Tíminn - 21.10.1936, Blaðsíða 2

Tíminn - 21.10.1936, Blaðsíða 2
168 ftBtVtf Vetrarkoman Sumarið er að kveðja." Það var hið bezta fyrir sveitir landsins. Sumarblíða kom með almanakssumri, og hún kom tfl bændanna eins og frelsandi hönd almættisins, tfl að leysa þá undan' því þunga fargi og þeim miklu áhyggjum, sem glíma þeirra við síðastliðinn vetur olli þeim. Spretta varð góð, og sum- staðar ágæt. Töður voru hirtar nokkuð djarft allvíða, og því hitnaði fullmikið í þeim. Það er því hætt við að eggjahvítu- efni ornuðu töðunnar séu þung- meltanleg, og kýr geti ekki mjólkað háa nyt af henni einni. En víða er taða ágæt, og má fullyrða að hún sé með því bezta, sem hún getur orðið. Síðasti heyskapur sumarsins hraktist nokkuð sumstaðar, en óvíða svo að verulegur skaði hlytist af. Almennt eru því hey með meira og betra móti. Garðávöxtur var góður, en kartöflugras féll síðustu daga ágústmán. á Austurlandi og því er þar aðeins meðalspretta í görðum. Fé er vænt, þar sem það er heilbrigt, og það er sem betur fer víðast um landið, þó út af bregði í 4 sýsluhlutum. Haustið hefir Norðan- og Austanlands verið með afbrigð- um gott. Sumarið hefir því búið vel undir veturinn. Bjargræðistím- inn hefir notast vel, en þó sum- arið sé kallað bjargræðistím- inn, þá er þá ekki gert annað en koma vetrarforðanum í hús og tóftir, og hvernig bjargræðis- tíminn notast, sem peningar í bú bóndans, fer svo eftir því, hvernig honum tekst að vetr- inum, að nota heyjaforðann og láta skepnurnar breyta honum í arðgæfar afurðir. Þetta starf liggur nú fyrir bændunum. Nú eiga þeir í vetur að f óðra f én- aðinn svo að hann breyti hey- unum í sem mest af seljanleg- um afurðum, og hann verði í því standi, er vorið kemur, að geta notað sér til fulls, sumar- bagana næsta sumar. 1 sam- bandi við þetta vildi ég benda bændum á eftirfarandi: Þar sem seint var byrjað að slá, svo taða var sprottin úr sér, og þar sem svo hitnaði í henni, að hún ornaði, þarf að : gefa hámjólkakúnum fóðurbæti með, eigi þær að sýna fulít gagn. Hámjólkakúnum þarf að gefa | fóðursalt kringum burðinn. Matskeið á dag í 1 til 2 mánuði i fyrir og eftir burð. Sama árangri má ná með því að gefa . beinamél, og þá *4 til V2 kS- » i dag. Menn ættu að haustnóttum i að eiga fyrirliggjandi á heim- ilum nokkur þau helztu meðul, sem til þarf að grípa þegar kýr i veikjast. Með því að eiga meðul ; íyrir 3 til 5 kr. má oft varna því að kýr missi nyt vegna ; lakaþembu, lystarleysis o. fl. Hittið því næsta dýralækni. Fáið hjá honum heimiliskúa- i apótek, með því getið þið oft 1 bjargað kú úr dauðahs greip- um, og oft komið í veg fyrir afurðatap. Með kvíða líta þeir nú fram j á veturinn, sem eiga veika féð. ! Borgfirðingar, Vestur-Húnvetn- ingar og Suður-Þingeyingar mega búast við því að erfitt reynist að verja féð vanhöld- i um. Nú drepst fé á þessum stöðum. Það er nú loksins farið að rannsaka þetta. Dungal, Ás- geir Einarsson, Guðmundar ! Gíslason o. fl. vinna að því, og þess er að vænta að þeir finni hvert dauðameinið er, finni hvernig féð tekur veikina, hvernig það verður varið fyrir henni, og hvernig hún verður læknuð. En enn liggur ekkert það fyrir, er dregið geti úr ugg manna og ótta, og það er hyggi- legt af mönnum á þessm