Morgunblaðið - 31.03.1988, Síða 28

Morgunblaðið - 31.03.1988, Síða 28
28 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 31. MARZ 1988 AF INNLENDUM VETTVANGI eftir HELGA BJARNASON Gjaldþrot Kaupfélags Vesturbarðstrendinga: Lítíð eða ekkert fæst Áætlað að um 130 milljónir kr. tapist LJÓST er að lítið eða ekkert fæst greitt upp í almennar kröfur í þrotabú Kaupfélags Vesturbarðstrendinga á Patreksfirði sem var tekið til gjaldþrotaskipta 18. nóvember á síðasta ári. Á fyrsta skipta- fundi búsins, sem haldinn var á Patreksfirði 17. mars síðastliðinn, var lögð fram kröfulýsingaskrá. 126 kröfum var lýst í búið, samtals að fjárhæð rúmlega 158 milljónir kr. Erfitt er að meta eignir þess en verðmætið er lauslega áætlað 30 milljónir kr., þannig að sam- kvæmt því tapast a.m.k. 130 mUljónir kr. því til viðbótar kröfum kemur kostnaður við rekstur búsins og skipti þess. Stærsti kröfuhaf- inn i búið er SÍS og ásamt dótturfyrirtækjum og öðrum tengdum fyrirtælqum á SÍS meirihluta krafna. í krafti þessa valds felldu fuUtrúar SÍS tUlögu bústjórans um að þrotabúið gerði kröfu í hugsan- legan eignarhluta kaupfélagsins í eigin fé SIS, samtals um 54 milljón- ir kr., til skuidajafnaðar á móti kröfu Sambandsins. Skiptastjórinn mun höfða nokkur stór riftunarmál á hendur SÍS vegna ráðstafana á eignum sem gerðar voru á árinu 1986 til að minnka skuld kaup- félagsins við SIS og tryggja hluta þeirra sem eftir urðu. í skýrslu sinni tU skiptafundarins kom fram hjá bústjóra að stjórnun fyrirtæk- isins hefur verið í miklum óiestri, til dæmis hefur kaupfélagsstjór- inn ekki sinnt daglegum rekstri sem skyidi vegna anna við önnur almennar kröfur störf. Lýstar kröfur skiptast þannig að um 50 milljónir kr. eru al- mennar kröfur, 104 milljónir eru veðkröfur og aðrar kröfur utan skuldaraðar og 4,5 milljónir kr. eru forgangskröfur. Ljóst er að flestar eignir búsins seljast ekki á frjálsum markaði og verða því seldar á nauð- ungaruppboði og er því mikil óvissa um verðmæti þeirra. Veðkröfur flestra eigna eru umfram áætlað söluverð á uppboði og fæst því að- eins hluti þeirra greiddur. Það sem afgangs kann að verða af veðkröf- um verður að almennum kröfum eftir sölu eignanna. Forgangskröf- urnar eru laun, orlof, lífeyrissjóðs- gjöld og félagsgjöld til verkalýðs- félaga. SÍS stærsti kröfuhafinn Lang stærsti kröfuhafínn er Samband íslenskra samvinnufé- laga, með rúmlega 64 milljónir kr. og deildir SÍS og dótturfélög eiga einnig stórar kröfur í búið. Kröfur SÍS og tengdra fyrirtækja nema samtals um 118 milljónum kr., eða tæpiega 75% af kröfum í þrotabúið. Annar stærsti kröfuhafinn er Samvinnubankinn, aðallega útibú hans á Patreksfirði, 24,6 milljónir. Aðrir stærstu kröfuhafar eru: Stofnlánadeild samvinnufélaganna 11,1 milljón, Reginn hf. (SÍS-fyrir- tæki) 8,8 milljónir, Byggðastofnun 8,6 milljónir, Samvinnutryggingar 6,8 milljónir, Ríkisábyrgðasjóður 5,5 milljónir, Innheimtumaður ríkis- sjóðs 5,1 milljón, Landsbanki ís- lands 1,8 milljónir, Sveitarsjóður Patrekshrepps 1,5 milljón, Áburðar- verksmiðja ríkisins 1,5 milljón og Samvinnulífeyrissjóðirnir 1,4 