Tíminn - 23.09.1922, Blaðsíða 1

Tíminn - 23.09.1922, Blaðsíða 1
(Sfaíbtei og afgretöslumaour £imans er S t g u r a, e i r ^riÖrifsfon, Samban&sbúsinu, XeY?japíf. C i rn a n s er t Samban6sbúsimi. (Dpin 6aedeaa 9—\2 f. b Sími 496- VI. ár. Reykjavík 23. septeinber 1922 40. blað / íslenska strandvarnarskipið. Björgunar- og landvarnaskip Vestmannaeyinga „pór", átti litl- um vinsældum að fagna hjá gömlu stjórninni. Hún vildi í engu styrkja þennan merka þjóðþrifa- félagsskap Vestmannaeyinga. Hún fékst ekki til þess með neinu móti að nota J>ór til strandvarna þann tíma ársins sem hann er ekki bundinn við starf sitt við Vest- mannaeyjar. Núverandi stjórn snerist öðru- vísi í málinu. Hún réði J>ór til strandvarna fyrir Norðurlandi um síldveiðatímann. Fór J>ór norður til starfsins um miðjan júlí og er nú nýkominn aftur að norðan. J>ykir vel við eiga að flytja nokkr- ar fregnir af starfi hans. Giskað er á að í þetta sinn hafi 80—100 norsk skip stundað síld- veiði fyiir norðan. Sænsk skip voru mjög fá. Gekk veiðin ágæt- lega vel. Islensku skipin munu hafa veitt alt að 230 þús. tunnur og giskað á að Norðmenn hafi veitt 100—120 þús. tunnur. Verkefni J>órs var einkum að gæta- þess að útlendu skipin veiddu ekki né söltuðu síldina í landhelgi. Tólf skip norsk stóð J>ór að brotum á síldveiðalögun- um og kom sektum á þau. Voru 5 þeirra innan landhelgi með báta og nætur í ólagi og fengu sektir 'fyrir. Önnur 5 voru sektuð fyrir verkun síldar í landhelgi, eitt fyr- ir ólöglegar veiðar í landhelgi og voru veiðarfæri þess skips gerð upptæk, og loks var eitt skip sekt- að fyrir vanrækslu og mótþróa við yfirvald. Munu sektarupphæðirnar nema rúmum 10 þús. kr. auk veið- arfæranna. Enn hefir J>ór inn- heimt vitagjöld 0. fl. sem nema um 1000 kr. og væntanlega hafa lögreglustjórarnir tekið tollgjöld af síldinni sem uppvíst varð um að söltuð hafði verið í landhelgi. Hefir reynslan sýnt að mjög erfitt er að fá menn dæmda fyrir ólöglega síldarverkuii í landhelgi. Lögin eru ekki nógu skýr. Vantar ákvæði um sekt við því að hafa iausa síld á þilfari og hálfsaltað í tunnur, í landhelgi. J>að sem nú hefir verið sagt er talandi vottur um gagnsemi J>órs við landhelgisgæsluna. Og um leið má geta þess, að þær fregnir ber- ast að norðan að mikill munur hafi verið á strandgæslunni í sumar og undanfarið. Hin staka samviskusemi J>órs við gæsluna hafi stórum dregið úr ólöglegu veiðunum og verkun í landhelgi. Eru það mikil gleðitíðindi að ís- lenska strandvarnaskipið hefir reynst svo giftusamlega. Vitan- lega er það hin mesta' hvöt um að auka innlendu strandgæsluna sem fyrst að efni leyfa. Og að 'sjálfsögðu er sú saga nú endan- lega úti að íslenska stjórnin gangi framhjá J>ór um strandgæsluna. Kvíttun. — J>að voru atkvæðin í Stokk- hóimi sem ollu því fyrst og fremst, að bannið var felt í Sví- þjóð. J>átttaka var þar geysimik- il og 87% atkvæða féllu móti banni. Utan Stokkhóims var tölu- verður meiri hluti með banninu. Yfirleitt er norðurhluti Svíþjóðar með banninu, en t. d. suður -á Skáni eru andbanningar í miklum meiri hluta. Sigurður Magnússon læknir á Vífilsstöðum sendir mér kaldar kveðjur í grein er hann. hefir ritað í Morgunblaðið til varnar starfskonum Vífilsstaðahælisins. Hann