Morgunblaðið - 15.11.1986, Síða 21

Morgunblaðið - 15.11.1986, Síða 21
MORGUNBLAÐŒ), LAUGARDAGUR 15. NÓVEMBER 1986 21 fórnir í því skyni að ná þeirri þjóð- arsátt, sem varð í kjarasamning- unum í ársbyijun. Við töldum nauðsynlegt og skynsamlegt að fóma tímabundið markmiðinu um hallalausan ríkisrekstur, í því skyni að ná öðrum mikilvægari efnahagslegum áformum. Eigi að síður og þrátt fyrir það tekjutap og þau auknu útgjöld, sem ríkissjóður varð fyrir vegna kjarasamninganna, hefur tekist að minnkla halla ríkissjóðs verulega á þessu ári, frá því sem var á því síðasta. Og með nýju flárlaga- frumvarpi er að því stefnt að fjárlagahalli næsta árs verði um þriðjungi minni en á þessu ári. Þannig bendir allt til þess, að það muni takast sem við sögðum, þegar þessar ákvarðanir voru teknar, að ná jöfnuði á ný i ríkis- búskapnum innan þriggja ára. Við höfum einnig náð því marki með þeim fjárlagatillögum, sem nú liggja fyrir, að á næsta ári munu opinberir aðilar í fyrsta skipti í áraraðir grynnka á erlendum skuldum, greiða meira niður af erlendum lánum, en þeir taka af nýjum. Þetta er óneitanlega mikilsverð- ur áfangi. En hinu er ekki að leyna, að lánsfjáráætlanir og út- gjaldaáform þjóðarinnar í heild sinni benda til þess að þensla í hagkerfinu sé heldur mikil, eigi að takast að varðveita þann árang- ur í baráttunni við verðbólguna, sem þegar hefur orðið. Að þessu þarf að hyggja á öllum sviðum efnahagsstarfseminnar. Þetta á jafnt við sameiginlega neyslu sem útgjöld heimila og atvinnulífs. Augljóst er að við þurfum mark- visst að vinna að því að ná jöfnuði í ríkisbúskapnum á næstu árum. Stjómarandstaðan heldur því gjaman fram, að hallinn á fjárlög- um sé mesti efnahagsvandi þjóðarinnar í dag. Auðvitað er það fjarstæða, því hitt er miklu nær sanni, að hann hafí verið lykillinn að þeirri þjóðarsátt, sem gerð var. En hvað sem því líður, er það verk- efni jafn mikilsvert og áður, að stefna að jöfnuði í ríkisrekstrinum. Og við höfum með nýjum fjárlaga- tillögum sýnt, að það mun takast á þeim tíma sem við ætluðum. Nýtt skattakerf i Á undanfömum árum hefur verið lögð á það áhersla, að nauð- synlegt væri að byggja tekjuöflun- arkerfí ríkisins upp frá grunni. Það á bæði við um óbeina og beina skattheimtu. Að þessu hefur verið unnið og nú eru komnar á loka- stig tillögur um virðisaukaskatt í stað söluskatts og nýja samræmda tollskrá. Eftir að efnahagsráðgjafí ríkisstjómarinnar var kallaður til þess að fara í framboð fyrir Al- þýðuflokkinn sneri flokkurinn við blaðinu í þessu efni og lýsti yfír stuðningi við virðisaukaskattinn, en áður ætlaði hann að bæta gamla kerfíð og stórauka tekjur ríkisins með því. Jafnframt er í íjármálaráðu- neytinu hafín athugun á upp- byggingu tekjuskattskerfísins með það í huga að kanna, hvort við getum ekki fetað sömu braut og t.a.m. Bandaríkjamenn, með af- námi frádráttarliða og útrýmingu skattskýla af ýmsu tagi og lækkun skattálagningar. Bandaríkjamenn hafa haft forystu um byltingar- kenndar breytingar af þessu tagi og óhjákvæmilegt er annað, en við hugum að svipuðum breytingum. Að því er nú unnið. En með því að slík athugun tekur einhvem tíma, þótti óhjá- kvæmilegt að gera nú þegar breytingar á tekjuskattslögunum. Þar er um að ræða 300 milljón króna lækkun á skattbyrði. Neðra skattþrepið verður hækkað upp i 400 þús. kr. og það efra upp í 800 þús. kr. Skatthlutföllin verða lækkuð, þannig að jaðarskattur til ríkisins lækkar úr rúmlega 41% í rúmlega 37%. Á tíma núverandi ríkisstjómar mun skatthlutfall í efsta þrepi þannig lækka úr 50% niður í 38,5% á næsta ári. Skattbyrðin í heild er u.