svæð- um, að fækka fénu í bili, og koma því af því, sem mest leggur sig í verð í haust. Enn vil ég minna menn á, að láta féð ekki leggja af í haust áður en það er tekið. Með því minnkar mótstöðuþrótturinn, og með því er boðið heim alls- kyns fjárpestum síðari hluta vetrar. Gætið þessa því vel, og sérstaklega þó þar sem veila er fyrir í fénu. Veturinn í fyrra minnti að minnsta kosti Austfirðinga og Norðlendinga á það að vel ber að setja á. Og aðrir vetrar hafa áður minnt á þetta. Bænd- ur urðu í fyrra að kaupa fóður- bæti fyrir um 400 þús. kr. Gæt- ið nú vel að ásetningnum í haust. Munið að allur heyskap Mistökin við saltfisk- söluna til Portugal Síðastl. fimmtudag (15. þ. m.) birtist í Nýja dagbl. grein undir fyrirsögninni „Fisksalan tfl Portugal", þar sem flett var ofan af vítaverðum mistökum í fisksölu hjá Sölusambandi ísl. fiskframleiðenda. 1 greininni Var skýrt frá sem hér segir: „Löngu áður en uppreisnin brauzt út á Spáni í sumar, mátti heíta að Spánn væri Iok- að land fyrir viðskiptum við Island. Andvirði saltfisks, sem þangað hafði verið seldur, fékkst ekki greitt, og ekki var hægt að fá venjulegar bapka- tryggingar fyrir saltfiski sem þangað yrði sendur, þótt kaup- endur væru f yrir hendi. Og sama var ástandið gagn- vart öðrum löndum sem selt hafa saltfisk til Spánar. Nokkrum díjgum áður en upp- reisnin á Spáni brauzt út, ráð- lagði umboðsmaður Sölusam- bands ísl. fiskframleiðenda, í Lissabon, Fisksölusamlaginu að bjóða 80 þúsund pakka af salt- . fiski til Portugal fyrir 31 shil- iing pakkann, en þetta var að kalla 12% hærra verð, en meg- inið af saltfiski héðan hafði verið selt fyrir síðastliðið ár til Portugal. En hvað skeðúr? Fisksölusamlagið neitar að láta fiskinn falah fyrir þetta verð! Nú lá það í augum uppi, að úr því að fjárhagsörðugleikar Spánar voru orðnir svo miklir, að ekki var unnt að búa tryggi- lega um sölu á saltfiski þang- að, þá hlaut að skapast örtröð á öðrum saltfiskmörkuðum, og þá einkum í Portugal, sem kaupir samskonar fisk hvað verkun snertir og Spánn, og auk þess all'táf hefir greitt andvirðið í „frjálsri valutu". Enda stóð ekki á því, að að- <?lkeppinautar okkar, Norð- menn, notuðu sér tækifærið. Afleiðingin af þessari ráðs- mennsku hinna þriggja hálaun- ur sumarsins er í veði, ef út af bregður og fóðurskortur verður. Þá umsetja skepnurn- ar ekki vinnu ykkar í sumar í afurðir. Og minnist þess, að það er oft erfitt verk að afla og draga að sér fóður, þegar snjóar og ófærð er komin. Og enn getur landsins forni fjandi — hafísinn — sýnt sig og lok- að siglingaleiðum. Hafið því gát á ásetningnurn. Það er siður að óska gleði- legs sumars. Aftur þekki ég hvergi að menn óski hvoi" öðr- um gleðilegs vetrar. Og þó tr þess meiri þörf. Þá er einangr- unin meiri. Þá er erfiðið meira. Og undir því að íó5run skepn- anna takist, er það komið hvort bóndinn fær arð af striti sum- arsins eða ekki, og hver sá arð- ur verður. Það ríður því ekki síður á því að vetrarverkin verði gleðilega úr hendi leyst en sumarverkin. Undir þeim er komið hver not verða af sumr- inu næst á undan. Ég vil því brjóta gamlan vana og óska ykkur þess, bændur, að vetur- inn verði ykkur gleðilegur. Þið ráðið því nokkuð sjálfir, hvort svo verður eða ekki. Það er