Alþýðublaðið - 20.04.1939, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 20.04.1939, Blaðsíða 1
EITSTféRI: P. R. VALDEMARSSON ÚTGEFANDl: AX.ÞÝBUFL0KKURIHN þökk fyrir . ueturinn. XX. ÁB€5Aíí©UB FIMTUDAGINN 20. APRIL 1931 90. TÖLUBLAÐ Spurningu suarað á barnadaginn: Hvers þarfnast Hndn} í Rqft]avfk mest? A LÞÝÐUBLAÐIÐ bað ¦** Isak Jónsson kennara, hinn ötula gjaldkera Barna- vinafélagsins Sumargjöfin, a*ð svara spurningunni: — „Hvers þarfnast börnin í Reykjavík mest?" En þessi spurning er oft rædd og hún mun verða ofarlega í hugum Keykvíkinga í dag, á barna- daginn. Svar ísaks Jónssonar er á þessa leið: ,,Ég álít, að börnin í Reykja- vík þarfnist þessa mest: 1. Heilbrigðari og traustari tengsla við kynslóðina, sem ól þau og ber uppeldisá- byrgðina á herðum sér. 2. Bæktandi umhverfis. 3. Hollra athafnamöguleika, sem hæfa þroskastiginu. Segja má að maðurinn sé, eðr þurfi að geta veriS: Menning- arskapari, menningarvör ;,ur og menningarmiðlari. Þetta þrí- skifta hlutverk verðu • hver sá maður að geta int af hendi. sem vill teljast maður með mönn- um. Bresti hann eitthvað af þessu þrennu er vafasamt, hvort hann getur talist fullgild- ur þjlÍillagsborgari. En vanti hins vegar skilyrði til þe.sa, verður með engri sanngirni hægt að gera háar kröfur. Hvernig getur sá orðið menn- að sá maður verði menning j> hófundur, sem firtur er flestum helllavænlegum þroskaskilyrð- um á viðkvæmasta æfiskeið- inu? Hvernig getur sá orðið menn- ingarvörður, sem aldrei hefir verið kent að virða né skilja þá menningu, sem erfst hefir frá gengnum kynslóðun ? Og hvernig er hægt að miðla n#nningu, þegar sambandið milli kynsloðanna hangir á veikum þræði? Áfstaða ungu kynslóðarinnar til þeirrar eldri og sambandið víð hana verður þungamiðja málsins. i |»að er óllum hugsandi mönn- um Ijóst, að tengsl yngstu kyn- slóðarinnar við þá vöxnu eru nú, t. d. hér í Reykjavík, raunalega of t á hættulega veikum þræði, svó veikum, að s^undum stapp- ar nærri fullkomnu „straum- roff. Höfuðborgarmenning vor, .,model" 1939, er nánást þann ig, að það er eins og tvær þjóð- ir lifi í bænum: Hin vaxandi þjóð, og hin vaxna. Og sambandið milli þessara tveggja „þjóðflokka" er oft „verndandi", ef svo mætti segja, þó í nýjasta skilningi þess orðs. Flestum mun vera ljóst, að höfuðorsök þessa er breyttar lífsvenjur og nýir atvinnuhætt- ir. Flutningur úr dreifbýli í þéttbýli og einhliða verkaskift- ing. Vér þekkjum vel þessa mynd. Faðirinn vinnur úti frá morgni til kvölds og kemur, þegar bezt gegnir, heim til að borða. Móðirin ýmist gefur sig ekki að heimilisstörfunum eða er oft ein og önnum kafin við þau. Hún er þeirri stundu f egn ust, þcgar hún getur losnað við börnin eitthvað út. Og vér vit- um, hver sá vettvangur er. Þetta „eitthvað út" er oftast grá og rykug gatan. Þannig verður sambandið milli fpreldra og Iwna í fylsta máta ófullnægj- andi, Hver baukar fyrir sig. Hið eðliléga og nauðsynlega sam- band foreldra og barna er rofið, laöguleikar foreldra til að fylgj- Mt jacð þroeka barsasms og að- ísak Jónsson. staða barnsins til að læra af starfi foreldranna og samvist- um \ið þau. Aðalkennari barnsins verður því gatan og jafnaldrarnir þar. Það þarf éngan vitring til að sjá, að hér er voði á ferðum, hvar sem borið er niður. Vér skulum t. d. athuga móð- urmálið. „Af því læra börnin málið, að það er fyrir þeim h*ft." Hvaðan fá nú börnin aðal- fyrirmyndina undir svona kringumstæðum? .