Morgunblaðið - 07.03.1984, Page 15

Morgunblaðið - 07.03.1984, Page 15
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 7. MARS 1984 55 Forherðing læknastéttar — Kraftaverka hugsunarháttur? — Kerlingabækur? eftir Jóhannes Jóhannesson I. Undanfarna mánuði hefur verið ofarlega á baugi umræða um heil- brigðismál. Mun hún hafa sprottið upp úr því að heilbrigðisráðherra hefur leitað dyrum og dyngjum ýmissa sparnaðarleiða í heilbrigð- iskerfinu og í framhaldi af því viðrað hugmyndir um svonefndan sjúkraskatt. Um hann hafa síðan orðið deildar meiningar og m.a. bent á, að þar sé verið að mismuna einstaklingum í þjóðfélaginu, skattleggja sjúka og þjáða sem jafnframt þurfi þá að vega og meta hvort þeir hafi fjárráð til að leita sér lækninga. Hverjar sem lyktir þessa verða er það óumdeilt að í dag telst það eitt helsta hlutverk almanna- tfygginga og er í raun meginregla almannatryggingalaga að gera sjúklingum kleift að leita sér lækninga. Það má því vera ljóst að þegar gengið er framhjá þessari meginreglu, er almannatrygg- ingakerfið að sjálfsögðu að fara á svig við eigin skyldur og brjóta lög. Einmitt þetta er tilefni minna skrifa. II. Einn af mörgum sjúkdómum sem hrjáir okkur mannfólk, nefn- ist psoriasis. Er það húðsjúkdóm- ur sem lýsir sér í svæsnum útbrot- um á víð og dreif um líkamann, jafnframt sem ofsakláði og psori- asisgigt eru oft fylgifiskar. Um eðli sjúkdómsins rek ég ekki nán- ar, enda mun flestum um hann kunnugt, ýmist af eigin raun eða reynslu annarra. Psoriasis er ólæknandi og er þekking læknavísindanna á sjúk- dómnum enn mjög takmörkuð. Þau vita ekki orsökina og hafa þar af leiðandi ekki sett saman lyf sem unnið getur bug á sjúkdómn- um. Engu að síður er hin almenna meðferð fólgin í lyfjum. Þau hafa mjög takmörkuð áhrif og stundum aukaverkanir í för með sér svo miklar að á tveimur tungum kann að leika, hvort til bóta eða óbóta eigi að telja. Það segir sig því sjálft að psori- asis-sjúklingar hafa ætíð verið opnir fyrir öllum möguleikum sem bjóðast til bættrar heilsu. í því augnamiði hafa margir leitað til sólarlanda, en þar má fá mark- verðan bata. Sú meðferð takmark- ast hins vegar af fjárráðum sjúkl- inga. Fyrir þremur árum opnaðist nýr möguleiki fyrir psoriasis- sjúklinga og er hann fólginn í Bláa lóninu við Svartsengi. III. Um nokkur ár hafa margir psoriasis-sjúklingar stundað böð í Bláa lóninu og talið sig fá þar bata sem er miklum mun markverðari en þeir hafi áður þekkt. Þessi upp- götvun vakti strax mikla athygli bæði hér á landi og erlendis. I framhaldi af því var samþykkt þingsályktun á Alþingi fyrir þremur árum um að rannsókn skyldi fara fram á lækningamætti Bláa lóns- ins. Eðli máls samkvæmt var heil- brigðisyfirvöldum falið að standa að rannsókninni, enda bar þeim skylda til að eiga frumkvæði að henni allt að einu. Nú, að þremur árum liðnum, hefur engin rann- sókn farið fram. Þá hljóta menn að spyrja sjálfa sig: hvers vegna er ekki kostað kapps að athuga mál sem horfa til framfara á sviði heilbrigðismála og hvers vegna er látið hjá líða að rannsaka hluti sem fela í sér margfalt ódýrari kosti. Hér er ekki úr vegi að fara nokkrum orðúm um afstöðu lækna til Bláa lónsins. Það mun sam- dóma álit manna að aðalverkefni og keppikefli allra lækna er að sjúklingar þeirra fái bata. Fyllsta ástæða var því til þess að ætla að læknastéttin veitti sitt lið til rannsókna á lækningamætti Bláa lónsins. Hver hefur orðið raunin? Strax í upphafi gekk fram fyrir skjöldu valinkunnur maður úr læknastétt, sérfræðingur í húð- sjúkdómalækningum. Taldi hann lækningamátt Bláa lónsins mjög vafasaman og ásakaði psoriasis- sjúklinga um að lifa í heimi „kraftaverkahugsunarháttar" og „kerlingabóka." Þetta verður að telja „vísindaleg vinnubrögð" í nýju ljósi hjá lækninum, þar sem dregnar eru ályktanir og niður- stöður kynntar áður en rannsókn- ir