segir, að eg hafi „þjónað mínu eðli" er eg tók til birtingar greinina er hóf umræður um Víf- ilsstaðamálið, nafnlausa, án þess að hafa getað sannfærst um sann- leik hvers einstaks atriðis >er í henni stóð. S. M. álítur að þetta lýsi mjög illu eðli. Eg kannast við að eg^ hafi „þjónað mínu eðli" er eg tók að mér að birta greinina. J>að er sannfæring mín að eg hefði brugð- ist skyldu minni sem ritstjóri, ef eg hefði neitað greininni um rúm, þótt nafnlaus væri, því að eg vissi að höf. hennar gat átt það yfir höfði sér að þurfa aftur áð leita lækningar á Vífilsstaðahæli. Mér var kunnugt um að sjúkl- ingar á Vífilsstöðum höfðu árang- urslaust reynt að fá rúm fyrir kvartanir um Vífilsstaðahælið í hinum blöðunum. Svo fastur stóð samábyrgðarmúrinn kringum Víf- ilsstaðalæknirinn. En eins og allir aðrir hafði eg heyrt óánægju- raddirnar frá sjúklingunum hans. Mig mun aldrei iðra þess að %g ieyfði einum hinna berklaveiku, þótt nafnlaus væri, að bera fram kvartanir sínar, því að það er miklu hættara við því að berkla- veiki sjúklingurinn sem leitar til Vífilsstaða, nái ekki rétti sínum, en yfirlæknirinn, sem situr þar nálega eins og einvaldi. Ein æðsta skylda ritstjórans er sú að gæta réttar lítilmagnans. Eg hefi sannfrétt, að síðan fyrsta greinin birtist í Tímanum hafi mjög skift um til hins betra á Vífilsstöðum. J>að er mikið gleði- efni. J>að ætti að vera herra Sigurði Magnússyni gleðiefni að þær fréttir bærust af hælinu að öll- um sjúklingum liði þar vel, miklu meira gleðiefni en hitt að vita um óánægjuna í hverju horni — en sjúklingarnir væri svo kúgaðir, og samábyrgðarhringurinn um lækn- irinn svo þéttur, að enginn fengi að láta í ljós skoðun sína opin- berlega. / Verði þessi árangurinn af um- ræðunum um Vífilsstaðamálið, þá má herra Sigurður Magnússon vera mér þakklátur fyrir að eg „þjónaði mínu eðli" er eg birti greinina. Tr. pórhallsson. Vínsala landssjóðs. Vikið var a& henni í síðasta- blaði. Stofnunin ér hneikslunar- hella sérhverjum góðum manni. Er það eitt fyrir sig nógu sví- virðilegt að íslenska ríkið skuli gerast vínkaupmaður, þótt ekki bætist það ofan á að í stofnunina er hrúgað miklu fleiri mönnum en- þörf er fyrir. Fullefldir karl- menn eru látnir dunda við að líma miða á flöskur 0. s. frv. Er ekki nema tvent til: annaðhvort að koma þessu. vínfargani undir stjórn forstjóra landsverslunar- innar, sem reyndur er að góðri stjórn, eða . að ríkið verður að kasta þessu öllu frá sér. Ástandið eins og það er nú er þjóðarháðung. Rfbpágðs tegund af hreinum Yirginúi ^igarettum. Smásöluverð 65 aupap. Fpazgap fypjp gazði. 4 Þorsteinn Jísiason dæmir Jjifrn Kristjánsson. i. Björn Kristjánsson kaupmaður hefir enn einu sinni dregið að sér athygli almennings með pésa sín- um. um samvinnufélögin. J>að var sú tíðin að B. Kr. var alkunnur maður um land alt fyrir stjórn- málamensku sína. En síðari árin 'héfir mjög lítið á honum borið. það má segja að hann hafi sest í helgan stein. J>essvegna er hætt við því að allmargir núverandi blaðlesendur viti ekki full deili á manninum, er hann nú kastar elli- belgnum. J>að er því mjög æski- legt að á því fáist nokkuð nán- ari skilgreining. Efnið í lýsingar á B. Kr.', ná- lega alhliða lýsingar á allri fram-' komu