Tíminn - 19.04.1941, Blaðsíða 1

RITSTJÓRNARSKRIFSTOFUR:
EDDUHÚSI, Lindargötu 9 A.
SÍMAR: 4373 og 2353.
AFGREIÐSLA, INNHEIMTA
OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA:
EDDUHÚSI, Lindargötu 9A.
Sími 2323.
PRENTSMIÐJAN EDDA hJ.
Símar 3948 og 3720.
25. ár.
Reykjavík, laugardaglnn 19. apríl 1941
44. blaðl
Aukin iramlög til byggínga
íbúðarhúsa í sveitum
Georg Ólafsson
bankastjórí
Um undanfariö tuttugu ára
skeið hafa þrír menn staðið
hlið við hlið við stjórn íslenzka
þjóðbankans. Þeir komu frá
mismunandi störfum og með ó-
líkan undirbúning. En þeir
unnu saman og studdu hver
annan við það vandasama verk
að gera hinn niðurbælda og
vanhirta Landsbanka að þjóð-
banka, með meginforustu i
fjármálum landsins. Þetta verk
þeirra þremenninganna er eitt
af þýðingarmestu átökunum í
sjálfstæðisbaráttu íslendinga.
Georg Ólafsson var fæddur
og uppalinn í Reykjavík, og leit
á höfuðbæinn með þeirri son-
arlegu aðdáun, sem allir nýtir
menn finna til gagnvart æsku-
stöðvum sínum. Hann stundaði
hagfræði í Kaupmannahöfn og
lauk þar námi með lofsorði
kennara sinna. Eftir heimkomu
sína tii Reykjavíkur var hann
um nokkurra ára skeið skrif-
stofustjóri verzlunarráðsins.
Þaðan fluttist hann ,í Lands-
bankann mitt í erfiðleikum
kreppunnar eftir fyrra heims-
stríðið, og settist þar við hlið
Magnúsar Sigurðssonar og Lud-
vigs Kaabers.
Staða bankastjóranna í
Landsbankanum er eitthvert á-
hyggjumesta og erfiðasta starf
í landinu, ekki sízt á umróts-
tímum eins og undangengnum
árum. En Georg Ólafsson dró
sig ekki í hlé frá erfiðum
störfum. Hann var sívinnandi í
bankanum, næstum að segja
alla daga ársins, frá því hann
tók við bankastjórastöðunni
og þar til hann var orðinn sár-
þjáður af banameini sínu,
nokkrum vikum áður en hann
andaðist.
Georg Ólafsson var vel bú-
inn undir starfið, bæði sökum
lærdóms og margháttaðrar
reynslu, er hann hafði aflað sér.
En meira skipti þó hitt, að hann
var gæddur óvenjulega sterkri
réttlætiskennd, sem jafnan kom
fram í starfi hans. Velgengni
Landsbankans og velgengni
þjóðarinnar voru fremstu á-
hugamál hans.
Nú er Landsbankinn og land-
ið á háskalegum tíma svift
starfsorku og manndáð þessa
örugga og þrautreynda for-
ustumanns. Hann var enn á
miðjum aldri og vinir hans og
samstarfsmenn væntu þess, að
hann ætti langt líf fyrir hönd-
um. Nú er hann fallinn frá, en
í fjármálasögu landsins mun
lengi minnst hins farsæla starfs,
sem atorku- og drengskap-
armenn unnu saman í stjórn
íslenzka þjóðbankans á hinu ó-
rólega tímabili milli tveggjá
heimsstyrjalda. Hlutur Georgs
(Framh. á 4. slöu.)
Landbúnaðarnefnd e.
d. leggnr til að eiidur-
byggingarstyrkurinn
verði tvöfaldaður.
Landbúnaðarnefnd e. d.
hefir nýlega lagt fram frv.
um breytingar á lögum um
byggingar- og landnáms-
sjóð. Aðalbreytingar frv. eru
að hækka framlög ríkisins
til byggingarsjóðs og endur-
bygginga sveitabæja.