fara fram. Slík vinnubrögð munu ekki teljast til fyrirmyndar í heimi vísindanna og eru vægast sagt slakleg meðmæli með „vís- indamanni". Hver er ástæða þessarar af- stöðu lækna? í þessu tilviki fara hagsmunir lækna og sjúklinga ekki alveg saman. Læknum finnst e.t.v. varpað rýrð á sig, því að meðferð í Bláa lóninu er ekki „vís- indaleg". Á hitt er einnig að líta, að ef sjúklingum er beint í Bláa lónið kunna læknar að tapa ákveðnum viðskiptahagsmunum. Það sem er alvarlegra, er að svo virðist sem sjónarmið lækna hafi orðið ofan á hjá æðstu yfirmönn- um heilbrigðismála. (sbr. IV.) Ofangreint leyfir mér að álykta: Læknar setja sína eigin hagsmuni ofar því að sjúklingar fái bata, jafn- framt sem skellt er skollaeyrum við meðferð sem er kostnaðarminni fyrir almannatryggingar, m.ö.o. ganga skal á rétt sjúklinga og engu skiptir hagur Trygginga- stofnunar ríkisins þegar hags- munir lækna eru annars vegar. Þar sem þettá eru mjög alvarl- egar ásakanir mun ég færa fyrir þeim nánari rök. (sbr. V., liðir 4 og 5.) IV. Sá, er þetta skrifar, er einn þeirra sem reynt hafa Bláa lónið. Að mati þeirra sem stundað hafa lónið lengst varðar mestu að sækja það að staðaldri, helst tvisvar á dag til að byrja með, meðan verið er að ráða niðurlög- um sjúkdómsins. Þar sem mikill kostnaður fylgir því að aka dag- lega frá Reykjavík að Svartsengi (100 km), leitaði ég eftir því við Tryggingastofnun að hún styddi mig til þessarar meðferðar, því eins og áður er komið fram er það meginhlutverk og meginregla al- mannatryggingalaga að gera sjúklingum kleift að leita sér lækninga. í lok síðasta árs lagði ég fram beiðni til TR um stuðning vegna meðferðar við Bláa lónið. Hafði ég í huga að dvelja í nýreistu gisti- heimili sem þar er staðsett. Var beiðnin tekin fyrir hjá trygginga- yfirlækni, Framkvæmdanefnd TR og nú síðast hjá Tryggingaráði var endanlega skorið úr um rétt minn og annarra psoriasis-sjúklinga um stuðning úr TR til að stunda Bláa lónið. Svar allra þessara aðila var í stuttu máli þetta: „Beiðni yðar er synjað þar sem heimild skortir". Við afgreiðslu sína setti Trygg- ingaráð það að skilyrði að fyrir hendi lægi viðurkenning heil- brigðisráðuneytis á Bláa lóninu. Slík viðurkenning fékkst hins veg- ar ekki, enda læknum í raun feng- ið sjálfdæmi þar sem ráðuneytið er að lögum bundið við álit lækna. Má velta vöngum yfir hversu eðli- legt það er, t.d. með hliðsjón af því sem hér hefur komið fram. V. Við þessa afstöðu yfirmanna heilbrigðis- og tryggingamála er ýmislegt athugunarvert. Skal í því efni bent á nokkur atriði: 1. Með þingsályktun Alþingis var heilbrigðisráðherra falið að láta fara fram rannsókn á lækningamætti Bláa lónsins. Síðan eru liðin þrjú ár og enn „Þá hljóta menn að spyrja sjálfa sig: hvers vegna er ekki kostað kapps að athuga mál sem horfa til framfara á sviði heilbrigöismála og hvers vegna er látið hjá líða að rannsaka hluti sem fela í sér margfalt ódýrari kosti?“ hefur ekki verið gerð rannsókn. Samkvæmt lögum 4/1963 varð- ar það ráðherra ábyrgð að hafa vilja Alþingis að engu, sbr. 9. gr., b-lið. 2. Með synjun á beiðni minni set- ur heilbrigðisráðuneyti og Tryggingaráð fótinn fyrir að sjúklingar kanni lækningamátt lónsins frekar og öðlist um leið frekari vitneskju um þennan lækningamátt. Hér er heil- brigðisráðuneyti Þrándur í Götu og stendur gegn framför- um á sviði heilbrigðismála, eins og nýkynntar lífefnafræðilegar athuganir á Bláa lóninu gefa vonir um. Verður að telja þetta dapur- legt og óæskilegt hlutskipti heilbrigðisráðuneytis. 