- Frá jafnöldrunum. Óviti kennir óvita hið „ástkæra yi- ár- hýra málið". Hver er svo angur þessa? Þeir, sem átt hafa kost á að kynnast börnum hér í borg, t. d. frá 3—7 ára aldri, fá að kynnast því, hver ávöxturinn er. Börnin kunna tæplega að tala. Þau eru að vonum sárafátæk af hugtökum og orðum. Og orðin, sem þau að nafninu til kunna, beygja þau skakt og bjaga á allar lundir. En þau deyja ekki ráðalaus. Sjálf búa þau sér til orð og tals- máta og misbjóða þannig mál- inu í óvitaskap og þekkingar- leysi sínu. Það mun ekki vera þörf á að tilgreina mönnum hér dæmi. Þau eru deginum ljósari. Sjá má í anda, hvernig mál það muni verða, sem einstaklingar, aldir upp við svona aðstæður, miðla afkvæmum sínum. En hér skal nú vikið að öðr- um atriðum viðkomandi vanda- máli þessu. Allir kannast við tíðar umkvartanir um spiltan aldarhátt, siðlaus og heimtufrek börn. Áður en vér býsnumst og dæmum, er rétt að líta á að- stæður. En mundi ekki siðleysið vera eðlileg afleiðing af óheilbrigðu sjálfræði og útigangslífi æsk- unnar?' Af þessum orsökum híafa foreldrarnir ekki tök á því að miðla börnunum á æskilegan hátt þeim mannasiðum, sem liðnar kynslóðir hafa gefið í arf. Þessi sjálfráða útigangskyn- slóð býr sér til sína eigin siði, sín eigin lög, sem fullorðna fólkið neyðist oft til að sætta sig við, fyrir uppeldisvanmátt sinn. Að lokum er svo að líta á heimtufrekjuna. Reykjavíkur- börnin hafa lítil skilyrði tiTað skilja inntak þeirra orða, að hver heilbrigður maður skuli og verði að neyta brauðs síns í „sveita síns andlitis". Þau sjá, að peningarnir koma upp úr vestisvasanum eða pyngjunni, maturinn í eldhúsið, fötin í fataskápinn, og ný hús eru alt í einu risin á staðnum, sem þau eitt sinn voru að leika sér -á. Þau sjá þatta, «n þau «ru auðvitað alls ófróð um, hve mikla fyrirhöfn alt þetta kost- aði; Hve miklar áhyggjur og margfalt reynslustríð, einmitt öflun nauðþurfta, hefir valdið öllu mannkyni frá þvi, að það fór að ganga upprétt. En þau eru einnig að vonum ófróð um ánægjuna, starfsgleðina, sem öflun brauðsins, vinnan, gefur manninum. Og þetta er ekki nema vonlegt. Börnin í Reykja- vík eru svift sambandinu við hinn vinnandi mann. Hér hefir verið drepið lítil- lega á, hverju hin rofnu tengsl við ráðandi kynslóð valda. Og þá skulum við athuga annað atriðið, umhverfi barn- anna. Um þetta hefir verið rætt og ritað svo mikið hér á undan- förnum árum, þ. e. a. s. leik- velli, barnagarða o. fl. af því tagi, að rúmið leyfir aðeins að minst sé á það. Og víst er um það, að ekki er vanþörf á að bæta borgarbörnunum það á einhvern hátt upp, að þau eru svift heilbrigðu sambandi við lifandi náttúruna. Að lokum skal minst á þriðja atriðið, sem talið var úpp í byrj- un þessa máls. Hollir athafna- möguleikar barnanna, hæfandi þroskastiginu. Athafnaþörf er ungum börn- um svo í blóðið borin, að segja má, að það sé óheilbrigt barn, sem ekki hef st eitthvað að. Um- hverfi og ýmsar aðrar aðstæður ráða svo hins vegar, hvort at- hafnir barnsins beinast til góðs eða ills. Heillavænleg leiðsögn og holt umhverfi geta, sem kunnugt er, oft breytt þverhaus og óknyttaanga í bezta barn og virðingarverðan borgara. Vér" Reykvíkingar horfumst hér í augu við eitthvert mesta Frh. á 4. síðu. msBsm ¦:¦... ¦ ¦ ' .... ¦ ¦¦ '¦' '^fö&*£ : Pólskar hernaðarflugvélar á Mokotovflugvellinum í Varsjá. Suður Afpfka styður England í styr|HM. Þjóðverjar í gömlu þýzku nýlendunni í Suðvestur-Afríku vopna sig. LONDON í gærkveldi. FÚ. OMUTS hershöfðingi, núver- ^ \ andi dómsmálaráðherra Suður-Afríku og einn af áhrifa- mestu , stjórnmálamönnum . í landinu, flutti ræðu við auka- kosningar í gærkveldi, og sagði meðal annars, að á þeim hættu- tímum, sem nú stæðu yfir, yrði Hjálpið börnunum: Þátttaka almennings í barna- verndinni er pýðingarmest Viðtal ¥ið Arngrím Krístjansson, skóla- stjóra, ritara Snm- argjafar. "OARNADAGURINN er *"~ einhver vinsælasti dag- ur ársins hér í Reykjavík. Almenningur hefir sýnt það undanfarin ár, að hann kann vel að meta þá miklu barna- verndarstarfsemi, sem rekin er af Sumargjöf. 