Tíminn - 13.11.1934, Blaðsíða 1

©jaíbbagi
6 laftsioa at I. )éni.
Árgangurtmi to»tax IO tu
J2^f<greibsía
oj inutjchuta d íaugaoeg 10.
Giml 2353 - Pdatíjólf 961
blað.
xvm. árg.
Andstaðan
gegn skipulaginu
Verksvið og starfshættlr
skipulagsnefndar hafa orðið
Magnúsi Jónssyni og fleiri
„þófurum“ íhaldsins tilefni til
umræðu.
Ihaldsmenn segjast óttast
vald nefndarinnar, eins og
.stjómarfrumv. gerir ráð fyrir
þyí.
Þeir nefndu það „ægilegt".
Þeim virðist afarilla við að
gefa þessari nefnd réttar upp-
lýsingar um stjómarhætti
sinna fyrirtækja.
Þeir segja, að nefndin muni
nota þá vitneskju íhaldsmönn-
um til ófrægingar.
Þessir menn gá sennilega
ekki að því, að með þvílíkum
aðdróttunum, eru þeir að gefa
lesendum blað^ sinna og áheyr-
endiun fullkomið tilefni til þess
að ganga með þann gmn, að
eitthvað meir en lítið sé við
atjóm þeirra að athuga og sem
maklega geti orðið þeim til
ófrægingar, ef það yrði lýðum
ljóst.
íhaldsmenn mega vara sig á
þessari framkomu sinni. Hún
gefur gi’einilega átyllu: til þess
að halda, að í raun og veru sé
hér um einhver háskaleg leynd-
armál að ræða, sem hlutaðeig-
endum standi af bráður voði,
ef um vitnast.
Fleipur Magnúsar Jónssonar
um það, að Framsóknarflokk-
urinn ætli sér að vinna að
þjóðnýtingu framleiðslunnar í
landinu er ekkert annað en
sama tuggan, sem hann og
samherjar hans eru búnir að
jórtra milli sín í 12—15 ár.
Framsóknarmenn og samvinnu.
menn landsins vilja þoka þess-
um málum inn á grundvöll sam_
vinnunnar, af því að óviturleg
samkeppni hefir teflt öllu í
rústir.
Það er samvinnuskipulagið,
þar sem hver ber úr býtum
eftir hæfileikum og dugnaði,
sehi M. J. og íhaldsmenn ótt-
ast meir en alla þjóðnýtingu.
Þeir vita að þjóðnýtingarskraf-
íð í sambandi við atvinnuvegi
Islendinga verður ekki úrlausn-
arefni næstu framtíðar. En
þeir reyna að hræða með því.
Ef Alþbl. lætur orð falla um
gamalt stefnumál síns flokks,
sem meir er á orði en á borði,
finnst íhaldsmönnum, sem hér
sé um eitthvert goðasvar að
ræða, og þykjast fyllast skelf-
ingu.
Það eru mest látalæti.
Þeir óttast annað meir. Það
er skipulag og starfshættir
samvinnunnar, sem útilokar
braskið og stórgróða á hendur
þeim, sem hafa minnst til hans
uxmið, en leitast við að veita
öllum sannvirði fyrir sitt starf.
Þetta hrærir hjarta M. J.
til hryllings.
Þetta má ekki takast. Þá yrði
m. a. minni hluturinn hinna
fimm forstjóra í einu útgerðar-
félagi.
Og M. J. veit sitt þjónustu-
hlutverk.
En það veit hvert mannsbam á
landinu, að atvinnuháttum okk- j
ar er í ýmsu stórum ábóta-
vant.
Þetta viðurkennir raunar j
hver heilvita maður, Mbl. ját-
ar og, að ekki muni örðugt að
finha „veilur“ á þeim sviðum. j
En því þá ekki að reyna að j
laga þær veilur, eyða þeim?
Svo að segja um gervallan j
heim, hefir orðið að gera marg-
víslegar ráðstafanir af hálfu
ríkisstjómanna, atvinnumálum ,
þjóðanna til viðréttingar. At- j
huganir hafa farið fram á ým- |
iskonar iðjurekstri og starfs- j
formum, þar sem meiri eða ;
minni mistök hafa komið í ljós
en þar sem fjöldi fólks átti
undir afkomu sína, að vel væri
rekin og með hagsýn heildar-
innar fyrir augum.
