Morgunblaðið - 30.01.1993, Síða 29

Morgunblaðið - 30.01.1993, Síða 29
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 30. JANÚAR 1993 29 SJONARHORN Góð kunnátta í erlendum málum er nauðsynleg Málanám er auðveldast á æskuárum Því yngri sem börn eru þegar þau hefja nám í erlendum mál- um reynist þeim auðveldara að ná góðum tökum á tungumálun- um. Þetta fyrirbrigði er löngu þekkt Tungumálakennslan hér umdeild Hér á landi hefur lengi verið umdeilt í kennarastétt hversu snemma á skólaferlinum nemend- ur eigi að hefja tungumálanám. Margir kennarar hafa haldið því fram, að bömin verði fyrst að hafa náð góðu valdi á móðurmál- inu áður en þau fái að læra erlent tungumál. Aðrir hafa þó bent á að böm og unglingar haldi málum aðskildum, þ.e. blanda þeim ekki saman, svo lengi sem þau nái góðum tökum á erlenda málinu. Síðan hefur þriðji hópurinn látið til sín heyra. Talsmenn úr þeim hópi halda því fram að margir unglingar geti ekki lært erlend tungumál, þess vegna sé mála- kennslan tímaeyðsla og best sleppa henni. Meiri kröfur gerðar til aðfluttra Það er ákveðin þversögn í þess- um rökum, því að á sama tíma og þessu er haldið fram, þykir sjálfsagt að bæði böm og ungling- ar sem koma til landsins erlends frá og setjast hér á skólabekk, læri íslenskuna helst strax og hnökralaust, þrátt fyrir að að ís- lenskan sé fyrir flest þeirra erlent tungumál (og bæði þrælsnúið og erfitt). Mörgum ungmennum hef- ur þó tekist ótrúlega vel að ná tökum á íslenskunni, árangurinn fer oft eftir aldri þeirra þegar þau koma inn í íslenska skólakerfið og móttökunum sem þau fá þar. En það verður að segjast eins og er, að oft hefur þessum nemend- um verið sýndur lítill skilningur. Vera má að þar hafí komi til viss þekkingarskortur á því hvernig nemendur nema erlend tungumál yfírleitt. Tungumálanám auðveldast á æskuárum Á undanfömum ámm hafa aukist rannsóknir á þroska og starfsemi heilans en hann fer í gegnum ákveðin þroskaskeið. Á fyrstu 15 árunum fara börn í gegnum marga mjög örlagaríka þroskaferla, þar sem ákveðnar taugafmmur ná að þroskast eðli- lega, ef þær fá rétta örvun, ann- ars missa þær mikilvæg tengsl sem hafa bein áhrif á starfsemi heilans. Helen J. Neville sérfræðingur á tauga-vitsmunasviði, við Salk Institute í La Jolla í Kalifornínu, og samstarfsmenn hennar hafa rannsakað þennan feril sérstak- lega. Vísindamennimir gerðu rannsóknir á rafbylgjum í heila fólks sem fæðst hefur heyrnar- iaust og fólki með eðlilega heyrn sem annað hvort var innflytjendur eða sem hafði lært ensku sem annað tungumál, og svo inn- fæddra Bandaríkjamanna sem aðeins töluðu eitt tungumál þ.e.a.s. ensku. Rafbylgjumar vom mældar með sérstöku mælitæki sem sett var á höfuð fólksins, síð- an vom lagðar fyrir fólkið setn- ingar á ensku og það beðið um að svara hvort setningar sem oft innihéldu röng orð eða ranga setn- ingaskipan, væru skiljanlegar. Niðurstöðumar sannfærðu vís- indamennina um að á uppvaxtar- ámnum geti allir lært að nota nafnorð og sagnir á réttan hátt. Aftur móti virðist tímaskeiðið sem fólk hefur til að læra að beita málkerfinu á réttan