millj- ónir. Eftirtaldir eru með um einnar millj. kr. kröfu hver: Haraldur Blöndal, Lífeyrissjóður VestQarða, Mjólkursamsalan í Reykjavfk og Kaupfélag Dýrfirðinga. Þá eiga nokkrir kröfuhafar 700—900 þús- und inni hjá félaginu, Smjörlíki hf., Skipaútgerð ríkisins, Ragnar Guð- mundsson Btjánslæk og Sláturfélag Suðurlands. Aðrar kröfur eru smærri. Fyrir utan kröfur Sambandsins og tengdra aðila og banka og opin- berra sjóða eru áberandi kröfur frá heildsölum og iðnfyrirtækjum. Ekki virðist mikið vera um stórar kröfur einstaklinga á búið, fyrir utan launakröfumar sem eiga að fást greiddar, hver sem niðurstaða skiptanna verður. 55 milljóna kr. krafa í eigið fé SÍS Á skiptafundinum kom upp á yfirborðið ágreiningur á milli full- trúá SÍS fyrirtækjanna annars veg- ar og bústjórans og annarra kröfu- hafa hins vegar. Viðar Már Matt- híasson hrl. bústjóri iagði til að útreiknuð hiutdeild hins gjaldþrota félags í eigin fé SÍS yrði notuð til skuldajafnaðar við viðskiptakröfur SÍS í þrotabúið. Þessu var mót- mælt af hálfu lögmanns SÍS. í greinargerð bústjórans kom fram að ekki hefði tekist að fá árs- reikninga SÍS vegna ársins 1986, og heldur ekki upplýsingar um eig- iníjárstöðu þess þann 18. nóvember 1987, þ.e. daginn sem KVB var tekið til gjaldþrotaskipta. Hinsveg- ar lágu fyrir upplýsingar um að eigið fé SIS hafi í september 1987 numið 2,6 milljörðum kr. í greinar- gerðinni segir: „Af hálfu þrotabús- ins er talið að því beri sama hlut- fall af eigin fé Sambands íslenskra samvinnufélaga og hlutdeild þess í /Stofn- og séreignarsjóðum Sam- bandsins er, en 'samkvæmt upplýs- ingum frá því í september 1987 eru síðastgreindir sjóðir að fjárhæð kr. 66.000.000. Er hér talið að hið gjaldþrota félag eigi 2,105% í sjóð- um þessum og sama hlutfall af eig- in fé Sambands ísienskra samvinnu- félaga nemur því kr. 54.730.000. Síðastgreind fjárhæð mun verða notuð til skuldajafnaðar við þær viðskiptakröfur Sambands íslenskra samvinnufélaga sem kunna að verða viðurkenndar í búið.“ Þegar fundarmönnum var gefinn myndinni er eitt húsa hins gjal- þrota Kaupfélags Vesturbarð- strendinga sem væntaniega verð- ur selt á nauðungaruppboði. kostur á að tjá sig um afstöðu bú- stjóra kom fram að Gunnar Sæ- mundsson hrl., fulltrúi SÍS-fyrir- tækisins Regins hf., taldi ekki rétt að lýsa yfír skuldajöfnuði vegna meintrar kröfu þrotabúsins í eigin fé SÍS, en bústjórinn hélt fast við afstöðu sína. Gunnar krafðist þess þá að fram færi atkvæðagreiðsla á fundinum um það hvort þrotabúið ætti að halda kröfunni til streitu. Stefán Pétursson hrl. óskaði eftir frestun atkvæðagreiðslunnar til næsta skiptafundar og tóku aðrir fundarmenn undir óskir hans, nema einn sem ekki tók afstöðu. Ragnar Guðmundsson á Bijánslæk tók und- ir kröfu bússtjóra qg taldi að leita ætti allra leiða til að reyna skulda- jöfnuð þann sem fælist í afstöðu bústjóra og krafðist atkvæða- greiðslu strax. Stefán Skarphéðinsson skipta- ráðandi úrskurðaði að atkvæða- greiðslan færi fram á fundinum. Með afstöðu bústjóra greiddi aðeins Ragnar Guðmundsson atkvæði, en hann er með tæplega 800 þúsund kr. kröfu á bak við sig. Á