þ.b. fjórðungi minni en hún var árið 1982. Hjón sem eiga tvö böm og hafa á þessu ári milli 70—80 þús. kr. í mánaðárlaun, munu verða skattfrjáls á næsta ári, þegar þessar breytingar hafa tekið gildi. Frumvarp um þetta verður lagt fram nk. mánudag. En hinu er ekki að leyna, að sú mikla lækkun óbeinna skatta, sem ákveðin var í tengslum við kjarasamningana, að ósk aðila vinnumarkaðarins, hefur auðvitað þrengt svigrúm til frekari lækkun- ar tekjuskatts. Fyrir þá sök, fyrst og fremst, höfum við gengið skemmra í þessu efni, en við ætl- uðum. í banka- og peningamálum hafa orðið mikil umskipti. Þar hefur verið með nýrri heildarlöggjöf um viðskiptabanka og Seðlabankann og verðbréfamarkaði sköpuð ný skilyrði fyrir heilbrigðara fjár- magnskerfí og nútímalegri bankastarfsemi. En um leið höfum við orðið fyrir miklum áföllum á þessu sviði, eins og umræður síðustu daga um viðskipti Haf- skips og Útvegsbanka íslands bera með sér. Meginhugmynd sjálf- stæðismanna hefur verið sú, að draga úr ríkisafskiptum á pen- ingamarkaðnum. Enginn þjóð á Vesturlöndum hefur búið við hlutfallslega jafn öflugt og mikið ríkisbankakerfí og íslendingar. Þessu höfum við viljað breyta. Þegar menn nú ræða póli- tíska spillingu í bankakerfínu, skyldu menn minnast þess að Sjálfstæðisflokkurinn er eini stjómmálaflokkurinn í landinu, sem einarðlega hefur barist fyrir því að draga úr þátttöku ríkis- valdsins á þessu sviði. Enginn vafí leikur á því, að við þurfum að bregðast við þeim vanda sem upp er kominn, vegna þess áfalls sem Útvegsbankinn varð fyrir í viðskiptum sfnum við Hafskip. Og við þurfum að taka tillit til þeirrar gagnrýni sem fram kemur í skýrslu þeirrar nefndar, sem sérstaklega var falið að skoða þau viðskipti. Nú mun reyna á það hvort menn ætla einungis að fjasa um áföll og ágalla ríkisbankakerf- isins eða hvort menn eru reiðubún- ir til þess að breyta kerfínu. Nú liggja fyrir tillögur frá Seðlabankanum, sem miða að því að ná samstöðu um sameiningu Iðnaðarbanka, Verslunarbanka og Útvegsbanka og opna möguleika fyrir aðild sparisjóða og atvinnu- lífsins, ekki síst sjávarútvegsins, að nýjum öflugum viðskiptabanka. Þessar tillögur eru í meginatriðum svipaðar þeim sem nefnd Gylfa Þ. Gíslasonar skilaði á sínum tíma. í þessu efíii stöndum við frammi fyrir miklu tækifæri til að bregð- ast við áfalli, sem við höfum orðið fyrir og til þess að byggja upp heilbrigðara bankakerfi, með því að minnka afskipti ríkisins og auka áhrif og hlutdeild atvinnulífs- ins sjálfs. í þessu efni þýðir ekki að velta vöngum lengur. Ríkis- stjómin verður þegar í stað að taka af skarið. Það er fullkomlega ábyrgðarlaust, að láta þessi mál velkjast áfram án ákvörðunar. Og ég vænti þess að flokksráðsfund- urinn styðji með ótvíræðum hætti þá tillögu sem nú liggur fyrir, um stofnun nýs og öflugs einkabanka og að flokkurinn hviki hvergi frá þeirri stefnumörkun. Við vitum og viðurkennum ágalla núverandi kerfís og við viljum