Morgunblaðið - 31.03.1988, Síða 47

Morgunblaðið - 31.03.1988, Síða 47
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 31. MARZ 1988 47 Hver er munurínn á kaffi og kaffi? eftir Davíð Jónsson Þegar við íslendingar drekkum kaffíð okkar hugsum við sjaldnast um hvemig það er hingað komið. Við veltum því ekki mikið fyrir okkur hvemig verð þessarar vöru er til komið eða hvað þeir fá fyrir hana, sem framleiða. Kaffi er verð- mætasta söluvara þriðja heimsins að undanskilinni oiíu og er þeim jafn nauðsynleg Qárhagslega og fískurinn er okkur. Verðmæti upp- skerunnar ræðst lítið af gæðum eða magni heldur af spákaupmennsku á skyndimörkuðum og magninn- kaupum fjölþjóðafyrirtækja. Það eru vestrænu kaupendumir sem ráða markaðnum og virkilega græða á kaffiversluninni meðan fátæku þjóðimar og bændurnir sem skapa verðmætin fá óeðlilega lítið fyrir. Hingað til hefur nánast ekk- ert verið hægt að gera til að breyta þessu misrétti og við íslendingar höfum tekið þátt í þessu sölukerfí og styrkt það. Nýleið Þegar ég frétti af nýju verslunar- kerfí sem sér um dreifíngu á vömm frá þriðja heiminum með það að meginmarkmiði að framleiðendur fái sem diýgstan hlut arðsins til uppbyggingar í heimalandi sínu vakti það athygli mína. Ég setti mig í samband við fyrirtæki sem er mjög framarlega í þessu starfi og kallast Stichting Ideele Import og er vel þekkt í uppmnalandi sínu, Hoilandi. Þetta fyrirtæki selur kaffi og aðrar vömr sem em fengnar beint frá samvinnufélögum bænda í framleiðslulöndunum og fær hlut af söluverði fyrir rekstrarkostnaði. Þetta fyrirkomulag veldur því að um 60% af smásöluverði hvers kaffípakka fer beint til bændanna, milliliðalaust. Hefur nú verið gerð pöntun á kaffí frá Tanzaníu og ef það reynist vinsælt verður athugað með innflutning á fleiri vömtegund- um frá Ideele Import. Hvernig það byrjaði Þetta hugsjónafyrirtæki var stofnað 1976 af Carl Grasveld. Hann hafði árinu áður verið að vinna hjálparstörf víðsvegar f Afríku. Bændur, samvinnufélög og framleiðendur komu því oft að hjá Carl að hann útvegaði þeim sam- bönd við innflutningsaðila fyrir vör- ur þeirra í Evrópu. Þegar heim kom Davíð Jónsson „Hingað til hefur nán- ast ekkert verið hægt að gera til að breyta þessu misrétti og við Islendingar höfum tek- ið þátt í þessu sölukerf i og styrkt það.“ til Hollands náði hann tali af ýmsum fyrirtækjum sem þegar vom starf- andi á sviði innflutnings frá þriðja heiminum. Eftir að hafa verið í endalausum viðræðum án þess að samningar næðust, tók hann þá ákvörðun að stofna eigið fyrirtæki ásamt nokkmm félögum úr hjálpar- starfínu. Fyrstu árin var öll starf- semi Ideele Import gerð út frá heim- ili Carls, sem er húsbátur á síki í Amsterdam. 