Morgunblaðið - 07.11.1976, Qupperneq 17

Morgunblaðið - 07.11.1976, Qupperneq 17
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 7. NÖVEMBER 1976 17 Bjarni Sigurðsson lektor: Að vetrarlagi Þér finnst ég áreiðanlega vera f jarska barnalegur að vilja endilega vera að halda niðri f mér andanum frá liðnum sumarkvöldum og horfnum sól- skinsdögum, einmitt þegar komið er fram í miðjan gormán- uð. En stundum er líka vetur- nóttakeimur f drykkjum sumar- málanna, hvað einu gildir. En ég man nú ekki lengur, hvort hann hékk þurr þennan dag; svo mikið er þó vfst, að seppi lá þurr frammi við þröskuld og gjóaði upp á mig augunum, þeg- ar ég brýndi raustina. En þetta átti að minnnsta kosti að vera heyskapardagur f koti kunn- ingja míns, þó að enginn stæði á teignum. Það var nú svona, að strákurinn fékk að bregða sér f borgina, því að vel gat verið, að hægt yrði að svæla aura út úr afa til að komast á hátíðina á sunnudaginn kemur. Hins veg- ar sá ég fyrir því, að húsbónd- inn hlaut að halda sig í stáss- stofunni. Það var gaman að hlusta á þennan margfróða heiðurs- mann, og ég gleypti í mig hvert orð, sem hann sagði, þvf að það þótti mér allt harla gott, — sjáðu til vitneskja um margt, sem ekki verður lesið um í bók né gripið upp á almanna færi. Þess vegna lék ég mér með augunum við kunnugleg svip- brigði þessa hversdagslega and- lits, aldrei hef ég annars séð nokkurt andlit svona hvers- dagslegt, engu lfkara en hvunn- dagurinn sjálfur ætti sér upp- haf og endi I þessu eina litla andliti uppi í sveit. En það var þó alls ekki þannig, að ég yrði þreyttur á að fikra mig eftir öllum þessum hrukkum og mis- fellum, sei, sei nei. Þær voru allt of fjölbreyttar til þess. Aft- ur á móti var það vfst af þvf, að hann fór að bleyta kringluna sína í kaffinu, eins og við gerð- um, þegar við vorum krakkar og gerum stundum enn þá meira að segja, þegar við erum ein í eldhúsinu, það var sem sé allt kringlunni að kenna, að ég fór að horf a á hendurnar á hon- um. Einkennilegar hendur þetta, af því að einu sinni var ég hræddur við þær, ef ég man rétt. Það var ekki vegna þess, að ég hefði spurnir af, að þær væru verri en hendur annarra, ég man ekki betur en faðir minn segði mér, að þær væru duglegri en aðrar hendur, sterkari og atorkusamari. Eitt- hvað talaði hann um það hann faðir minn i þann tfð. Þeir voru margir munnarnir að metta, og hvurt átti einyrkinn að sækja gull annað en í greipar sjálfs sfn. Enn þær hendur, hvað þær voru stórar og klunnalegar, lófarnir varla minni en undir- skálarnar á borðinu og handar- bökin á þeiið rétt að segja eins og trýnið á kvikindnu við dyrn- ar. Hvað vissi ég annars um þess- ar hendur? Einhvern tíma struku þær burtu tár, þegar féð slapp í smalamennskunni hjá mér forðum. Þá þóttu mér þær mýkri og anganbetri en seðla- hendurnar fyrir innan borðið í bankanum. Það var vfst f fyrsta skipti, sem ég veitti þvf athygli, að þær væru tií. Löngu seinna tók ég eftir þeim f vegavinn- unni. Það var fyrsta daginn minn þar; ég var svo anzi bjart- sýnn þá og var ekki í vafa um, að ég mundi standa mig á við hina þrjá að moka mölinni