hátt., þ.e. rétt notkun greinis, sagnbeyginga og forsetningar, vera mun styttra. Nauðsynlegt að hefja tungumálanám fyrir 11 ára aldur Vísindamennirnir segja að ef einstaklingar nái að læra tungu- málið á þessu örlagaríka tíma- skeiði, þrói hægri helmingur heil- ans sérstakt kerfi til að vinna úr þessum upplýsingum málkerfis- ins. Þetta kom fram við mælingar á rafsviðsbylgjum í heila þeirra einstaklinga sem aðeins töluðu enskuna og hjá þeim sem höfðu komið sem innflytjendur til lands- ins fyrir þriggja ára aldur. En í heila heymarlausra sem venjulega læra ekki uppbygginu málsins fyrr en þeir læra að lesa í barnaskóla, og hjá þeim sem gerst höfðu innflytjendur á full- orðinsárum reyndist engin raf- bylgjustarfsemi vera mælanleg í þeim hluta heilans sem sýndi svör- un við málfræðilegum uppiýsing- um í ensku. Neville segir að ef dregið sé of lengi að hefja kennslu í tungu- málum, nái þessar ákveðnu mál- stöðvar í heilanum ekki að þrosk- ast eðlilega. Hún leggur til að tungumálanám hefjist fyrir 11 ára aldur ef takast á að ná góðum tökum á málinu. Góð málkunnátta er grundvöllur eðlilegra samskipta við aðrar þjóðir Þessar rannsóknir eru mjög athyglisverðar, ekki síst fyrir okk- ur Islendinga þar sem fyrirsjáan- legt er að við munum í næstu framtíð tengjast öðrum þjóðum mun fastari böndum en áður á stjómunar- og viðskiptasviðum. Við tölum fágæta tungu, sem öðrum þjóðum er óskiljanleg, þessvegna verður að leggja mun meiri áherslu á það en nú er gert, að fólk geti lært til hlítar tungu- mál helstu viðskiptaþjóða. Góð kunnátta og fæmi í erlendum tungumálum getur ráðið úrslitum um það hvort þjóðin nái að eiga eðlileg samskipti við aðrar þjóðir á jafnréttisgrundvelli. Fólk verður að geta tjáð sig á erlendum málum á þann veg að ekki komi upp misskilningur þegar gæta þarf hags lands og þjóðar á erlendum vettvangi. Það er ástæðulaust að vera hlunnfarinn vegna ónógrar tungumálakunnáttu, eins og mörg dæmi munu vera um á liðum árum. M. Þorv. seljuna vel. Skerið hvort tveggja í sneiðar og sjóðið með í 5 mínút- ur. Hafíð hægan hita. Setjið tóm- atana og soðið úr dósinni ásamt súputening saman við. 6. Setjið baunimar út í, látið sjóða. 7. Hrærið síaða súrmjólkina út í. . Baunir kr.: 110,00 Beikon kr.: 100,00 Hálfdós niðurs. tómatar: Kr. 37,00 Gulrætur kr. 40,00 Blaðlaukur kr. 30,00 Blaðselja kr. 20,00 Súrmjólk kr. 9,00 Gróft brauð 2 dl heilhveiti Léttmeti aþorra Þorrinn er árviss eins og jól- in, en hver segir að við þurfum að kýla vömbina á þorra. Þorr- inn er gamalt mánaðarheiti og er heldur líklegt að oftar en ekki hafi kostur Islendinga ver- ið rýr á þorranum. Þorramat- ur, hvað er það? Spyijið börnin ykkar. Þau vita fæst hvað þorramatur er. Þorramatur er bara ekta íslenskur matur, sá matur sem var á borðum fólks hér áður fyrr, ekki bara á þorr- anum. Margir borða þennan svokallaðan þorramat aðeins á þorrablótum, en aðrir hafa hann oftar á borðum, einkum á þorranum. Líklega eru þeir ekki margir, sem borða hann daglega. Eg ætla að láta þorramatinn lönd og leið í þetta skipti og vona að ég geti afgreitt þorr- ann eins, en