Helztu breytingar frv. eru
þessar:
Árlegt framlag ríkissjóðs til
byggingarsjóðs, sem veitir lán
til að byggja sveitabæi, hækkar
úr 200 þús. kr. í 250 þús. kr.
Árlegt framlag ríkissjóðs til
að styrkja endurbyggingu sveita-
bæja hækkar úr 125 þús. kr. í
250 þús. kr. Verði um eitt eða
fleiri ár ekki reist það mörg í-
búðarhús, að allt framlagið þ'urfi
til byggingarstyrkja, skal sá
hluti þess, sem afgangs verður á
hverjum tíma, leggjast í sjóð og
ávaxtast, þar til styrkþörfin
verður meiri en svo, að hið ár-
lega framlag geti fullnægt
henni. Styrkurinn er óaftur-
kræfur.
Hámark lánsupphæðar úr
byggingarsjóði og endurbygg-
ingarstyrks til einstaks býlis er
hækkað úr 6000 kr. í 8000 kr.
Upphæð endurbyggingarstyrks
var áður frá 500—1500 kr., en
samkvæmt frumvarpinu ber að
hækka- styrkinn með tilliti til
þeirrar hækkunar, sem hefir
orðið á byggingarkostnaði síðan
1939.
Hámarkslán til nýbýla er
hækkuð úr 3500 kr. í 4500 kr.
og hámarksstyrkur til nýbýla er
einnig hækkaður úr 3500 í 4500
kr.
Þá er gerð nokkur breyting á
skipun nýbýlastjórnar.
Hér í blaðinu hefir iðulega
verið vikið að því, að hækka
ætti framlög ríkisins til bygg-
(Framh. á 4. síðu.)
Annað þing
S.U.F.
Það verðnr haldið
dagana 22.-25. maí
næstkomandi.
AnnaÖ þing Sambands ungra
Framsóknarmanna verður háð
sunnanlands dagana 22.—25.
maí næstkomandi.
Félög ungra Framsóknar-
manna hafa rétt til að senda á
þingið einn fulltrúa fyrir fyrstu
10 félagsmennina og síðan einn
fulltrúa fyrir hverja 15 félags-
menn. Þar sem ekki eru félög,
geta 15 menn eða fleiri, á aldr-
inum 15—30 ára, með undir-
skriftum sínum falið manni að
mæta á þinginu.
Á þinginu munu bæði verða
rædd almenn landsmál og fé-
lagsmál ungra Framsóknar-
manna.
Tíminn til þinghaldsins er
sérstaklega heppilegur, þar sem
tveir af fundardögunum eru
helgidagar. Kostnaði við ferða-
lög og dvöl á þinginu mun verða
jafnað niður á fulltrúana eftir
vissum reglum, og mun það
draga úr kostnáði þeirra, sem
lengst eiga að sækja.
Fyrsta þing S. U. F. var haldið
að Laugarvatni í júní 1938.
Mættu þar um Í00 fulltrúar. Á
undanförnum árum hafa sam-
tök ungra Framsóknarmanna
starfað meira en félög ungra
manna í öðrum flokkum. Þessu
þarf að halda áfram. Ungir
Framsóknarmenn verða því að
fjölmenna á þing sitt í vor og
sýna þannig áhuga sinn og
styrk samtaka sinna í verki.
Stjórn S. U. F. beinir því
þeirri ósk til stjórna félaga
ungra Framsóknarmanna, að
þær hefjist þegar handa um
kosningu fulltrúa á þingið. Þar
sem félag er ekki starfandi,
beinír stjórnin þeirri ósk til
áhugamanna, að þeir gangist
fyrir stofnun félags eða söfnun
undirskrifta í því skyni að
senda fulltrúa á þingið. All-
mörgum slíkum mönnum hafa
þegar verið send nauðsynleg
kjörgögn og er þess vænst, að
(Framh. á 4. síðu.)