á bílinn. En þegar kom fram und- ir kaffi, þá var ég búinn að fá þetta herjans tak undir herða- blöðin, eins og rekann væri í mig hnífur. Og svitinn, sem bogaði niður steikjandi heitt andlit júnfdagsins, brenndi mig eins og eldur, þegar ég varð að viðurkenna, að hrúgan mín varð allt af minni með hverjum bflnum, þegar ég miðaði hana við hrúgur hinna. Og ég hugs- aði með skelfingu til kvöldsins, þegar kæmi fram að hættutfma. En þá kemst ég á snoðir um, að stóru hendurnar fara að moka örðuvfsi en reglurnar gera ráð fyrir; þær áttu að moka á bíl- pallinn hægra megin að fram- an, en ég að aftan, og nú allt f einu eru þær farnar að missa skóflu og skóflu f hrúguna mína án þess nokkur verði var við það, allra sízt ég sjálfur. Og þess vegna kom á daginn, að malarhrúgan mín dróst ekki aftur úr hinum, hvernig sem hnffsstungunum fjölgaði undir herðablöðunum og svitinn brenndi augun og myndaði tauma alveg niður f munnvik. Og þegar leið á sumarið hættu stóru hendurnar að missa möl af skóflunni sinni f hrúguna mína. Og enginn tók eftir þvf, ekki heldur ég. En líkast til voru stóru hend- urnar aldrei jafn-ægilegar og þegar þær döngluðu í hann vin minn, sem átti að vera að snú- ast eitthvað fyrir þær, eftir að öll börnin þeirra, gott ef þau fylltu ekki heilan tug, voru komin upp og horfin út í busk- ann. Þær voru líka svo óheppn- ar, að blóðið spýttist úr nösun- um og stökk niður um hann vin minn allan. Og það var eitthvað geigvænlegt, sem stóru hend- urnar sögðu þá, miklu hroða- legra en ég hafði leyfi til að muna. Og nú allt í einu eru þær komnar þarna þessar hendur eftir öll þessi ár og eru að glíma við að bleyta kringlu í kaffi- bollanum, og það lekur úr kringlunni niður á hvftan dúk- inn. Og sjáöldrin þenjast út, því að annað hvort hafa hendurnar minnkað svo undarlega mikið, nema undirskálarnar hafi stækkað. Og svo hef ég drukkið eins og mig lystir og þakka fyrir mig. Fyrst þakka ég konunni og svo stóru höndunum, sem ég tek þó ekki f. Það er svo andkannalegt að vita ekki, hvers vegna þær eru ekki framar stórar, kannski það sé af þvf, að ég er ekki lengur lftill. Að minnsta kosti sleppi ég þvf að þakka þeim fyrir mig, þangað til þær hafa fyigt mér út, og ég get tekiö í þær svo, að enginn sjái. Og nú fer hundurinn út og ég á eftir, og seinast koma stóru hendurnar. Og sem ég stend þarna fyrir dyrum úti, eru þær allt f einu komnar á herðarnar á mér þessar gömlu og mórauðu hendur, og ég sé með eigin aug- um, hvernig þær eru orðnar enn þá minni en meðan þær voru að glftna við kringluna og hvernig þær hvítna og verða næstum því gagnsæjar eins og pappírsblað, og litlifingur er orðinn óskaplega kræklóttur, svona eins og kvistur á gömlum birkilurki, og svo er þumal- fingur á einlægu iði, af því að hann styðst ekki við neitt. Og nú þegar ég lít framan í hann kunningja minn, furðar mig á, hve hvarmarnir eru rauðir og gljáir um leið og hendurnar segja lágri röddu: Mig langar að nefna það við þig, áður en við kveðjumst, hvort þú værir ekki til með að halda undir hornið á kistunni minni svona með haustinu eða hvenær sem það annars verður? — Og