Nægir hér m. a. benda á við-
reisnarstarf Bandaríkjastjóra.
ar. En þar í landi hefir nú
Roosevelt forseti fyrir nokkr-
um dögum unnið stórkostlegan
kosningasigur í annað sinn.
Geysisterk öfl lögðust þar á
móti. — Stóratvinnurekendur
kærðu sig síður en svo um at-
hugun hins opinbera á atvinnu-
rekstri þeirra.
En stjórain skeytti því engu.
Hún varð að meta meir að
bæta úr böli atvinnuleysisins
og örbirgðarinnar en hitt, að
lofa atvinnurekendum að vera
sjálfráða um' það, hvort miljón
eftir miljón ætti að bætast við
hinn atvinnulausa múg.
Landbúnaðurinn var að falla
í rústir og mestallur iðjurekst-
ur rekinn með hagsmuni eig-
endanna einna fyrir augum.
Hver sæmileg ríkisstjóm
getur áreiðanlega tekið sér
í munn einkunnarorð for-
setans, að enginn einstakling-
ur þjóðfélagsins megi deyja úr
örbirgð.
Það er skiljanlegt og mann-
legt, að atvinnurekendur miði
iðjurekstur sinn fyrst og
fremst við eigin hagnaðar-
vonir.
Ei hitt er og jafnskiljanlegt
að ríkisstjóra, sem er í and-
stöðu við lífsskoðun íhalds-
manna, telji það beina skyldu
sína að miða störf sín, fram-
kvæmdir og fyrirætlanir við
hag almennings, sem falið hef-
ir þeirn forystu í viðreisnarmál-
um þjóðarinnar.
Ihaldsflokkurinn hefir rennt
miljón eftir miljón af fé þjóð-
arinnar um greipar sér og út í
sand eyðslunnar.
Þessum miljónatugum hefir
oft verið eytt afar óskynsam-
lega.
Þjóðin krefst þess nú, að
við slíku séui reistar skorður.
Fátækt hennar þolir ekki
slíka misnotkun á eigin fé.
Manndómur hennar og rétt-
lætistilfinning rís gegn þvílíku
framferði og farsæld hennar og
framtíðarvonir eru undir því
komnar, að forystumeim henn-
ar hviki ekki frá því marki
— þó íhaldsleiðtogarnir þybb-
ist á móti.
Formaður Sambands íslenzkra
samvinnufél., Ingólfur Bjamar-
son í Fjósatungu, verður 60
ára í dag. Þess mun verða
minnst af vinum hans víða um
land..
Ingólfur Bjarnarson hefir að
baki langan og þýðingarmikinn
starfstíma. Hann gekk ungux í
Möðruvallaskóla og útskrifaðist
þaðan með hárri einkunn. Litlu
síðar varð hann skrifari hjá
sýslumanninum á Akureyri, og
gegndi þá stundum embættinu
á eigin ábyrgð. En hann vildi
vera bóndi og byrjaði að búa
á einni beztu jörð í Fnjóska-
dal, Fjósatungu, vorið 1905.
Um sama leyti varð hann for-
stöðumaður fyrir pöntunarfé-
laginu á Svalbarðseyri og hefir
gegnt því starfi síðan. Hann
var kosinn í stjórn Sambands-
ins 1917, alþingismaður fyrir
Suður-Þingeyjarsýslu 1922 og
formaður Sambandsins síðán
1925.
Ingólfur Bjarnarson er með
hæstu mönnum, glæsilegur í
vexti, yfirbragði og framkomu.
En að sama skapi er hami
Ingólfur Bjarnarson.
yfirlætislaus, og mildur og góð-
gjarn um annara manna hagi.
Á þingi var hann fámáll, en
áhrifamikill. Ber Suður-Þing-
eyjarsýsla lengi menjar þess
tíma, er hann var fulltrúi henn-
ar á Alþingi. Kom á þeim ár-
um vegakerfi um nálega alla
sýsluna, byrjun hafin að hafn-
argerð á Húsavík, reistir tveir
merkilegir skólar á Laugum og
Framh. á 2. siðu.