Enski jlugherinn hefir getið sér mikinn orðstír í orustunum í Grikklandi
og Líbyu undanfarna daga. Hér á myndinni sézt œðsti yfirmaður hans,
Sir Arcibald Sinclair flugmálaráðherra, ásamt hélztu aðstoðarmönnum sín-
um. ■ Situr hann fyrir miðju borðinu. Sir Arcibald Sinclair er formaöur
frjálslynda flokksins og er talinn einn hinna efnilegustu af yngri stjárn-
málamönnum Breta. Hann er um fimmtugt. Hann barðist í hevnsstyrjöld-
inni og hlaut majorstitil. Eftir heimsstyrjöldina var hann um skeið einka-
ritari Churchill, sem þá var ráðherra. Sinclair hefir verið þingmaöur síðan
1922. Hann er af skotzkum aðalsœttum.
Styrjöldín á Baikanskaga
Styrjöldinni í Júgóslavíu erj
nú lokið. Þeir herflokkar, sem
voru ósigraðir, báðu um vopna-
hlé á fimmtudaginn, og gekk
vopnahlé í gildi á hádegi í gær.
Herinn gafst upp skilyrðis-
laust, enda var vörn hans von-
laus.
Þjóðverjar telja það að von-
um mikinn sigur, að hafa
þannig gersigrað júgóslav-
neska herinn á 12 dögum. En
þess ber að gæta, að þeir höfðu
ítalska, ungverska og búlgarska
herinn til aðstoðar og gátu sótt
Júgóslava úr öllum áttum. Út-
búnaður júgóslavneska hersins
var líka margfalt lakari. Þýzki
flugherinn gat unnið öll þau
eyðileggingarstörf, sem honum
þóknaðist, og Júgóslava skorti
öll helztu varnartæki gegn véla-
hersveitum þeirra. Hins vegar
ber að viðurkenna, að þýzka
hernum hefir veizt auðveldara
að yfirstíga ýmsar náttúru-
hindranir en Bandamenn gerðu
ráð fyrir, en mikill hluti Júgó-
slavíu er mjög erfiður til sókn-
ar.
Erlendir blaðamenn lýsa mjög
átakanlega því eyðileggingar-
starfi, sem þýzki loftherinn hef-
ir unnið í Júgóslavíu. Einkum
virðast árásir hans á höfuð-
,A KROSSGÖTTJM
Hraðfrystihúsin,
Aflabrögð í marz. — Laxganga í Núpsá.
ræktun. — Gjöf til bálstofu.
Ætisveppa-
35 hraðfrystihús eru nú starfandi
á öllu landinu, að því er Fiskimála-
nefnd hefir hermt 'I'ímanum. Vegna
þess, að ísfisksflutningur til Englands
hefir teppzt um hríð, hafa miklar fisk-
birgðir safnazt í sum þessara hrað-
fyrstihúsa, ekki sízt þar sem tilfinn-
anlegur hörgull hefir verið á salti til
þess að salta fiskinn með. Tvö hrað-
frystihúsanna eru þegar orðin full, svo
að þar er eigi kostur að frysta meira
af fiski. Eru það hraðfrystihúsin í Ól-
afsvík og Njarðvík. Ýms önnur hrað-
frystihús eru í þann veginn að verða
full, svo að ekki getur á iöngu liðið, þar
tíl þar verður ekki rúm fyrir meiri
fisk, svo fremi sem aflabrögð haldast og
sjósókn, og ekki rætist betur úr um
fiskflutningana en á horfist nú. Sums
staðar mun eiga að ætla flatfiski nokk-
urt nim í frystihúsunum, og verða þau
ekki fyllt af öðrum fiski af þeim sök-
um. —
t t t
í Ægi, sem er nýkominn út, er yfir-
lit um aflabrögðin í verstöðvunum í
marzmánuði. í Hornafirði hefir aflinn
orðið mestur 28 skippund á bát í róðri.