fyrst og fremst undir ásetn- ingnum komið. Það er ennfrem- ur komið undir því, að þið unnið starfinu. Ég vona, að þið látið öll skilyrði vera til staðar. Þá þarf ekki að óska ykkur gleðilegs vetrar, þá verður hann ykkur gleðilegur. Þið hafið þá sjálfir skapað ykkur starfsgleð- ina, en hún er sú gleðin, er mesta fullnægju veitir. Og ég vil þá óska ykkur þess, að starf ykkar hvers eins í vetur, megi færa ykkur gleði, í þeirri von að svo megi verði segi ég gleðilegan vetur. Sunnudaginn síðasta í sumri. Páll Zóphóníasson. Ágæt herbergi til leigu á Hverfisgötu 32 yfir lengri eða skemmri tíma. — Hentugt fyrir ferðafólk. — Sími 3454. erðamenn ættu að skipta við Kaupfélag Reykjavíkur. — Þar hafa þeir tryggingu fyrir gððum og ó- dýrum vörum. uðu forstjóra Fisksölusam- lagsins íslenzka er sú, að nú eru þeir að bjóða þennan sama fisk fyrir 271/3 shfllings, sem þeir í sumar ekki vfldu láta fal- ann fyrir 31 sh. En tapið sem sjómenn og aðrír fiskeigendur verða fyrir, nemur hundruðum þúsunda króna." H. Þeim, sem ábyrgðina bera á framkvæmdum S. 1. F. hefir eðlilega svíðið það, að þessi stórfelldu mistök þeirra skyldu vera gerð almenningi kunn. Sama dag barst Nýja dag- blaðinu eftirfarandi bréf und- irritað af Ölafi Proppé, Thor Thors og Kristjáni Einarssyni. Forstjórarnir reyna í þessu bréfi að þvo hendur sínar og koma ábyrgð eða a. m. k. „sam- ábyrgð" á þessy verki yfir á aðra menn. En í rauninni er bréfið ekkert annað en játning um, að Nýja dagblaðið hafi skýrt nákvæmlega rétt frá. Er játningin staðfest með sím- skeyti frá Lissabon og bókun úr gerðabók hjá stjórn S. 1. F. 16. júlí sl. , Nýja dagblaðið hefir talið Vissu f orst jórar Fisksölu- sambandsíns að líran myndi fialla? Morgun'blaðið sagði fyrir nokkrum dögum í grein, sem prentuð er í Isafold og send út um sveitirnar: „Hver einasti hvítur maður, sem við millilandaviðskipti fæst, hefir séð í allt sumar, að gengisfall ítölsku lírunnar var yfirvofandi". Hvernig mundu þeir þá vera á litinn, forstjórar Fisksölu- samlagsins,. þeir Ríkharður Thors, Kristján og Proppé. Ekki sáu þeir fyrir gengis- fall lírunnar. Þeir þóttust meira að segja hróðugir að geta í september samið um sölu á tveim fisk- förmum fyrir ítalskar lírur, sem ekki eiga að greiðast fyr en í nóvember eða desember. Og verðið sem þeir seldu fyr- ir sannar að þá hefir ekki ór- að fyrir gengisfalli á lírunni. Þessir tveir seldu, en ósendu fiskfarmar, hefðu því gefið sjómönnunum 30% lægra verð fyrir fiskinn, en venjulega, ef ábyrgð ríkisins og ráðstafanir ríkisstjórnarinnar og gjaldeyr- isnefndar um sölu á lírunum til vefnaðarvörukaupmanna hefðu ekki komið til. Eða eru forstjórar Fisksölu- samlagsins kannske „hvítir menn" frá sjónarmiði Morgun- blaðsins. Vissu þeir gengisfall lírunnar fyrir? Vissu þeir það þegar þeir sömdu um sölu á tveim fisk- förmum, sem greiðast eiga í nóvember, að andvirði þeirra mundi ganga saman um þriðj- ung í október? Vissu þeir það, Valtýr Stef- ánsson!. Hafi þeir vitað það, þá hefir þessi sala verið framkvæmd rneð fullri vitund um, að hún hlyti að skaða sjómenn og útgerðarmenn, sem fiskinn áttu, og þá jafnframt landið i heild sinni. Hafa þeir fórnað svona miklu verðmæti, aðeins til þess, að Morgunblaðið og önnur mál- gögn