1980 komust þau á þurrt og hafa aðeins stækkað við sig einu sinni síðan. Ekki bara kaffi Eftir að Ideele Import komst á legg hafa aðilar frá mörgum lönd- um þriðja heimsins sóst eftir við- skiptum í gegnum þá. Vömmar em margskonar og mætti þar helst nefna: Kaffí og sesamfræ frá Nik- aragua; te frá Sri Lanka, kaffi frá Angóla; te, kaffí, hnetur og sjávar- salt frá Mozambique; túnfísk frá Grænhöfðaeyjum o.m.fl. Kaffíð þykir sérlega gott. Það er brennt og malað í Hollandi til að tryggja ferskleikann sem myndi frekar tap- ast ef varan væri fullunnin í fram- leiðslulandinu. Ideele Import rekur umboðsskrifstofur 1 Managua, Nik- aragua og Maputo í Mozambique. Ideele dreifír vömm til Belgíu, Norðurlandanna, Vestur-Þýska- lands, Kanada og Bandaríkjanna. En starfið hjá Ideele er tvíþætt, ekki aðeins innflutningur og dreif- ing, heldur einnig innkaup og út- vegun á tækjum og þekkingu til að aðstoða við uppbyggingu í þriðja heiminum. Þessi aðstoð fyrirtækis- ins nýtist á hinum margvíslegustu sviðum, þar á meðal við hafnagerð, vömflutninga, rafmagnsfram- leiðslu, sjúkrahúsauppbyggingu, rannsóknarstörf, vatnsveitur, land- búnað, skólauppbyggingu svo og ýmsa neyðaraðstoð. Framlínuaðgerðir Ideele Import er með aðgerðir gegn aðskilnaðarstefnunni í S- Afríku sem felast í því að styrkja löndin sem liggja að S-Afríku og gera þau fjárhagslega sjálfstæðari. Það er gert með því að versla sem mest við þessi lönd á þann veg að framleiðslulöndin fái sem mestan arð. Þetta grefur undan því valdi sem S-Afríka hefur á þessum lönd- um. Þessar aðgerðir ganga undir nafninu Front Lijn Actie eða Framlínuaðgerðir. Verslunin með Tanzaníu-kaffí er liður í þessari baráttu. Tökum ábyrgð Þróunaraðstoð eins og hún er í dag dugir skammt. Mörg vestræn ríki hafa skuldbundið sig við 1% af þjóðarframleiðslu sem framlag, þar á meðal íslendingar. Við höfum því miður ekki staðið við þessar skuldbindingar og skorið framlög okkar við nögl, þ.e.a.s. í stað 1% höfum við látið um 0,1%. Þó að framlag okkar væri í raun 1%, myndi það duga skammt. Sannleik- urinn er sá að fyrir hveija krónu sem fer í þróunaraðstoð þarf þriðji heimurinn að greiða þijár til baka í erlendar lántökur. Við þurfum að taka ábyrgð sjálf á þessum málum. Það að ætlast til að ríkisstjómin geri eitthvað f þessum málum er aðeins leið til að plata sig og firra sig ábyrgð. að halda það að skipta um ríkisstjóm bæti eitthvað _er líka leið til að plata sjálfan sig. í þessu eins og svo mörgu öðru er best að framkvæma hlutina sjáifur, því nú er til ný leið til að styðja við þriðja heiminn á heilbrigðan og raun- hæfan hátt. Höfundur er félagi íSamtökum græningja. Gaidsláttuvélin mr shqib m Rafeindakveikja tryggir örugga gangsetningu Hún slær út fyrir kanta og upp að vegg. Fyrirferðarlítil, létt og meðfærileg. 3.5 HP sjálfsmurð tvígengisvél. Auðveldar hæðarstillingar. Þú slærö betur meö Meir en 12 gerðir af háfumálagereða til afgreiðslu með stuttumfyrirvara. Háfarnir fást í svörtu, hvrtu, kopar, messing og ryðfríu stáli 500 eða 1000 m3viftur. /V' Einar Farestveit &Co.hf. Borgartúni 28, símar 91-16995,91-622900. PLAST I PLÖTUM ER OKKAR SÉRGREIN ACRYL Glært plastgler Glærar og litaðar plastplötur í mörgum þykktum. Acryl plastgler má nota á fjöl- breyttan máta í ýmsa hluti, t.d. í hurðir og glugga, statíf, húsgögn, póstkassa, innréttingar og undir skrifborðsstóla. Getum útvegað fjölmargar gerðir af plast- efnum í plötum, hólkum og stöngum. Smíðum hluti úr plastgleri. Vinnum úr þínum hugmyndum. 14 Háborq hf |H M Skútuvogi 4 §9 !■ S: 82140 & 680380.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.