Skattalagafrumvarpið
og útsvörin
Eins og getið hefir verið um
í greinum hér í blaðinu um
tekjuskattsfrumvarp stjómar-
innar er skattstigi frumvarps-
ins saminn með hliðsjón af
þeim útsvarsstigum, sem kunn-
ir eru — einkum þó útsvars-
stiganum í Reykjavík, — enda
er þar mest um tekjur þær,
sem skattur hækkar á eftir
frumvarpinu. Af þessum or-
sökum er hlutfallsleg skatt-
hækkun á hátekjum ekki al-
staðar sú sama í frumvarpí
stjórnarinnar. Hefir út af
þessu verið alið á tortryggni
manna af andstæðingum henn-
ar. Birtist hér nú yfirlit um út-
svarsgreiðslur og tekjuskatts-
greiðslur samanlagt í Reykja-
vík hjá manni rrieð meðalfjöl-
skyldu. Samkvæmt þessu yfir-
liti getur svo hver og einn gert
sér grein fyrir þessu máli.
Skattur og útsvar á hjónum með 3 börn í Reykjavík.
téji | 2 w w | - Es
u 3^ V k*-> > o - * Á: o ® * *** ► — *3 u u m ■•3 > « o “ « Uu s o ~ V *S "T *£■<.• Ze V m 2 »« =-
8 1- U 81 3'-» O lll wc « • w S 1 tn »• « o-» .» £5- i.íS« 5S.® m ©“ u o s m s. s s 2-,oS £2 «*« *s 5
2500 tt „
3000 »t » ,f
4000 10,00 0,25 25,00 0,63 35,00 0,88
5000 33,00 0,66 65,00 1,3 98,00 2
6000 77,00 1,8 150,00 2,5 227,00 8,3
7000 154,00 2,2 230,00 3,3 884,00 5,5
8000 253,00 8,2 340,00 4,3 693,00 7,4
10000 606,00 5,1 660,00 6,6 1166,00 11,7
12000 803,00 6,7 990,00 8,3 1793,00 15
14000 1144,00 8,2 1320,00 9,4 2464,00 17,6
16000 1529,00 9,6. 1650,00 10,4 3179,00 19,9
18000 1958,00 10,9 2035,00 11,3 3993,00 22,2
20000 2431,00 12,2 2455,00 12,3 4886,00 24,4
25000 3817,00 15,3 4215,00 16,9 8032,00 32,1
30000 5456,00 18,2 6415,00 21,4 11871,00 39,6
35000 7249,00 20,7 8615,00 24,6 15864,00 45,3
40000 9152,00 22,9 10815,00 27 19967,00 49,9
45000 11165,00 24,8 13015,00 29 24180,00 53,7
50000 13249,50 26,5 15215,00 30,4 28464,50 56,9
60000 17600,00 29,3 19615,00 32,7 37215,00 62
80000 26400,00 83 28415,00 35,5 54815,00 68,5
100000 85200,00 35,2 37215,00 37,2 72415,00 72,4
Á því skal vakin athygli, að sem rekinn er af andstæðing-
eð „hreinum tekjum* er átt unum um hækkun skatts á lág-
við tekjumar eins og þær
verða þegar búið er að draga
frá þeim útsvar og skatt fyrra
árs. Maður 1 Reykjavík, sem
hefir 20 þús. kr. „hreinar
tekjur" hefir t. d. haft um 25
þús. kr. laun raunverulega.
Vegna hins stöðuga rógs,
tekjum skal svo enn einu sinni
tekið fram að samkv. frum-
varpinu lækkar skattur þeirra
meðalfjölskyldumanna í sveit,
sem hafa undir kr. 5000,00 í
hreinar tekjur, og í Reykjavík
þeirra, sem hafa kr. 6000,00
í tekjur og þar undir.
Nokkur þingmál
Kjötlögin hafa enn ekki náð samþykkt á
Alþingi. Hafa íhaldsmenn og „Bænda-
flökksmenn“ gert margar tilraunir til að
koma fram fleygum, sem ýmist myndu hafa
dregið úr áhrifum laganna eða vakið ó-
þarfa óánægju kjötneytenda. Þannig var
af hálfu íhaldsmanna sumra lögð mikil á-
herzla á, að leyft yrði að fara með sölu
fram hjá samtökum bændanna, og að skap-
aður yrði grundvöllui' fyrir sprengifélög,
eins og „Verzlunarólagið“ í Skagafirði.
