Tíminn - 07.02.1931, Blaðsíða 2

Tíminn - 07.02.1931, Blaðsíða 2
 24 TÍMINti fram um þessi máJ og hve mikill- ar beiskju og vonbrigða kennir, jafnvel hjá þeim, sem ekki myndu þykja borið hafa skarðan hlut í friðarsamningunum. Auk þess skal þess getið hér, að blöð og rit þau er vitnað er í, eru eign þeirra flokka, sem ekki vilja nota sér heimskreppuna til þess að styðja að þjóðfélagsbyltingum, en berjast beinlínis á móti þeim. Þessi sjónarmið eru sjónarmið hins hugsandi borgara, sem ægir tilhugsunin um nýjan ófrið. En miklu meiri er þó beiskjan í Þýzkalandi, og einkum meðal þjóðernissinna. Verður henni varla betur lýst en með orðum, sem Review of Reviews tekur upp eftir þýzku blaðið: Hve lengi geta menn vænst þess að Þýzkaland halda áfram að vera í félagsskap, sem svo er ástatt, um, að með hverjum degi verða þeir Þjóðverj- ar færri og færri, sem trúa á möguleika hans til þess að gera það, sem rétt er. (Rev. of Rev. 15. jan. 1981). Þetta er rödd þeirra, sem von- brigðin hafa orðið sárust og nú raða liðsmönnum í fyUringar Hit- lers. En hvað er nú leggjandi upp úr þessum alvarlegu ummælum úr ýmsum átftum? Um það skal ekki sagt að svo stöddu. En þau bera augljóslega vott um það, að vandkvæði yfirstandandi tíma hafa fyllt menn með geig við enn- þá stærri háskasemdir og ófarir, og hitt, að almenningsálitið í löndum sigurvegaranna virðist vera að þokast í átt til þess, að betra sé að missa nokkurs af þeim rétti, sem með vopnum var unnin, en að þurfa á ný að leggja fram geisifórnir til þess að full- nægja honum. En um hitt verð- ur heldur ekki spáð, hvort að baki þessara einstöku radda standi svo almennur vilji, að hann verði yfirsterkarí, ef stjórn- málamennirnir telji ófrið óhjá- kvæmilegan. (Aðalheimild: Review og Revi- ews 15. janúar). Búnaðarþinflið var tett 5. þ, m. Sitja það 12 íulltrúar kosnir af bún- aðarsamböndunum og aðalíundi Búnaðaríélags íslands. Fæddur í útlegð Það, sem einkennt hefir störf samvinnumanna og Framsóknar- flokksins er sú viðleitni að láta hvívetna vaxa tvö strá, þar sem áður var eitt. En aðalandstæð- ingum Framsóknar hefir hætt of mjög til að treysta á hin ljótu orð, ósannindin og hinar stað- lausu dylgjur. Þeim flokki hefir enn ekki skilist hve dómar blekk- inganna er haldlitlir móti dómi staðreyndanna. Með þessum inngangi hefir ver- ið gefinn lykill að starfi Fram- sóknar og heipt Valtýs ritstjóra, mannsins, sem hefir orðið fyrir því mesta af öllu óláni — að vera fæddur í útlegð í sínu eigin landi. Eins og mörgum er kunnugt var Valtýr Stefánsson fæddur á einu stærsta heimili norðanlands, Möðruvöllum í Hörgárdal. Stefán faðir hans var þá eimi hinn helzti framsóknarmaður sinnar kynslóð- ar. Hann var dugandi fræðimað- ur, áhrifamikill forgöngumaður í ræktun og búnaði, óvenjulega snjall kennari, skrifaði fallegt og smekklegt mál, og var merMleg- ur brautryðjandi í uppeldismál- um á sinni tíð. Ég man ekki eftír neinu virkiiegu umbótamáli frá þeim tíma, sem Stefán á Möðru- völlum lét vera að styðja, ef hann átti þass kost. 4 víðavanéi Ófarir Péturs Ottesens. Mbl. birtir nýlega lýsingu af íramgöngu þm. Borgfirðinga á Borgarnesfundinum síðasta. Er Ingólfur læknir taiinn höfundur þeirrar