íhaldsflokksins gætu fengið tækifæri tfl að saka sjálfsagt að birta bréfið í heilu lagi. En það hljóðar á þessa leið: ,,Sölus£iraband íslenzkra fiskframleiðenda Reykjavík 15.10. '36. I-Ierra ritstjóri! Vegna ítrekaðra árása yðar á iorstjöra S. í. F., út af fisksölu til Portúgal, sjáum við okkur knúða til að œskja þess, að þór birtið án tafar í blaði yðar neðan- greindar athugasemdir: 1. pað er stjórn S. f. F., en ekki iorstjórarnir, sem endanlega á- kveður verðlag á saltfiski til allra markaða. í stjórn S. í. F. eigasæti 7 menn, kosnir af aðalfundi félags- ins, þar á meðal tveir fulitrúar bankanna, og tveir fulltrúar ríkis- stjórnarinnar, þeir Héðinn Valdi- marsson, alþ.m. og Jón Árnason, forstjóri. 2. Ákvörðun sú um verðlag í Portúgal, sem þér gjörið að árás- arefni á okkur, var tekin á fundi stjórnar S. í. F., 16. júlí. Um þann fund er þetta bókað: „Ár 1936, fimmtudaginn 16. júlí, hélt stjórn S. f. F. fund á venju- legum stað. Mœttir Magnús Sig- urðsson, Jóhann Jósefsson, Sig- m-ður Kristjánsson, Björn Ólafs, Halldór þorsteinsson og Héðinn Valdimarsson, auk fmmkvMmda- gjaldeyrisnefnd og ríkisstjórn fyrir þær bjargráðaráðstafanir, sem hún hlaut að grípa tfl, til þess að forða sjómönnum frá tapi á þessari fisksölu, að svo miklu leyti sem auðið varð. Er þessu svona farið, Val- týr Stefánsson? Eru forstjórar Fisksölusam- lagsins samsærismenn, sem sitja á svikráðum við sjávarút- veginn og þjóðina í heild sinni, aðeins til þess að reyna að skaða þá ríkisstjórn, sem nú fer með völd? Þér skuluð svara, Valtýr! Var það kannske af þessum toga spunnið, þegar þessir sömu menn neituðu að láta f ala 80 þúsund pakka af fiski til Portugal í sumar fyrir 81 shfll- ings pakkann. Síðan hafa þeir selt fyrir 29 sh. og munu nú til með að selja megnið af þessum sömu 80 þúsund pökkum fyrir 27 sh. Sitja þessir menn á svikráð- 11 m við landið? Þarna munu þeir hafa spilað öllu meira úr höndum sér af verðmætum frá aðþrengdum atvinnuvegi og fátækum sjó- mönnum, en gengisfall lírunn- ar kemur til að baka þessum sömu aðiljum. Gerðu þeir þetta af ásettu ráði, forstjórarnir, Ríkarður, Kristján og Proppé? Þér segið til, Valtýr Stefána- son! Eru hYítiF menn í Breílandi? Spekingarnir við Morgun- blaðið segja nýlega að allir „hvítir menn" í heiminum hafi vitað það fyrir, að ítalska líran myndi falla. I Englandi er gefið út blað, sem heitir „The New States- man and Nation". Það er ekki víst, að ritstjórar Mbl. kannist við þetta blað, en það er a. m. k. þekkt og lesið í öllum ríkj- um „hvítra manna", og er eitt þeirra blaða, sem bezt fylgjast með heimsviðburðum. Þann 3. október sl. — tveim dögum áður en ítalska líran féll — birtir þetta alþekkta, enska blað ritstjórnargreinar um fall frankans og gengis- málin yfirleitt. Þar er því slegið föstu, að Þýzkaland muni að minnsta kosti fyrst um sinn halda fast við núverandi gengi marksins. Síðan segir svo (orðrétt): „Það lítur út fyrir að ítalía ætli að fylgja sömu stefnu. Mussolini hefir enn þá ekki get- að fengið sig til að taka aftur yfirlýsinguna sem hann gaf fyrir nokkrunt árum, um það, að fascistar myndu aldrei, aldrei fella verðgildi hinnar heilögu myntar,. lírunnar —". Á ensku: „Italy appears to be follo- wing the same