3. Þegar TR segir að heimild skorti til að styðja psoriasis- sjúklinga mun átt við að hvergi sé þess getið berlega í lögum 67/1971 um almannatryggingar að gera eigi psoriasis-sjúkling- um kleift að stunda Bláa lónið. Það er út af fyrir sig rétt, en ekki þarf mikla glöggskyggni að sjá ástæðu þess. Sú stað- reynd er ljós að löggjafinn get- ur með engu móti séð fyrir um öll atvik sem upp koma í fram- tíðinni og því er þessi „heimild- arskortur" í rauninni eðlilegur, þar sem lækningamáttur Bláa lónsins er tiltölulega nýupp- götvaður. Réttur sjúklinga til stuðnings úr TR takmarkast ekki af settum lögum, heldur koma einnig til meginreglur laga og eðli máls. Það er því á valdi TR að ráða málum til lykta þegar á framtíðarinnsýn löggjafans skortir. Gangi niðurstöður TR gegn rétti HAFIN er á vegum iðnaðarráðu- neytisins útgáfa á sérstöku blaði þar sem birtast munu allar lögboðnar auglýsingar er varða vörumerki og einkaleyfi. Um leið verður hætt að birta þetta efni í Lögbirtingablaði og B-deild Stjórnartíðinda. Hið nýja blað nefnist Vöru- merkja- og Einkaleyfatíðindi. Mun það að jafnaði koma út mán- aðarlega og verða 8—16 síður í A-4 broti. Yfirumsjón með vörumerkja- og einkaleyfamálum af hálfu iðnað- arráðuneytisins annast Gunnar Guttormsson, deildarstjóri. Rit- stjóri Vörumerkja- og einkaleyfa- sjúklings, reistum á meginregl- um laga og eðli máls, eins og í þessu tilviki, er TR að fara mjög á svig við eigin skyldur og tekin er ákvörðun sem berlega brýtur í bága við meginreglu laga um almannatryggingar. 4. Markmið almannatrygginga með stuðningi við sjúklinga er að þeir megi fá lækningu. Niðurstaða TR skýtur því mjög skökku við, þar sem árangur meðferðar í Bláa lóninu er mun betri en hin hefðbundna með- ferð, að mati þeirra sem gerst þekkja til og telja þar ólíku saman að jafna. 5. Þau sjónarmið hafa nú verið mjög á lofti að leita ætti sparn- aðar í heilbrigðiskerfinu. Það var ekki að ófyrirsynju að ætla að slíkt myndi móta afstöðu heilbrigðisráðuneytis og Trygg- ingastofnunar. Að mínu mati ber TR að fara með almannafé af forsjálni og vera opin fyrir öllum atriðum sem horfa að því að draga úr útgjöldum hennar. Sé þess ekki gætt er réttmætt ð bera fram harkalega rökreista gagnrýni á opinberum vett- vangi á hendur þeim aðilum sem að baki slíkum ákvörðun- um standa, jafnframt sem yfir- manni er skylt að víta þá, svo ekki sé meira sagt. Spurning vaknar hvort þetta hafi verið haft að leiðarljósi í þessu tilviki. Kostnaður TR vegna meðferðar við Bláa lónið væri í dag um kr. 1.000,- á hvern sólarhring, en er nú svo dæmi sé tekið 3.200,- á húð- lækningadeildinni á Vífilsstöð- um og er þá ótalinn kostnaður sem fylgir því að styðja einn sjúkling til þess að jafnmikill kostnaður sem fylgir lyfja- og lampanotkun. Á þessu sést að nærri liggur, að jafnmikill kostnaður fylgi því að styðja einn sjúkling til þess að vera á Vífilsstöðum og fjóra sjúklinga til þess að stunda Bláa lónið. Ákvörðun Tryggingastofnunar og heilbrigðisráðuneytis leyfir mér að álykta að þegar heilbrigð- isráðherra leitar nú mjög sparn- aðarleiða að þá þurfi hann ekki að leita langt yfir skammt þegar hann er staddur á 4. hæð Lauga- vegar 116, þ.e.a.s. í húsakynnum heilbrigðisráðuneytis. Jóbannes Jóhannesson er laga- nemi, búsettur í Reykjavík. tíðinda er Eygló Halldórsdóttir, lögfræðingur. Afgreiðsla blaðsins verður á Laugavegi 116, sama stað og Lögbirtingablaðs. Til að kynna blaðið hefur fyrsta eintak þess verið sent öllum áskrifendum Lögbirtingablaðs. Þeir sem óska að gerast áskrifend- ur þurfa að tilkynna það til af- greiðslunnar bréflega eða í síma. Áskriftargjald fyrir árið 1984 er kr. 450,- en verð hvers eintaks í lausasölu er kr. 50.- í blaðinu er að finna nánari upplýsingar frá útgefanda um efni þess og sitthvað er varðar skrán- ingu vörumerkja og einkaleyfa. ERGO-DATA stóllinn frá DRABERTheldur þérígóðu skapi allandaginn í Drabert siturðu rétt HALLARMÚLA 2 Fenner Reimar og reimskífur Vald Poulsen Suöurlandsbraut 10, •ími 86499. Vörumerkja- og einkaleyfis- tíðindi heitir nýtt blað, sem iðnaðarráðuneytið gefur út SKRIFSJOFU HÚSGÖGN

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.