Hínsvegar heimtaoi Hannes frá Hvamms-
tanga, að fulltrúár neytenda yrðu reknir úr
kjötnefndinni, og.má nærri geta, hvað slík
láðstöfun myndi þýða. Sýnir þetta ábyrgð-
arleysi „einkafyrirtækisins“ og barnalega
viðleitni til „yfirboða".
Frv. stjórnarinnar um hækkun skatta á
hátekjum og stóreignum er komið úr
nefnd og gegnum tvær umræður í neðri
deild.. Var sr. Sigfus Jónsson framsögumað-
ur meirahluta nefndarinnar, og hrakti með
tölum og útreikningum ýmsar blekkingar,
sem stj órnarandstæðingar hafa haft í
frammi út af þessu frv. Síðar urðu nokkr-
ar umræður milli fjármálaráðherra og Ól-
afs Thors. Vafðist þá Ólafi tunga um tönn,
er hann átti að fara að standa við greinar
sínar í Mbl. Vakti fjármálaráðherra at-
hygli á því, sem dæmi, að eftir frv. ætti
maður, sem hefði 25 þús. kr. laun að greiða
ca. 5 þús. kr. samtals í skatt og útsvar,
og gæti það ekki talazt nein goðgá, þegar
miðað væri við ástæður alls almennings á
þessum tímum. Skoraði hann á Ólaf að
benda á réttlátari tekjustofn fyrir ríkið.
Þá tók hann til meðferðar kenningu ólafs í
Mbl. um það, að 6000—10000 kr. laun væru
„lágar tekjur“, og benti á, hvílík fjarstæða
það væri, að halda þvi fram, að frv. færi
fram á skatthækkun á lágum tekjum.
Sýndi hann fram á, að á bændum, verka-
rnönnum og sjómönnum kæmii engin skatt-
hækkun samkvæmt frv., heldur þvert á
móti nokkur lækkun, og væri umhyggja ól.
Th. fyrir þessum mönnum i því sambandi
því nokkuð brosleg og ekki laus við tvö-
teldni. Var Ól. Th. óvenju hógvær í þessum
umræðum, og vakti sú meðferð, er hann
fékk, hlátur meðal áheyrenda.
Fjármálaráðherra hefir í sambandi við
framsögu þessa máls vakið athygli á því, að
þörf muni vera á því, að þingið innan
stamms taki til athugunar að útvega
sveita. og sýslufélögum nýja tekjustofna.
I því sambandi nefndi hann það sem hugs-
anlegt úrræðij að fasteignaskatturinn yrði
aðallega tekjustofn þein-a. Yrði þá vitan-
lega að sjá ríkinu fyrir einhverjum tekjum
í staðinn. En fjárhagur sveita- og sýslufé-
laga margra hverra er nú orðinn svo erf-
iður, að þar er þörf nýrra aðgerða. I því
sambandi verður og óhjákvæmilegt að koma
að einhverju leyti nýrri skipun á fátækra-
framfærið, sem nú er að verða mörgum um
ínegn, og þá sérstaklega þeim hreppsfélög-
um, sem verða að framfæra þurfamenn í
hinni tilfinnanlegu dýrtíð bæjanna.
Páll Zophoniasson og Héðinn Valdemars-
son hafa borið fram frv. um, að leggja
Kreppulánasjóð undir Búnaðarbankann frá
næstu áramótum og spara þannig laun
sjóðstjómarinnar. Um þetta segir svo í á-
'liti landbúnaðarnefndar neðri deildar, sem
nýlega er fram komið:
„Nefndin hefir fengið þær upplýsingar
um starfsemi Kreppulánasjóðs, að sjóð-.
stjórninni hafi borizt um 2800 lánbeiðnir,
veitt hafi þegar verið um 2000 lán, synjað
hafi verið eða líkur til að synjað verði um
800 lán, og þá séu óafgreidd um 500 lán
ennþá, sem þó muni að miklum hluta vera
hægt að afgreiða fyrir áramót. Að vísu
geti enn bæzt við nýjar lánbeiðnir, en þó
muni mestur hluti lánveitinganna vera að
ljúkast nú í árslok.
Það hefir verið upplýst, að fyrv. atvinnu-
r. álaráðherra, Þorsteinn Briem, hefir með
bréfi 20. júlí 1933 skipað núverandi stjóra-
endur Kreppulánasjóðs til ársloka 1985, og