og ætlum okk- ur að breyta því. Þær aðstæður sem nú hafa skapast gera það að verkum, að lengur verður ekki undan því vikist að taka ákvarðan- ir. Við verðum því að knýja á um breytingar á þeim grundvelli sem hér hefur verið lagt til. Við höfum fylgt þeirri stefnu að breyta öllum ríkisbönkunum í hlutafélög. Staða atvinnuveganna Þannig blasa víða við verkefni og viðfangsefni og í sumum tilvik- um vandamál, sem bíða úrlausnar. Aðlögun atvinnuveganna að nýj- um aðstæðum í þjóðarbúskapnum hefur eðlilega gengið misjafnlega. Þrátt fyrir gróanda í þjóðlífí, fram- farasókn og almennan þrótt í atvinnulífínu, vitum við af erfíð- leikum í fiskvinnslu og hefðbundn- um landbúnaði. Þetta eru rótgrónar atvinnugreinar, sem staðið hafa undir góðum lífskjör- um og búið okkur almennt lífsvið- urværi í gegnum aldirnar. Við verðum því, samhliða ný- sköpun í atvinnulífínu, að hlúa að þessum undirstöðum. Ef við ætlum okkur að búa við sömu lífskjör og ÚTVARPSRAÐ ákvað á fundi sínum í fyrradag að færa frétta- tíma ríkissjónvarpsins aftur á sinn hefðbundna tíma, til kl. 20.00 frá og með 1. desember nk. Útvarpsráð hafði áður lýst því yfír að það teldi að breyting frétt- atímans hefði ekki fatlið í góðan jarðveg á meðal áhorfenda, en þó var sú ákvörðun tekin að gera þær þjóðir, sem við viljum helst jafna okkur til, hljótum við að keppa að því fyrst og fremst að íslenskt atvinnulíf sé samkeppnis- hæft við atvinnuvegi nágranna- þjóðanna. Við leysum ekki vandamál þess með daglegum gengislækkunum eða styrkjakerfi. það myndi einungis þýða hnignun og stöðnun. Með þeim grundvallarbreyting- um sem gerðar hafa verið á íslenskri efnahagsstjóm, standa atvinnufyrirtækin auðvitað frammi fyrir nýjum aðstæðum. Þegar eðlileg aðlögun hefur átt sér stað, mun atvinnulífið standa eftir sterkara og öflugra. Fram- leiðni og verðmætasköpun munu þá aukast. Þetta eru þau markmið sem við þurfum að hyggja að, þegar við horfum til framtíðar. Kjami málsins er sá, að við höfum með störfum okkar lagt gmndvöll að nýrri framtíð, gmndvöll, sem við viljum ekki að verði brotinn niður. En við göngum ekki til kosninga með reynsluna eina að baki, þó að hún sýni fram á mik- inn árangur. Við höldum fram fijálsræðishugmyndum okkar um uppbyggingu atvinnulífsins, um styrkingu menntunar og menning- arlífs og aukið heilbrigði þjóðar- innar. Við höfum æma ástæðu til þess að horfa fram á við, af meiri bjartsýni en áður. Fylgi f lokkanna — vinstri stjórn Könnun, sem gerð var í þessari viku á fylgi stjómmálaflokkana, hlýtur í þessu ljósi að valda okkur nokkmm vonbrigðum. En um leið hlýtur hún að hvetja okkur til nýrrar sóknar í flokksstarfínu. Knýja okkur til þess að skerpa málflutning okkar og halda á lofti góðum málstað. Það er ljóst, sam- kvæmt þessum könnunum, að baráttan framundan verður hörð og erfíð og hún kallar á samstöðu sjálfstæðismanna. Engum vafa er undirorpið, að kosningaúrslit í samræmi við nið- skyndikönnun um hvenær fólk teldi heppilegast að hafa fréttatíma sjón- varpsins. Var því afráðið að bíða með ákvarðanatöku þangað til nið- urstöður könnunarinnar lægju fyrir. Tillagan um að færa fréttatím- ann til kl. 20.00 var samþykkt í gær með fimm atkvæðum útvarps- ráðsmanna gegn tveimur. Þeir sem greiddu atkvæði með tillögunni urstöðu síðustu