ritsmíðar. Pétri er þar, eins og að vanda lætur, lýst sem frábærri hetju, sem yfirstígi alla andstæðinga sína. Var hann í lýsingunni talinn hafa borið glæsilegan sigur af hólmi í viður- eigninni við Framsóknarmenn. Fundargerðin, sem birtist hér í blaðinu, vottar um farnað Pét- urs á fundinum. Síðasta tillagan ætti einkum að varpa glæsiljóma á hetjuna. Sannleikurinn er sá, að ófarir Ottesens á fundi þess- um munu verða eftirminnilegar og er bréfritari Mbl. „einfaldur í þjónustu sinni" við íhaldið. Þeg- ar á fundinn leið, gugnaði Otte- sen með öllu og hætti að svara, en æstustu Ihaldsmenn í Borgar- nési drógu sig úr fundarsalnum fram í forstofu og tóku að syngja þjóðkunna lítilsvirðing- arvísu um Mýramenn. — Hins- vegar er skætingur bréfritarans til þeirra Framsóknarmannanna, Vigfúsar Guðmundssonar og Her- valds Björnssonar vel skiljanleg- ur, því að svo ötullega gengu þeir fram í að hlaða glóðum elds að höfði íhaldsins á fundi þess- um, sem oft endranær, að for- sprakkar þess urðu hvumsa. — Einkum beindu þeir hatri sínu gegn Hervald. Reyndu þeir að koma á samitökum um að varna honum máls á funcunum, en gugnuðu er á reyndi. Enda er Hervald afburðaræðumaður, rök- viss og harðskeittur, svo að undan svíður. ¦— Þó urðu ófar- ir Ottesens á fundi á Lundi ennþá hörmulegri. Þar vann hann það til að bera fram þakkir til núverandi stjórnar til þess að koma að óbeinni viðurkenningu til íhaldsins um þátttöku í setn- ingu jarðræktarlaganna. En hræsnistillaga Péturs var f elld og eindregið traust og þakklæti til stjórnarinnar samþykkt með ná- lega öllum atkvæðurn. K. Landráða-lúsin. Þegar þrifnaður var minni hér á landi en nú gerist hann, var það trú sumra manna, að viss óþrifnaður væri þeim nauðayn- legur, til þess að viðhalda heil- Enn er enginn minnisvarði á leiði Stefáns. Sonurinn mun ekki hafa haft nægilega ræktarsemi til að leggja stein á leiðið, aiveg eins og málverk af Stefáni vantaði í skólann nyrðra á hátíðinni í vor, þó að sonurinn hefði boðizt til að gefa það. En Stefán hefir ekM þurft neitt lán frá syni sínum. Verk hans lifa enn á Möðruvöll- um, á Akureyri í skólanum og gróðrarstöðinni, í ritum hans um náttúru landsins og í velvild og þakklæti nokkur hundruð nem- enda, er hann hefir hjálpað til að njóta betur krafta sinna. En Valtýr Stefánsson fæddist í útlegð — á Möðruvöllum í Hörg- árdal. Þrátt fyrir minningarnar um starf foreldra hans á Möðru- völlum var ritstjórinh þar eins og dæmdur sökudólgur á 50 ára af- mæli skólans í vor. Hann hafði sýnilega engin hfræn tengsli við fólkið í sveitinni og héraðinu. Sveitungar hans vilja ekki sjá blað hans eða heyra um hann sjálfan. Mbl. á varla til fylgis- mann í sveitínni, þar sem vagga norðlenzka menntaskólans stóð. Valtýr Stefánsson virðist hafa haft veika löngun til að komast í mannheima aftur, og lifa í sam- vinnu við þá, sem voru að rækta og byggja landið. Hann lærir bú- fræði af bókum. Hann gengur í þjónustu Búnaðarfélags Islands. Hann gengur í Framsóknarflokk- inn. Hann er á Þingvöllum á hinni glœsilegu stofnhátíð flokks- brigði sinni. Eigi er kunnugt um, að þess trú ríki nú orðið hér á landi annarsstaðar en hjá Mbl. Mbl. er, eins og kunnugt er, eitt- hvert hið mesta „sjálfstæðis"- blað. Sigurður Þórðarson fyrv. sýslumaður er aftur á móti ein hin aumasta undirlægja erlends valds og jarðskriði Dana hér á landi, sem hefir ritað furðuleg- an landráðabæMing og dreift út um landið. Til þess að viðhalda sjálfstæðisáhuganum lætur Mbl. Sig. Þórðarson við og við skríða um dálka sína. Mun slík ráðstöf- un valda Mbl. þægilegum sjálf- stæðisWáða. Enda hefir nartið verið eina iðjan, sem hefir látíð Sigurði Þórðarsyni, svo að orð sé á gerandi. p. Úr Grindavík. Svo sem menn muna gerðu íhaldslæknar hinar mögnuðustu árásir á Sigvalda -Kaldalóns, er hann var fluttur í Keflavíkurhér- að. Sárnaði þeim að geta ekki ráðstafað embættinu, og þannig í verM gert uppreist á mótí lög- um og rétti í landinu. Var til- gangur þeirra sá, að láta elstu og lélegustu læknana fá eftir- sóknarverðustu embættin, og alls ekki að skeyta um vilja almenn- ings. Var þessi itílraun fullkom- lega í anda kommúnista, enda studdi Valtýr ritstjóri hana. Æti- uðu læknar þessir að gera Kalda- lóns ólíft í héraðinu og svifust einMs, sem talizt gat strákskap- ur. Nú er hðið ár síðan. Kalda- lóns er hvers manns hugljúfi og hefir almenningur í Grindavík sýnt að þeir kunna að meta slík- an mann, því að GrindvíMngar hafa byggt handa honum vandað- an bústað, með almennum fram- lögum. Er drengsMiEur þeirra ólíkur fjand&kap læknaklíkunnar í Reykjavík. p. E. Frá Snæí'ellingurtt. Dómsmálaráðherra hélt nýlega fund með hreppsnefndunum i Ólafsvík og Sandi um landhelgis- varnirnar og var þar lagður grundvöUur að nýju skipulagi um varnir sjómanna gegn yfir- gangi veiðiþjófa. Er það í fyrsta sinni, sem íslenzk iandstjórn býð- ur sjómönnum þannig samvinnu í verM um hin mestu áhugamál þeirra. Síðan hélt ráðherrann póhtíska fundi í báðum kauptún- unum. Mælti einn maður ihaldinu bót á öðrum fundinum, en eng- ins 1919, og é þar sæti í nefnd- um, sem mótuðu stefnuskrá Framsóknarmanna — einmitt þá stefnu, sem hann hefir nú um nokkur ár haft lifibrauð fyrir að skaða og afflytja. Valtýr kemst jafnvel svo langt, að hann fékk að búa bæði á loftinu uppi yfir samvinnuskólanum og í húsi Hallgríms Kristinssonar. Hann hélt jafnvel fyrirlestur fyrir nem- endur í Samvinnuskólanum. En Valtýr Stefánsson mátti ekki sköpum renna. Honum kom til hugar að feta í fótspor síns merka föður, með eiginleika ó- merks manns. Hrunið kom fyr en varði. Hann átti að mæla fyrir bændur, en sjónin var líka í þeim efnum óskýr, svo að árangurinn varð lítill. Hann étti erfitt með að samþýðast sveitafóUti, af því að í raun og veru skorti hann alla samúð með starfi þess. Hann gat ekM með eðh braskarans, til lengdar, átt samleið með stofn- endum Sambandsins. Svo kom syndafalhð. Hann sveik stefnu Stefáns á Möðruvöllum. Hann sveik kaupfélögin og fór í þjón- u&tu andstæðinga þeirra. Hann sveik bændastefnuna og gekk í lið með spekulöntum. Hann sem hafði verið fulltrúi Framsóknar á Þingvöllum 1919 með hinum á- gætustu framfaramönnum úr öll- um héruðum landsins, gerði sig að allsherjar málpípu, sem safnaði saman um landið öllum þeim hat- urflfulja r%i, s«m til gat fallið,um inn á hinum. Var á báðum fund- unum samþykkt itraust til land- stjórnarinnar með öllum greidd- >um atkvæðum þökk til