur skiptu þá litum og reið Sigurðut vaf- urlogann og gekk að bráðkaupi með Brynhildi, en hún hugði hann vera Gunnar. En Brynhildur unni allt af Sigurði. Þær Guðrún möttust eict sinn um það, hvor þeirra ætti vaskari mann, og komst þá Brynhildur að því, að hún hatði verið svikiu til að giptast Gunnari og eggjaði hann þá á að drepa Sigurð, en Gunnar fjekk til þess bróður sinn. Sigurður var veginn sofandi í sæng hjá Guðrúnu. Hjer er Brynhildi lýst, er hún heyrði, hverju fram fór: Hlö þá Brynhildur er hún til hvilu Buðladóttir heyra knátti einu sinni gjallan grát af bllum hug, Gjúkadóttur. Guðrún sat yfir Sigurði dauðum; hún grjet eigi sem aðrar konur, en hún var búin að springa aí harmi: Gjörðit hún hjúfra nje kveina um nje höndum slá Bem konur aðrar. Menn og konur gengu til að hugga Guðrúnu; Gullrönd systir hennar svipti blæju af liki Sigurð- ar. Frá því segir svo: Á leit Guðrún hjörfi skorna. einn sinni, Þá hnje Guðrún sá hún döglings skör höll við bólstri; dreira runna, haddur losnaði fránar sjónir hlýr um roðnaði, fylkis liðnar en regns dropi hugborg jöfurs rann niður um knje. Brynhildur kom og til Gaðrúnar og sá lík Sig- urðar. TJm það segir svo: Stóð hún uud stoð, eldur úr augum, Btrengdi hún elri, eitri fnæsti, brann Brynhildi er hún sár leit Buðladðttur á Sigurði. Brynhildur lagði sig sverði í gegnum og fylgdi svo Sigurði dauðum. Guðrún var síðan gipt Atla konungi, bróður Brynhildar. Hann bauð til sín Niflungum, Gunn- ari og Högna, og drap þá. Ljet hann skera hjarta úr Högna kvikum, en setja Gunnar í ormagarð og binda hendur hans á bak aptur. En Gunnar sló hörpu með tánum og tældi frá sjer ormana nema nöðru eina; hún hjó gat á brjóstið og saug sig fasta á lifrina og drap Gunnar svo. Guðrún hefndi svo bræðra sinna, að hún drap tvo unga sonu þeirra Atla og matreiddi handa honum, en sagði honum sjálf frá á eptir: Tók ek þeirra hjörtu Einn þú ollir, ok á teini steiktak, ekki rjestu leifa, seldak þjer síðan; töggðir tíðlega, sagðak kalfs væri! trúðir vel jöxlum. Eddukvæði hafa haft mikil áhrif á íslenzkar bókmenntir. í fornöld voru samdar eptir þeim sög- urnar um Völsunga og Niflunga o. s. frv., og við þau studdist Snorri Sturluson, þegar hann samdi goðafræði sína. Á síðari öldum, eptir að farið var að ransaka hin norrænu fræði, hafa áhrif þeirra orðið miklu víðtækari. 1644 þýddi Stefán Ólafs- son Völuspá á latínu. 1758 gaf professor í Altona, G. Schulze, út nokkur brot af Sæmundar-Eddu í latneskri þýðingu og ritaði um mismunandi hugs- unar-hátt hjá fornskáldum Grikkja og Norðurlanda- búa. Herder, hinn alkunni þýzki rithöfundur, (f. 1744) getur Eddu og kallar keltneskt kvæði; hefur hann hana upp til skýjanna. Hin þjóðlega germanska er þá að brjótast til valda í kveðskapn- um. Á 18. öld faraíslenzk skáldaðnýju aðyrkjaf Eddukvæða stýl, Eggert Ólafsson, Gunnar Pálsson o. fl. Einkum er það þó rómantiska stefnan í skáldskapnum, sem hefur rutt Eddukvæðunum braut til þess vegs, sem þau hafa náð í bókmenntum nú- tímans. Bjarni Thórarensen yrkir flest beztu kvæði sín í anda og krapti Eddukvæðanna; eins má sjá áhrif þeirra í kvæðum Jónasar Hallgríms- sonar og aíðan fiestra íslenzkra skálda.

x

Ísland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísland
https://timarit.is/publication/30

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.