móti greiddu atkvæði umboðsmenn Reg- ins hf., Sambands íslenskra sam- vinnufélaga og Samvinnulífeyris- sjóðanna sem höfðu atkvæðisrétt fyrir um 45 milijónir kr. Aðrir tóku ekki afstöðu. Þar með var tillagan felld. Bústjóri áskildi sér rétt tihþess á grundvelli 105. gr. gjaldþrotalaga að krefjast þess að skiptaráðandi ógildi þessa ákvörðun fundarins, einkum ef fram koma um það óskir frá kröfuhöfum sem vildu standa undir kostnaði við meðferð málsins fyrir dómstólum. Lagagreinin sem bústjórinn vísaði til er svohljóðandi: „Ef skiptastjóri eða skiptafundur hefst eitthvað að, sem er til tjóns fyrir búið, eða sé brotinn réttur veðhafa, þrotamanns eða annarra, getur skiptaráðandi ógilt ákvarðan- imar, gefið skiptastjóra fyrirmæli og gert aðrar nauðsynlegar ráðstaf- anir.“ Kjartan P. Kjartansson, fram- kvæmdastjóri Qárhagsdeildar SÍS, hefur sagt í samtali við blaðamann að fulltrúi Sambandsins hefði fellt þessa tillögu vegna þess að til þess að láta reyna á réttmæti kröfunnar þyrfti að höfða mál og það kostaði þrotabúið peninga og tæki tíma. Hins vegar væri ekkert því til fyrir- stöðu að einstakir kröfuhafar höfð- uðu slíkt mál, enda bæru þeir sjáif- ir kostnaðinn af því. Hann talar utn „óskiptanlega" sjóði SÍS en ékki óskipta eins og flestir aðrir gera^ og lýsir það afstöðu SÍS-manna til þessarar kröfu. Afstaða bústjórans til hugsan- legs eignarhluta þrotabúsins í SÍSj er víðar til umfjöllunar í sambandi við gjaldþrot kaupfélaga, m.a. vegna Kaupfélags Svalbarðsstrand- ar. Húp þykir athyglisverð og er raunar furðulegt að aldrei fyrr skuli hafa verið látið reyna á réttmæti' kröfunnar fyrir dómstólum, því áð- ur hafa kaupfélög staðið illa: og orðið gjaldþrota. Stjórnin í rniklum ólestri í skýrslu bústjórans til fyriíta skiptafundarins kom fram að tekn- ar voru skýrslur fyrir skiptarétti af nokkrum starfsmönnum og fyrir- svarsmönnum kaupfélagsins. Þau eru Snorri Gunnlaugsson gjaldkéri, Anna Jensdóttir formaður stjórnar, Sigurgeir Magnússon fyrrverandi formaður og Jens Valdimarsson fyrrverandi kaupfélagsstjóri. Til- gangurinn var að reyna að afla upplýsinga um starfsemi hins gjald- þrota félags, bankaviðskipti þess, ráðstafanir eigna á síðustú misser- um fyrir gjaldþrotið, svo og mat þeirra á orsökum gjaldþrotsins. Á þessum skýrslum byggir bú- stjórinn m.a. eftirfarandi: Segja má að allar deildir félags- ’ ins hafi verið reknar með tapi að frátalinni byggingavörudeild. Táp félagsins vegna rekstrar 1985 er !JG talið vera 7 milljónir og 17,5 níiilj- ónir vegna ársins 1986. Má raunar með gildum rökum halda því frárn að tapið hafi verið mun meira. Táp ' fór vaxandi á árinu 1987. Heildái'- rekstrartekjur ársins 1986 eru tald- ar vera um það bil 104 milljónir kr., sem var um það bil 30% minna en á árinu á undan. Af þessu má ráða í hvert óefni reksturinn ýár kominn á árinu 1985 og 19861:," Fyrirsvarsmenn kaupfélagsíns eru sammála um að orsakir gjálH- þrotsins megi einkum rekja til dýrr- ar byggingar sláturhúss og siðán fækkunar sláturfjár vegna niÖiSr-!l skurðar vegna riðuveiki. Einnig til

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.