line. M^ssolini stjóranna Ólafs Proppé og Thor Thors. Tekið fyrir: Símskeyti frá umboðsmönnum í Lissabon viðvíkjandi sölumögu- leikum í Portúgal. Var samþykkt í einu hljóði að halda fast við verðið fyrst um sinn". Fundi slitið. (Sign.) Magnús Sigurðsson. (Sign.) Halldór Kr. porsteinsson. (Sign.) Bíörn Ólafs. (Sign.) Héðinn Valdimarsson. (Sign.) Sigurður Kristjánsson. (Sign.) Jóhann p. Jósefsson. Skeyti það sem um getur í fund- aibókinni var svohljóðandi: „Innflytjendur fastbjóða 30000 nakka 29 shillings. Hugmynd okk- ar gjöra gagnboð 80000 (pakka) 31 shiUing. Hvað álitið þið?" Ástæða stjórnar S. í. F. tíl að haína þessu 29 shillinga boði, var 8Ú, að hún hafði ákveðið verðlag í Portúgal 33 shillings á 60 kg. pakka, en það var um 10% hœrra verð, en fyrsti nýi fiskurinn hafði yerjð seldjjr þangað árið áður. — Vegna hins mikla aflabrests á síð- ustu vertíð, hafði stjórn S. f. F. talið nauðsynlegt að freista þess (ið hækka verðlagið o" líklegt að svo mfetti takast, Enda hafðí has not yet made up his mind to eat his words of some years ago when he declared Fascism would never, never devalue the sacred lira." • Þennan dag, 3. okt., er „New Statesman" sýnilega enn þeirr- ar skoðunar, að Italía muni „fylgja sömu stefnu" og Þýzka- land í gengismálinu og að líran muni ekki falla. Þessi almenna skoðun í Eng- landi og annarsstaðar hefir vafalaust að verulegu leyti byggst á áðurnefndri yfirlýs- ingu MussoUni um það, að Fascistar myndu aldrei fella líruna í verði. Síðastl. vetur, þegar enn var allt í óvissu um Abessiníustríð- ið, bjuggust ýmsir við, að fall lírunar væri óhjákvæmflegt. En síðan Italir unnu gigrtt sína í Afríku og refsiaðgerð- unum var af létt, hefir alls ekki verið búizt við því, að líran myndi falla. Jafnvel 8. október álíta rit- stjórar „New Statesman and Nation", að Mussolini muni halda fast við yfirlýsingu sína. Þann 5. október er líran fall- in um 30%. Og þessir brezku stjórnmála- ritstjórar verða víst ekki framar „hvítir menn" í augum Mbl.! þessi verðhækkun þegar verið samþykkt af kaupendum í Suður- Ameríku, á Cuba, á ítalíu og á Spáni; P&8 hafði þegar verið seldur einn farmur til Spánar fyrir þetta hækkaða verð og nokkrum dögum áður, en þetta skeyti kom, var enn seld ný sending til Spánar, fyrir verð scm var 5 krónum hærra á skippund, en það sem S. f. F. bauð í Portúgal, en 17 kr. hærra en það sem Portúgal nú vildi kaupa á. Enda þótt Spánarmark- aðurinn hafi mjög þrengst fyrir Islendingum úndanfarið, áttu þó aðalkeppinautar vorir, Norðmenn og Færeyingar, greiðan aðgang að þessum markaði vegna vörukaupa þeirra á Spáni, í skiptum fyrir saltfiskinn. Við þurftum því ekk- ert að óttast um hinar litlu fisk- Hrgðir hér, að öllu eðlilegu. En nokkru eftir að umdeild ákvörðun nm verðlag í Portúgal var tekin, braust uppreisnin út á Spáni. Við það gjörbreyttist allt viðhorf allra viðskipta a þessu sviði. 3. pótt hafnað væri hinu fasta tilboði um sölu á 30000 pökkum á 29 shillings, hefir S. í. F. ekkert sannanlegt tjón beðið við það, því að skömmu síðar voru seldir þang- að 40000 pakkar á sama verð. 4. Enda þótt þessi umdeilda á- kvörðun hafi verið tekin af stjórn S. í. F. og á hannar ábyrgð, vllíum

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.