Loðna veiddist þar, er leið á mánuðinn
og forðaði það beitiuskorti. í Vest-
mannaeyjum aflaðist lengst af vel
þenna mánuð, og á þá báta, er nota
botnvörpu, hefir fengizt ágætur afli.
Hæstu hásetahlutir námu rösklega 6000
krónum í lok marzmánaðar. Síðari
hluta mánaðarins veiddist vel á hand-
færi á Landeyjasundi. Bændur úr
Landeyjum sóttu sjó frá Landeyjasandi
á sjö bátum síðustu viku mánaðarins
og öfluðu vel. Á miðum Þorlákshafnar,
báta hafa aflabrögð verið öllu tregari.
Grindavíkurbátar fengu sæmilega veiði
í net austur af Krísuvíkurbjargi, en
lítið á heimamiðum, nema í tveim
fyrstu lögnunum. Á aflahæsta bátnum
höfðu hásetar fengið 2500 krónur í
hlut, auk lifrarhluts og 130 skippunda
af fiski, er lagður var í salt af bátnum.
Sá bátur hafði farið 56 sjóróðra. í
Sandgerði hafði aflahæsti báturinn
fengði 800 skippund í 58 róðrum. Nam
lifrin, að talið er, um 30 þús. lítrum.
Aflalægsti báturinn var með 220 skip-
pund úr 32 róðrum. í Keflavík var
góður afli lengst af í marzmánuði.
Einn bátur fór 26 róðra í mánuðinum.
Mestur afli frá áramótum nam 900
skippundum, en minnst var 200 skip-
pund á bát. Útilegubátar úr Reykjavík
fengu góðan afla í vetur. Á Akranesi
fór einn bátur 24 róðra, sá er fastast
sótti sjóinn. Afli var lengst dágóður og
stundum ágætur. Hæstu liásetahlutir
nema 8000 krónum frá áramótum. Á
þann bát höfðu aflazt nær 340 smá-
lestir fiskjar. Meðalhlutur er álitinn
7000 krónur, en meðal lifrarfengur á
bát 19 þúsund lítrar. Bátar frá Sandi
og Ólafsvík hafa fiskað vel, en þó ekki
að sama skapi og bátar syðra. Fyrstu
viku marzmánaöar voru Stykkishólms-
bátarnir frosnir inni, en sóttu eftir það
suður fyrir jökul. Opnir bátar sóttu
seinustu viku mánaðarins á Höskulds-
eyjai'mið og öfluðu sæmilega. Á Vest-
fjörðum hefir afli verið misjafn. Þrír
þilfarsbátar frá Patreksfirðl öfluðu
fremur lítið. Fjórir þilfarsbát-
ar frá Bildudal fiskuðu og tregt.
Frá Flateyri gengu átta bátar,
einn frá Þingeyri og sjö eða frá Suður-
eyri og öfluðu allir fremur lítið. Bátar
frá Bolungarvík öfluðu dável siðari
hluta mánaðarins. ísafjarðarbátar
fiskuðu vel allan mánuðinn og var
stundum góður afli á smábáta á inn-
miðum. Aflahlutir voru beztir 1000
krónur í marz og voru í lok mánaðar-
ins komnir yfir 4000 krónur frá ára-
mótum.
t r t
Sú frétt hefir borizt norðan úr Mið-
firði, að lax sé genginn í Miðfjarðará,
og vita menn eigi til, að lax hafi áður
gengið í ána svo snemma á tima.