könnunar myndu opna dyr fyrir nýja vinstri stjóm. Ef Sjálfstæðisflokkurinn tapar at- kvæðum yfír miðjuna til vinstri, verður ekki séð hvemig vinstri flokkamir eiga að komast hjá því að mynda nýja stjóm, jafnvel þó þeir sjálfír hrseðist ekkert meir en að taka þannig höndum saman, hræðist ekkert meir en sjálfa sig. Málflutningur stjómarandstöð- unnar hefur fyrst og fremst byggst á því, að þyrla upp mold- viðri um einstök dægurmál. Segja má að hún hafí aðeins sameinast um eitt megin stefnumarkmið og um það hefur Alþýðuflokkurinn haft forystu, að knýja á um þre- földun eignaskatta. Og sannleik- urinn er sá, að samstarfsflokkur okkar í ríkisstjóm hefur hvað eftir annað tekið undir þessar hug- myndir. Nái Alþýðuflokkurinn að vinna fylgi frá Sjálfstæðisflokknum, er viðbúið að það verði túlkað sem krafa um að þetta meginstefnumál flokksins verði gert að veruleika með myndun nýrrar vinstri stjóm- ar. Þó að íslenskt skattakerfí sé á ýmsan hátt meingallað, er alveg ljóst að þá fyrst mun óréttlætið keyra um þverbak, ef þessi áform vinstri flokkanna, undir forystu Alþýðuflokksins, ná fram að ganga. Það skiptir því fólkið í landinu miklu máli að takast megi að koma í veg fyrir vinstra slys af því tagi. Álþýðubandalagið er nú í meiri upplausn en nokkru sinni áður. Þó bendir flest til þess að þau öfl innan Alþýðubandalagsins, sem borið hafa eld að glóðum rótleysis og öfga í íslensku þjóðfélagi, séu að ná undirtökunum. Við heyrum nær daglega fréttir um það, að þeir menn innan Alþýðubanda- lagsins, sem hafa verið fulltrúar hófsemi og raunsæis, hverfi nú af vettvangi. Þeim er ýtt út, hveij- um á fætur öðrum. Alþýðufiokkurinn gefur komm- únistum að vísu langt nef í daglegri stjómmálaumræðu. Það gerði Hannibal einnig, þegar hann vann kosningasigurinn mikla 1971, en kjörstöðum hafði ekki fyrr verið lokað, en hann hljóp beint í fang þeirra og myndaði með þeim nýja vinstri stjóm. Bendir eitthvað til þess að þessi saga muni ekki endurtaka sig, verði niðurstaða kosninganna á þann veg. Góðir sjálfstæðismenn Það er mikið verk framundan. Málefnaleg vígstaða er góð. En við þurfum að mæta ómálefnaleg- um spjótalögum stjómarandstöð- unnar af meira afli og þrótti, en til þessa. Við eigum okkur sameig- inlega hugsjón, um frelsi einstakl- inga og samstöðu stéttanna, til þess að vinna að alhliða fram- förum. Aðstæður eru með þeim hætti, að augljóst er að við þurfum á öllu því sameinaða afli að halda, sem sú mikla borgaralega fylking ræð- ur yfír, sem Sjálfstæðisflokkurinn er. Við skulum sýna andstæðing- um okkar að sú sókn, sem nú er að heijast, verður háð á grund- velli samstöðu og trúar á góðan málstað. En því aðeins að við kom- um með auknu afli inn á Alþingi að loknum næstu kosningum, get- um við komið í veg fyrir að ný vinstri stjóm verði mynduð í landinu. voru: Inga Jóna Þórðardóttir for- maður, Jón Þórarinsson, Markús Á. Einarsson, Ámi Bjömsson og María Jóhanna Lámsdóttir í fjar- veru Ingibjargar Hafstað. Á móti tillögunni vom þeir Magnús Er- lendsson og Guðni Guðmundsson, varamaður Eiðs Guðnasonar í Út- varpsráði. Þorsteinn Pálsson flytur setningarræðu á flokksráðsfundi. Moigunblaðia/ÓLKJÍ. Fréttir ríkissjónvarpsins færðar aftur tíl kl. 20.00

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.