svo þokast þessar gömlu hendur undir signum öxlum niður í hlaðvarpann til að bjástra við nokkrar drýlur, sem hefir ringt f lengi sumars. Bjarni Sigurðsson frá Mosfelli. mttyaqn KommuMíl* %£***' • )<ot<ks«<; fcom «» «>»»> »<««< i<< 1 yifcu r. ' f *r. -Ýi3 >m (tit t sfiðri <•>» kaiyðvbUðiios W ¥»r o* 8ryoi»i)ur M .. »'••«•'•>•<:« í>*t <•• :*ir< Altv»6 »« *<>»»» »W> ««'»« ) SfMCfí Oft ' ' ti< V»|fttt ifSsita. i<« vifii' sSrfnun r*RKlV*l'4t< <t!l ÍYrK«l#*)» «&»£•>'ö* ve) v ■ 'H ~flAB«H.|,vy „ WALDUR SIGURÐSf & vi« mí rvssfigítas :S léngum wiít s*íí t ’ vi* Owmíí ÍMrsm «»"«« »0 <*«■ ’ <**« aír liem l verkalýðshreyfingarinnar og ýmislegt verði að gera, ef hann á að vera það. Augsýnilegt er að Eðvarð gefur lftið fyrir þær upp- lýsingar í haus blaðsins, að það sé málgagn verkalýðshreyfingar- innar. Enda þótt af alkunnri hræsni sé varað við foringjadýrkun í af- mælisblaðinu, þá er það nú einu sinni svo, að þar komast þeir sjaldan að, sem eru ekki meira eða minna á sömu skoðun og þeir Þjóðviljamenn. Blaðið er í raun og veru ekki fyrir venjulegt al- þýöufólk, nema þá einstaka sinn- um, ef það þarf að nota skoðanir þess — og svo á tyllidögum. Þjóð- viljinn hefur fyrst og fremst verið foringjablað, þar sem háværustu raddirnar eru ekki frá alþýðu komnar, heldur menntamönnum ýmiskonar, sem telja sig ýmist foringja eða foringjaefni og (að sjálfsögðu) þessum venjulegu pólitfsku leiðtogum, sem tröllríða blaðinu meir en nokkru öðru blaði íslenzku fyrr og sfðar. Það er augsýnilegt, að þetta fellur í fárra smekk, nema rétt- trúaðra lfnumanna. En aldrei þessu vant, fóru Þjóðviljamenn allt í einu að spyrja almúgafólk um það, hvernig því litist á afmælisbarnið og eru svörin næsta fróðleg. Þó að einn mennta- skólakennari, sem spurður er, telji, að blaðið hafi víðan sjón- deildarhring, eins og hann kemst að orði, þá er það heldur þröngur hópur manna sem telur, að Þjóð- viljinn sé víðsýnt blað. Þó hann hafi sjálfsagt ýmsa kosti eins og önnur dagblöð, þá hefur hann sfzt þann kostinn, að hann hafi „víðan sjóndeildarhring", þvf að Þjóð- j viljinn er þröngsýnt blað rr og , þröngsýnn í afstöðu til manna og málefna, sem eru í andstöðu við línuna, enda hefur blaðið hundelt marga andstæðinga sína og það með orðbragði, sem ekki er haf- andi eftir. En kannski það endur- skfrist til andlegrar reisnar og umburðarlyndis. Hingað til hefur Þjóðviljinn verið subbulegur f af- stöðu til andstæðinga, eins og margoft hefur verið bent á. Og sumir ágætir húmanístar hafa umhverfzt um leið og þeir hafa skrifað f hann — og fyllzt af hroka og andlegri niðurfallssýki. Yfirleitt eru þeir, sem spurðir eru um Þjóðviljann, lftt ánægðir með hann á þessari hátfðlegu af- mælisstund. Þannig segir Gunnar Svanhólm, verkamaður við Reykjavíkurhöfn: „Mér finnst of mikið af pólitík í blaðinu.“ Karl Kreidler verzlunarmaður segir: „Mér finnst Þjóðviljinn nefnilega allt of mikið slagorðablað." Bene- dikt Helgason, einnig verka- maður við Reykjavíkurhöfn, seg- ir: „Það er alltaf verið að mat- reiða ofan í mann ákveðnar skoðanir og af öllum blöðum er Þjóðviljinn einna grófastur í þeim efnum." Þetta var þá allt víðsýnið! Og Benedikt heldur áfram: „Fyrir okkur, sem stöndum að mestu fyrir utan pólitfskt þras, er blaðið hins vegar ekki eins árennilegt og ella.