sMpstjóra og skipverja á Ægi fyrir drengi- lega landhelgisvörn. Þótti fundar- mönnum koma úr hörðustu átt er eitt af fylgisblöðum Mbl. hafði ráðist á skipstjóra Ægis fyrir of mikinn dugnað, er hann tók í einu 9 togara. Z. Gísli ritstjóri slær Filisteann. Um mörg undanfarin ár hefir Pétur Ottesen laumast eins og flóttamaður um hérað sitt laust fyrir þing, og neynt að læða inn í bændur þeirri trú, að Fram- sóknin væri hættuleg bændunum íslenzku. Nú er Gísli Guðmunds- son ritstjóri þessa blaðs á fund- um með Pétri, og er því allur annar tónn í piltinum. Hreyfir hann ekki, þar sem til hefir spurzt neinum fjandskaparmálum við Framsóknarmenn, og reynir að gera sig eins lítinn og hægt er. Á fundi að Lundi beið Otte- sen fullkominn ósigur og voru 2/3 hlutar fundarmanna honum andvígir. Þar talaði með Gísla Böðvar í Brennu, Þorsteinn á Skálparstöðum, sr. Eiríkur á Hesti, sr. Sigurður í Lundi og Teitur á Grímarsstöðum. Mun Pétri nú skiljast að Borgfirðing- ar kunna illa makM hans við fjárglæframenn Reykjavíkur. S. Guðm. Hannesson og bruggið. Landstjórnin hefir nú um ára- mótin þrengt að brennivínslækn- um landsins, þannig að þeir geta nú htinn skaða gert með áfengi því, er þeir fá handa milh. Petta þyMr Guðm. Hannessyni sárt, og lætur til sín heyra kveinstafi í Mbl. En fyrir nokkrum mánuðum var meiri bindindisbragur á læknaklíkunni hér, því að þá pantaði hún rógsvottorð frá öðr- um löndum um áfengisnautn eins íslenzks læknis. Hitt jók ekM á frægðarorð læknaMíkunnar, að er til kom þorði hún ekM að birta vottorðið. En úr því að áfengi er svo skaðlegt í höndum lækna eins og vottorðaveiðar þessar sanna, þá ætti stjórn læknafélagsins að vera glöð yfir að landstjórnin hefir teMð þennan háskagrip úr höndum þeirra. X. Læknastríðið í Vestmannaeyjum er enn í algleymingi og 4 góð- um vegi með að verða utimríkis- framfaramál og framfaramenn landsins. 1 þessu hggur hin sér- istaka niðurlæging þessa manns. Hann er htilmótlegur, en upp- runalega ekki eins andstyggilegur og verk hans benda til. En þau draga hann niður, af því að hann reynir að gera sig að allsherjar þjónustumanni spillingar í land- inu. Það er enginn vafi á því, að það eru til í landinu menn, þó að þeir séu vitaskuid fáir, sem eru eins heimsMr og Valtýr Stef- ánsson, eða eins miMir bögubósar að hugsa, tala og skrifa, eins ósannsögulir, eins illgjarnir og eins lítilmótlegir að skapgerð. En það mun vera leitun á manni sem sameinar þessa eiginleika í verki jafn fagurlega eins og aðaleigandi stærsta dagblaðsins á Island. Mönnum verður ef til viU ljóst hvernig Vaitýr Stefánsson hefir komist á þetta stig, ef það er athugað, sem haft er eftir Árna Pálssyni. Bókavörðurinn á " að hafa sagt, að er hann ætlaði að sMifa grein í Mbl., þá yrði hann á dularfullan hátt svo heimskur, að það sem hann ritaði þá, yrði alveg eins og venjulegt Morgun- blaðslesmál. Það má skýra vesöld Valtýs ritstjóra með gagnstæðum dæm- um. Menn, sem lesið hafa rit speMnga eins og Darwins og Spencers, undrast þann nálega yfirnáttúrlega þeMdngarforða, mál. Páll Kolka hefir nú á sítS- ustu tímum gerst svo ágengur og uppivöðslumikill þar í eyjun- um, að til vandræða horfir. Hann liggur á því lúalagi að níða og