B. Kr. er yfirfijótanlegt í ræðum og riti fyrri ára. Ætti að tína það alt til, entist ekkert blað til að birta. J>að verður því að velja úr. Og þar sem slíkar lýsingar eiga að varpa ljósi yfir núverandi herferð B. Kr. gegn samvinnuféiögunum, væri ósanngjarnt að leita að um- mælum samvinnumanna í garð hans. pessvegna skulu hér alls ekki nefnd orð t. d. Péturs heit- ins Jónssonar, 'Jóns heitins frá Múla, Sigurðar frá Ystafelli, Torfa í Ólafsdal og Benedikts frá Auðnum, sem þeir kunna að hafa látið falla um B. Kr. En nóg er úr að moða fyrir því. Jón J>orláksson verkfræðingur, Einar H. Kvaran rithöfundur — tveir síðustu frambjóðendur Morgunblaðsflokksins — Sveinn Björnsson sendiherra, Hannes Hafstein ráðherra, Jón heitinn Ól- afsson ritstjóri — allir þessir menn hafa látið orð falla um B. Kr. sem gefa mjög „sláandi" lýs- ingar af honum. Mundi það og ¦alls ekki teljast hlutdrægni að til- færa ummæli þeirra um B. Kr. En það yrði líka of langt mál að taka það'með. En af mörgum ótöldum er einn ótalinn, sem er alveg sérstaklega til þess fallinn að bera vitni í þessu máil. pað er sjálfur ritstjóri Morgunblaðsins þorsteinn Gísla- son, fulltrúi þess flokks, sem nú stendur á bak við herferð B. Kr. gegn sainvinnufélögunum. J>að er næsta mikilsvert að heyra hvað einmitt þessi maður segir um B. Kr. þorsteinn Gíslason er sá maður sem Morgunblaðsflokk- urinn hlýtur að taka sem fullgUt vitni í þessu- máli fram yfir alla aðra. J>essvegna er hann og val- inn til ao „vitna" um B. Kr., í'remur öllum öðrum. J>au ummæli sem hér fara á eftir verða öll tekin orðrétt eftir J>orsteini Gíslasyni og til þess að hver og einn geti sannfærst um að þau séu rétt, fylgja jafnan til- vitnanir. porsteinn Gíslason var í blóma lífsins þegar hann sagði þessi orð og nákunnugur B. Kr. af iangri pólitiskri sambúð. II. 1. Tíminn hefir ásakað B. Kr. mn laumuspil í sambandi við hinn nýja pésa hans móti kaupfélög- unum. Kemur það vel heim við ummæli þorsteins Gíslasonar um skjal eitt, sem B. Kr. sendL út ásamt fleirum. þorsteinn segir: „petta auðvirðilega betliskjal, sem er fult af hræsni og ósann- indum og óvönduðum getsökum og sent út í mesta pukri" (af B. Kr.) (Lögrj. IV. árg. 32. tbl.). 2. J>. G. víkur að þvi af hvaða hvötum athafnir B. Kr. séu sprottnar. Segir hann svo um framkomu B. Kr. í bankamálinu fræga að það væri á allra vitorði „að B. Kr. hafi verið pottur og pannan í aðförum B. J. gegn bankanum, enda lenti hagnaður- inn hjá honum" (Lögrj. VII. árg. 13. tbl.). J>essi ummæli J>. G. koma mjög vel heim við það sem Tím- inn segir um hvatir B. Kr. með útgáfu pésans. 3. Mjög merk eru ummæli J>or- steins um fr.amkomu B. Kr. gegn þeim stofnunum, sem honum er illa við, og það jafnvel opinbera stofnun. þorsteinn segir: „B. Kr. var áður svarinn óvin- ur Landsbankans og gerði alt hvað hanh gat til að eyðileggja bann, eins og ntjargir muna". (Lögrj. VII. árg. 13. tbl.). parf því engan að undra þótt kalt andi til kaupfélaganna í pésa B. Kr. og hann reyni að vinna samvinnufélagsskapnum tjón, því að hugarfar hans í garð þess fé- lagsskapar er alkunnugt. 