1 dag kallar Sumargjöf enn á Reykvíkinga. — Hún hefir nú lagt undir sig ekki aðeins sam- komuhúsin í bænum allan daginn og langt fram'á nótt, heldur og göturnar, svo að parna verður varla rúm fyrir aðra en börnin í péttum fylkingum. Arngrímur Kristjánsson, ritari Sumargjafar, sem oft hefir haft pað hlutverk að skípuleggja starfsemi barnadagsins, hefir sagt Alpýðublaðinu á pessa leið frá fyrirkomulagi hátíðahaldanna: „Kl. 1230 eiga ðll skðlabðm ARNGRÍMUR KRISTJÁNSSON að mæta við skóla sína. Pat skipa kennarar þeirra peim í fylkingar og 'síðan verður gengið með lúðrasveitir í broddi fylk- ingar undir fánum, en staðnæmst verður í Lækjargötu, frá Vonar- stræti að Lækjartorgi. Af tröpp- um Mentaskólans leika lúðra- sveitir, en Helgi Hjörvar flytur ræðu af svölum húss í Lækjar- götu; — hátalarar. Þessum hluta hátíðahaldanna verður útvarpað. Kl. 3 hefjast skemtanír í Gamla Frh. á 4. síðu. Suður.Afríka að standa sem fastast méð Bretlandi. Hann sagði, að stjórnmála- stefna Suður-Afríku myndi verða ákveðin af fólkinu sjálfu, og þótt hann væri fullviss um það, að almenningur í Suður- Afríku óskaði einlæglega að vera hlutlaus, ef til styrjaldar kæmi, þá væri hann ekki í neinum vafa um það, hvaða stef nu Suður-Af ríka myndi taka, ef einstök ríki eða ríkja- sambönd gerðu tilraun til þess að drottna yfir heiminum með ofbeldi. í dag sagði Smuts hershöfð- ingi á þingi Suður-Afríku, að með tilliti til hins afarhættulega ástands og ennfremur með tilliti til upplýsinga, sem stjómin hefði fengið, hefði það reynzt óhjá- kvæmileg nauððsyn að senda auk ið lögreglulið til Suðvestur-Af- ríku, vegna undirróðurs erlendra ríkja þar. Fulltrúi í héraðsstjórn Suðvest- ur-Afríku tók í sama streng og sagði, að fjöldi af hinum þýzku íbúum hefðu vopn undir hönd- um, og væru Þjóðverjar skipu- lagðir til þess að beita þeim. Hið opinbera málgagn Þjóð- verja i Suðvestur-Afríku lætur mjög illa yfir þessari aukningu lögregluliðsins og telur hanabera vitni um, að umboðsstjórn Suð- ur-Afríku í þessum landshluta sé að missa tökin á verkefni sínu. Prófessor P. Skautrup, kennari i norrænum málvísind- um við háskólann í Árósum, er nýkominn hingað sem gestur Há- skóla Islands. Hann mun flytja 2 háskólafyrirlestra fyrir almenning í kennarastofu lagadeildar föstu- dag 21. og Iaugardag 22. april kl. 6,15. Efni fyiirlestranna er: „Dansk Bondesind og Bonde- sprog" og „Det danske Sprogs Opkomtt". ; Franska haf skip- Ið „París" hálf- eyðilag^af elði. LONDON í gærkveldi. FÚ. EITT af stærstu hafskipum Frakklands, „París" heflr nú verið dregið á þurt í höfn- inni Le Havre. Hafði eldur komið upp í skipinu á miðviku- dagsnóttina og eySilagði hann gersamlega alla yfirbyggingM skipsins og farþegarúm. f morgun ætluSu menn, að búiS væri að ná tökum á eldin- um, en litlu síSar blossaSi hann upp aftur, og hafa slökkvilíSs- menn veriS að berjast við at ráða niðurlögum eldsins þax tU seint í dag. . Einn maður af skipshöfninni og einn slökkviliðsmaður h*f« farist. Áður en eldurinn kom upp höfðu verið flutt út í „París" ógrynni af dýrmætum lista- verkum, sem átti að sýna á heimssýningunni í New York, og tókst að bjarga þeim, áður en það var um seinan. Víðavangsblaup- ið i dag. VÍÐAVANGSHLAUP í. K. fer fram í dag og er þa8 hið 24. í roðinni. 23 hlatttp- arar taka þátt í hlaupinu, 3 £té í. R., 3 fráÁrmann, 7 firá E. B., 5 frá í. K. og 5 frá Ungmenna- félaginu Stjörnu í Dalasýslu. Margir þektir hlauparar taka þátt í hlaupinu, þar á meðal Svérrir Jóhannesson, K. R.» s«m unnið hefir víðavangshlaupið þrisvar sinnum í röð. , Hlaupið hefst kl. 11 f. h. fré Alþingishúsinu. Verður hlaup- ið upp á Suðurgötu, suður hana, suður fyrir Loftskeytastoð, »ft- ir troðningum suður fyrir SJó- klæðagerð, þar beygt tíl vin^ri Frh. á 4. rittu.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.