rægja ólaf Lárusson og reynir að ná af honum lögmætum itekj- um héraðslæknis. Svo freMega hefir hann að þessu gengið, að öllum hefir ofboðið, nema meira hluta bæjarstjórnar, sem Kolka hefir náð á sitt band. Jafnvei flokksmenn hans þar í eyjum snúa sér frá honum með and- styggð og Mbl., sem þó er ó- bágt á að halda hlífiskildi fyrir allskonar vandræðamenn íhalds- ins, treystist ekki að verja mál- stað Kolku. Svo ulur er hann. Kolka er nú kominn í hár saman við Gunnar Ólafsson konsuL tít af þessu samúðarleysi flokk3 síns, kvað hann jafnvel hafa haft það við orð, að gerast kommún- isti. Honum er sama í hverri KeflavíMnni hann rær, ef hann bara hefir eitthvað upp úr krafs- inu. Læknafélagið hefir hvað eft- ir annað orðið að gefa hinum miMa manni áminningu, en það hrín ekM á Kolka fremur en vatn á gæs. Hingað til hefir hann þó látið sér nægja að leggja net sín í íslenzkri landhelgi, en nú er hann, að Sturlungaaldarsið farinn að skjóta málum sínum til út- lendra burgeLsa. Hann hefir sem sé skrifað eða látið skrifa út- gerðarmönnum í Grimsby í þeirri von, að þeir snúist á sveif með sér í deilúnum um sjúMahúsvist brezMa sjómanna. Hælir hann óspart sjáWum sér, en rægir og svívirðir andstæðinga sína. Er við því búið, að úr þessu verði utan- ríkismál til htils sóma fyrir os* Islendinga. Til þess að reyna að slæfa þennan ofsa Páls Kolku, sendi Stjórnarráðið bæjarstjórn Veafb- mannaeyja nú um, áramótin svo- hljóðanda símskeyti: ,,Héraðslaiknirinn í Vestmanna- eyjum hefir kært yfir þyí til heil- brigðisstjórnarinnar, að kosti hans sé nú þröngvað við sjúkra- hús kaupstaðarins. Heilbrigðis- stjórnin htur svo á, að héraðs- lækninum beri að hafa yfirum- sjón með spítalanum í heilbrigðis- legu tilhti, og hafa þar forgang fyrir öðrum læknum til að leggja þar inn sjuklinga, stunda þá þar og ekM sízt til að hafa frjáls og óhindruð afnot af röntgenstofu spítalans, sem landið hefir lagt sem þessir menn virðast hafa ráðið yfir. Merkur rithöfundur skýrði þetta þannig, að þegar gáfaðir menn eins og þessir tveir snillingar, byrja á unga aldri að safna efni tii að rökstyðja djúp- tæka hfsskoðun eins og framþró- unarkenninguna, þá hlaðist efni svo að segja dag frá degi ofan á undirstöðuna, sem fyrir er, og á langri æfi byggir spekingurinn þannig upp kóralrif glæsilegrar fræðikenningar. Hugsum okkur hinsvegar hlut- skifti Valtýs Stefánssonar. Hann shtnar frá sveitungum sínum og skólabræðrum, og frá menning- arstarfsemi föður síns þegar á unga aldri. Hann shtnar úr tengslum við ibændur landsins, við samvinnumennina, við fram- faramennina. Af lágleik eðlis síns byrjar hann að hata og öf- unda þessa menn. Hvert gott verk sem þeir gera, verður eins og fleygur í holdi hans. Tii hans safna&t heimskingjar og bögu- bósar í orði og verM, og það verður hlutverk hans að verja mál þeirra eða láta malgagn sitt gera það. Þegar skiftaráðandi tekur úr sparisjóðsbók ómynd- ugs barns, þá eru það forlög Valtýs ritstjóra að segja: „Góði maður. Ég óska þér til ham- ingju". Ef taugaveiklaður drykkjugarmur er gjaldkeri í stofnun og sukkar 70 þúsundum af landsfé, þá er það hlutverk eigenda Mbl. að fara upp í

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.