í gær sáust 18 nýrunnir laxar i Núpsá,
sem er ein af þeim ám, er mynda Mið-
fjarðará.
t t r
Fyrir nokkru síðan lét Jón Jónsson
frá Laug af starfi sínu sem lögreglu-
þjónn í Reykjavik og reisti nýbýli á
æskustöðvum sinum, rétt við túnið á
Laug í Biskupstungum. Smíðaði hann
sér þar nokkur gróðurhús og hóf rækt-
un ætisveppa. Hefir honum heppnazt
mjög vel þessi nýjung í ræktun á ís-
landi og komu fyrstu ætisveppirnir á
markað hér í Reykjavík í fyrradag. —
Víða um lönd eru ætisveppir hin eftir-
(Framh. á 4. síðu.)
borgina, Belgrad, hafa verið
ægilegar, og er talið, að hún
hafi verið enn ver leikin en
Varsjá og Rotterdam. Megin-
hluti borgarinnar er í rústum og
þúsundir manna fórust í loftá
rásum. Belgrad hafði verið lýst
óvíggirt borg og voru þar sama
og engin loftvarnarbyrgi eða
loftvarnir.
Það var utanríkismálaráð-
herrann í stjórninni, sem var
hrakinn frá völdum vegna
samningsins við öxulríkin, er
undirritaði vopnahléssamning-
inn við Þjóðverja, ásamt einum
lítt þekktum hershöfðingja.
Þjóðverjar hafa tilkynnt, að
haldin verði ráðstefna um
framtíð Júgóslavíu. Pétur kon
ungur og Simovitch forsætis-
ráðherra munu vera komnir til
Grikklands.
Þótt vörn Júgóslava stæði
ekki lengur, hefir hún haft
verulega þýðingu fyrir Banda'
menn. í fyrsta lagi hefir hún
bundið allstóran hluta þýzka
hersins, sem annars hefði get-
að beitt sér í sókninni til Grikk-
lands, meðan Bandamenn voru
að treysta varnir sínar þar. í
öðru lagi hefir hún valdið Þjóð
verjum verulegu tjóni, bæði á
mönnum og hergögnum. Það er
t. d. talið, að Júgóslavar hafi
eyðilagt 300 þýzkar flugvélar.
Seinustu dagana hafa Þjóð-
verjar mjög hert sókn sína í
Grikklandi. Hefir hún orðið
þess valdandi, að Grikkir verða
(Framh. á 4. siðu.)
Aðrar fréttir.
Sókn þýzk-ítalska hersins v:
landamæri Libyu og Egiptf
lands, er stöðvuð a. m. k. í bil
Árásum þess á Tobruk, þar sei
er talsverður brezkur herafí
hefir verið hrundið.
Koryzis, forsætisráðhei
Grikkja, andaðist skyndilega
gær. Ókunnugt er um dánai
orsökina.
Mikil loftárás var gerð á Ber-
lín í fyrrinótt sem svar við
hinni miklu loftárás Þjóðverja
á London nóttina áður. Árás
þessa gerði ný tegund sprengju-
flugvéla, sem Bretar gera sér
miklar vonir um. Skemmdir
munu hafa orðið miklar. Þjóð-
verjar gerðu einnig miklar loft
árásir víða á Bretlandi i fyrri-
nótt.
Skattar í Bandaríkjunum
verða hækkaðir um þriðjung.
Hefir náðst um þetta samkomu-
lag milli flokkanna.
Churchill hefir tilkynnt, að
Bretar muni gera árás á Róma
borg, ef Þjóöverjar gera árás á
Kairo og Aþenu. Churchill
sagði að ítalir ætluðu í blóra við
Breta, að varpa enskum
sprengjum á páfaborgina, ef
Bretar gerðu árás á Rómaborg
Hann kvað Breta myndi gæta
þess, að varpa engum sprengj-
um á páfaborgina.
Á víðavangi
SIGLINGARNAR.
Siglingamálin eru nú stærsta
og mikilvægasta viðfangsefni
þjóðarinnar. Ef millilandaskip-
in og stærri veiðiskipin bíða
lengi aðgeröalaus i höfn, vofir
yfir okkur þreföld hætta: 1.
Atvinnuvegir landsins v stöðvast
meira og minna og vöruskortur
verður brátt tilfinnanlegur. 2.