4. B. Kr. vitnar í margar töl- ur í pésa sínum, til stuðnings máli sínu. Er því eftirtektavert að heyra hvað J>. G. segir um sam- viskusemi B. Kr. í meðferð talna. J>orsteinn segir svo um það: „Anhaðhvort er hér um að ræða alveg einstaka frámunalega fá- fræði, eða þá ótrjilegt hirðuleysi um það hvað sé satt og rétt". (Menn eru beðnir að athuga vel samhengið. Lögrj. VII. árg. Í8. tbl.). 5. Undanfarna daga hefir J>. G. birt ýmsar yfirlýsingar -fyrir B. Kr. í Morgunblaðinu. þessvegna er merkilegt_ að heyra álit p. G. um yfirlýsingar frá B. Kr. Um eina yfirlýsingu frá B. Kr. segir porsteinn: „með slíkum yfirlýsingum mætti fóðra öll níðingsverk". (Lögrj. K. árg. 27. tbl.). Vantar ekki að J>. G. teicur af öll tvímæli í þessu efni. 6. í pésa sínum talar B. Kr. mjög um skyldurækni og sam- viskusemi hjá öðrum. En B. Kr. hefir og oftlega talað um sína eig- in samviskusemi og skyldurækni. Álit p. G. um slík ummæli frá.B. Kr. og þá um leið álit hans á þess- um dygðum B. Kr. kemur mjög greinilega í ljós. J>orsteinn segir: „Sjálfhólið' (hjá B. Kr.) um „skylduræknina" og „samvisku- semina" í bankastjórninni hefir mörgum þótt í meira lagi væmið". (Lögrj. VII. árg. 18. tbl.). 7. J>á eru eftirtektaverð um- mæli p. G. um opinbera fram- komu B. Kr. porsteinn segir svo: „að ekki. verði lengra komist í óskammfeilninni". (Lögrj. X. árg. 27. tbl.). 8. Til þess að menn geti áttað sig á því hve mikla tiltrú þeir eigi að hafa til pésa B. Kr. um kaup- félögin, er þýðingarmikið að vita um hæfileika B. Kr. til að skrifa um fjármál. I sambandi við skip- un B. Kr. í bankastjórastöðu læt- ur J>. G. í ljós álit sitt um hæfi- leika og þekkingu B. Kr. Meðal annars farast- J)orsteini orð á þessa leið: „Skipun B. Kr. í bankastjóra- stöðu Landsbankans var stjórnar- athöfn sem alla menn hneikslaði þegar í upphafi og mest þá, sem best þektu manninn .... Hann hafði ekkert til að bera sem mælti með honuni í stöðuna .... Mað- urinn hafði áður verið skósmið- ur og stýrt kramaraverslun, var óméntaður maður, alókunnugur allri bankastai-fsemi og þar á of- an ekki í neinu sérlegu áliti." (Lögrj. VII. árg. 12. tbl.). " Slíkur dómur, kveðinn upp af* núverandi fulltrúa Morgunblaðs- flokksins, ritstjóra þess blaðs, sem nú berst f astast. gegn samvinhu- féfögunum, hlýtur að veikja ákaf- lega tiltrúna til hæfileika B. Kr. til að rita um samvinnufélögin. 9. petta álit J>. G. á fjármála- hæfileikum B. Kr. breytist ekki þegar B. Kr. fer að sýna sig í stjórn bankans. J>vert á móti. þorsteini farast svo orð: „Og trúa mega þeir því, núver- andi framkvæmdastjórar Lands- bankans (B. Kr. og B. S.) að all- ur þorri íslensku þjóðarinnar er af 2 ára reynslu orðinn slannf ærð- ur um það, að það er til stórtjóns fyrir land og lýð hvernig banka- stjórnin fer þeim úr höndum". (Lögrj. VII. árg. 18. tbl.). Og enn segir þorsteinn, að: „öllu hafi hrakað (í Landsb.) undir stjórn B. Kr. ...... mikið af ástandinu sem nú er á stjórn Landsbankans er að kenna undir- búningsleysi B. Kr.". (Lögrj. VII. árg. 13. tbl.). Og enn segir þorsteinn: „Síst er það ofsagt að það „gangi glæpi næst" að stýra banka á þennan hátt" — sem B. Kr. ger- ir. (Lögrj. VII. árg. 18. tbl.). J>ar sem B. Kr. hefir, að áliti J>. G., staðið svo illa í stöðu sinni, verða þær óneitanlega ómerkari kröfur B. Kr. til annara í þessu

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.