“ Egill Ferdínandsson, starfsmað- ur hjá Agli Vilhjálmssyni, segir, að eftir því sem hann hafi þrosk- azt, hafi hann fjarlægst þá stjórn- málastefnu, sem Þjóðviljinn prédikar. Magnús Ölafsson tré- smiður segir: „Annars er ég voða- lega ópólitfskur og finnst allt of mikið um innlend og útlend stjórnmál í Þjóðviljanum, á með- an of lítið er af almennum frétt- um.“ Og Einar Gunnarsson verka- maður segir að ef Þjóðviljinn væri með meira af fréttum en minna af pólitfk „mundi ég hik- laust skipta og byrja að kaupa blaðið ykkar. Ég lít á mig sem vinstri sinnaðan mann, en í Þjóð- viljanum er pólitfkin þó orðin svo yfirþyrmandi, að það *:r ekki nokkur leið fyrir venjulega menn að vera áskrifendur." Sem sagt: Þjóðviljinn er ekki fyrir venjulegt fólk! Hinir útvöldu: „kommúnistar vitrari en annað fólk(!)” Það hefur einnig löngum loðað við þá Þjóðviljamenn og marxista yfir höfuð að líta stórum augum á sig og þykjast öðrum mönnum meiri — og þá ekki sízt að gáfum. Arni Björnsson skrifaði ekki 'alls fyrir löngu grein f Þjóðviljann, þar sem hann lýsir yfir því, að allir gáfuðustu menn landsins væru marxistar eða vinstri menn. Vonandi á hann ekki eftir að skipta um pólitíska skoðun, þvf að þá gæti gáfnafarinu hrakað og varla yrði hann sáttur við að missa gáfurnar á miðjum aldri. Og í einum blaðauka Þjóðvilj- ans segir Haraldur Sigurðsson bókavörður hreint út, að þeir Þjóðviljamenn og marxistar hafi litið svo á, að þeir væru meiri gáfumenn en aðrir. Haraldur er ekki stóryrtur maður, en vinsæll á vinnustað, og sahngjarn í við- ræðum. Hann er að reynslu raun- sær maður. Enda þótt hann hafi verið harla róttækur áyngri árum og — sé það sennilega eitthvað enn — þá lætur hann ekki póli- tískar skoðanir brengla hugarfar sitt og leggur hvorki þann mæli- kvarða á samfélag né samferða- menn sem ýmsir marxistar nota á alla skapaða hluti, þ.e. pólitfska kvarðann. En f afmælissamtalinu við Harald Sigurðsson sem kryddað er góðlátlegu gamni, seg- ir hann f fúlustu alvöru: „Ég var talinn of reSpektlaus fyrir tilver- unni, því ég átti það til að gera stundum grfn að vissum þáttum, sem sumir voru andaktugir yfir, t.d. þeirri hugmynd, sem þá greip nokkuð um sig í flokknum, að kommúnistar væri vitrari en annað fólk: meður því að við er- um kommúnistar, skiljum við alla hluti dýpri skilningi en hinir! Ég þóttist nú víst heldur hallast á sveif tækifærismennskunar sem þá þótti undirrót allra lasta. Það gekk meira að segja svo langt, að ég var hátfðlega rekinn úr flokknum um skeið...“ Hefur Þjóðviljinn fengið Nóbelsverðlaun? Þjóðviljamenn hafa svo sannar- lega ekki þjáðst af neinni minni- máttarkennd, hvorki fyrr né sfðar. t grein um Halldór Laxness og samferð hans með Þjóðviljan- um á sfnum tíma (en henni er af augljósum ástæðum ekki lýst nema u.þ.b. til 1950) segir blaðamaðurinn (hj.) m.a., án þess að blikna: „A hinn Framhald á næstu sfðu

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.