Erlendir menn, sem kynnu að
sækja hingað vöru, myndu
kaupa hana miklu lægra verði
en fengist fyrir hana, ef við
flyttum hana sjálfi'r. 3. Erlendir
valdamenn munu telja hyggi-
legra að taka skipin leigunámi
en að láta þau liggja aðgerða-
laus í höfn. — Öll rök hníga því
í þá átt, að við megum ekki fella
siglingarnar niður. Við verðum
að halda áfram siglingum eins
og aðrar þjóðir. En jafnframt
verður að tryggja það, að sjó-
mennirnir fái þá vernd, sem
frekast er hægt að veita þeim.
Það má heldur ekki þröngva
neinum til að sigla. Menn gætu
farið á skipin sem sjálfboðalið-
ar og hefðu þeir þá forgangs-
rétt, sem hefðu verið á þeim
áður. Á þennan hátt myndi á-
reiðanlega fást meira en nóg af
hæfum mönnum.
BRETAVINNAN.
Enn halda menn áfram að
hópast í Bretavinnuna. Horf-
urnar fyrir framleiðsluna til
lands og sjávar verða stöðugt í-
skyggilegri. Hér dugir ekkert
hik eða hálfvelgja lengur. Al-
þingi og ríkisstjórn verða að
ganga hreint til verks. Má ekki
dragast lengur að gera þær
ráðstafanir, sem tryggja, að
framleiðslan fái nægilegt
vinnuafl. En gæta verður þess,
ef takmarkað verður það vinnu-
afl, sem setuliðið fær í þjón-
ustu sína, að það verði ekki
gert á þann hátt, að það ýti
undir menn að verða heimilis-
fasta í kaupstöðunum.
VIÐ HÖFNINA.
Við höfnina ríkir enn hinn ó-
trúlegasti glundroði. Skipin
bíða þar afgreiðslu í svo að
segja tugatali. Auk þess liggja
þar skip, sem ekki aðhafast
neitt, en þeim ætti að leggja
inni á Sundum. Mestöll vand-
ræðin við höfnina stafa af því,
að þar er ekki unnið í „vökt-
um“. Dagsbrún hefir nú samið
við Breta um „vaktaskipti“ við
vinnu hjá Reykjavík. Það er
lítill vafi á, að útgerðarfélögin,
hafnarstjórnin og ríkisstjórnin
gætu náð samkomulagi við
Dagsbrún um „vaktaskipti“, á
þann hátt, að unnið væri í
þrem vinnuflokkum allan sól-
arhringinn. Vinnuflokkarnir
skiptust svo á um að taka
kvöld- og næturvinnuna. Úr-
ræðaleysið við höfnina er orðið
bænum og þjóðinni til áberandi
’ninnkunar, af því að úrlausn-
'n er svo nærtæk og handhæg.
ÍSLENZKIR KOMMÚNISTAR
OG HERGAGNAKAUP RÚSSA.
Vandræðin í siglingamálun-
um hafa verið hinn bezti reki á
fjörur kommúnistablaðsins.
Einkum hefir blaðinu verið tíð-
rætt um þessi mál eftir að það
bóttist sjá eygja undir þann
möguleika, að þetta gæti orðið
Rússum til nokkurrar bjargar.
Er hugarsmíði blaðsins í stuttu
máli þessi: Rússar geta selt fs-
lendingum ýmsar nauðsynja-
vcrur, en þeir munu hins veg-
ar ekki vilja kaupa neitt a^ ís-
lenzkum afurðum. Hins vegar
vrntar Rússa dollara til þess að
gc ta keypt hergögn og vélar í
Bandaríkjunum. Til þess að við
gætum skipt við Rússa, yrðu þvi
íslenzku togararnir að fiska við
Nýfundnaland, selja aflann í
Bandaríkjunum og nota dollar-
ana til þess að kaupa vörur frá
Rússlandi. Þannig gætu Rúss-
ar fengið nokkur þúsund doll-
(Framh. á 4. síðu.)