eins og veðrið hef- ur verið undanfarið lofar það ekki góðu með þorraveðrið. Heim að húsinu mínu eru allt að 2 m há snjógöng og bíllinn minn hvarf alveg í skafl aðfara- nótt 7. janúar sl. En ég bý í skóglendi á Garðaholti þar sem snjórinn af Álftanesinu fýkur upp á hæðina og bókstaflega dettur ofan á trén. Gott er að ylja sér við góðan heitan bauna- rétt, nýbakað brauð og kakó- súpu eftir að hafa mokað bílinn upp. Smj örbaunaréttur með beikoni (Limabaunir) 5 dl soðnar hvita baunir (stórar flatar) 5 meðalstórar sneiðar beikon 1 hálfdós niðursoðnir tómatar 1 kjúklingasúputeningur 4 meðalstórar gulrætur 1 meðalstór blaðlaukur 2 stiklar blaðselja (sellerí) má sleppa ,'/4 tsk. salt 1 dl súr- mjólk 1. Leggið baunimar í bleyti í l‘/2 klst. látið vatn svo að fljóti yfír þær og sjóðið í \'h klst. Hellið þá vatn- inu af. 2. Síið súrmjókina í kaffípappírspoka. 3. Skerð beikonið í litla bita, setjið í pott og sjóðið við hægan hita í 5 mínútur. Ef lítil fíta rennur úr beikoninu má bæta 1 msk. af matarolíu út í. . 4. Þvoið blaðlaukinn og stilk- 6 dl hveiti 1 dl hveitiklíð 1 msk. fínt þurrger (‘/2 poki) 'h tsk. salt 1 msk. matarolía 1 msk. hunang 2 'h dl heitt vatn úr krananum 2 dl köld mjólk 1. Setjið heilhveiti, hveiti, hveitiklíð, þurr- ger og salt í skál. 2. Setjið matarolíu út í, notið sömu skeið, penslið með matarol- íunni, takið síðan hun- angið upp með skeið, (matarolían vamar því að hunangið klessist við skeiðina), setjið út í. 3. Blandið saman heitu vatni og kaldri mjólk, þetta á að vera fingurvolgt. Setjið út í. Hrærið saman með sleif, setjið síðan á borðið, fletjið örlítið út með köku- kefli, vefjið síðan upp. Setjið á bökunarpappír á bökunarplötu, samskeytin snúi niður. Leggið stykki yfír og látið lyfta sér í minnst 30 mínútur. 4. Hitið bakaraofninn í 200°C, blástursofn í 180°C, setjið í miðj- an ofninn og bakið í 20-25 mínút- ur. Heilhveiti, hveiti og hveitiklíð. Sólblómafræ kr. 5,00 Þurrger kr. 12,00 Hunang, olía, salt kr. 10,00 Mjólk kr. 13,00 Kakósúpa 1 lítri nýmjólk 'h léttmjólk 2 msk. kakó 2 'h — 3 msk. sykur 1 msk. kartöflumjöl Setjið mjólk og léttmjólk í pott, takið 2 dl af mjókurblöndinni frá og geymið. 2. Setjið mjólkina sem þið tókuð frá í hristiglas ásamt kakó og sykri. Hristið og setjið út í. Hitið þar til sýður. Athugið að þetta er fljótt að sjóða upp úr. 3. Setjð 'h dl af vatni í hristi- glasið ásamt kartölfumjöli. Hrist- ið. Takið pottinn af hellunni og hrærið kartöflumjölsblöndunni út í. Bera má tvíbökur með, en þær eru mjög dýrar. Meðalverð í bak- aríi er 120-130 kr. 20 stk. og enn dýrara í búðum. Erfítt er að fá uppgefið, hvaða þyngd er í pokan- um. Þurrka má brauð í bakara- ofni eða rista brauð og borða með. í næsta tíma gef ég upp- skrift af tvíbökum, en plássið í blaðinu leyfír það ekki núna. En nýbakaða brauðið er mjög gott með kakósúpunni. Mjólk og léttmjólk kr. 100,00 Kakó, sykur og kartöflumjöl kr. 10,00. Samtals kostar þessi undir- stöðugóða máltíð kr. 546,00, segj- um 550,00, en hún er ætluð 5, þ.e. 110,00 kr. á mann.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.