Morgunblaðið - 08.02.2004, Side 14

Morgunblaðið - 08.02.2004, Side 14
14 SUNNUDAGUR 8. FEBRÚAR 2004 MORGUNBLAÐIÐ Alain Juppé, fyrrverandi forsætis-ráðherra Frakklands og leiðtogiUMP, flokks Jacques Chiracs for-seta, stendur keikur þrátt fyrir aðundirréttur hafi sakfellt hann fyr- ir brot á lögum um fjármögnun stjórnmála- flokka. Juppé tilkynnti í vikunni að hann hygð- ist ekki hætta afskiptum af stjórnmálum og að hann myndi ekki láta af embætti borgarstjóra í Bordeaux nema áfrýjunarréttur staðfesti úr- skurðinn. Engu að síður er ljóst að dómurinn er stjórnmálaferli hans ekki til framdráttar og stefnir auk þess forystumálum UMP í óvissu, því margir litu til Juppé sem arftaka Chiracs á forsetastóli. Juppé var á föstudag fyrir rúmri viku dæmdur í átján mánaða skilorðsbundið fang- elsi fyrir ólögmæta meðferð almannafjár þeg- ar hann annaðist fjárreiður Parísarborgar í borgarstjóratíð Chiracs. Að auki var Juppé meinað að gegna opinberu embætti í tíu ár, en þar sem hann áfrýjaði dómnum getur hann setið áfram í borgarstjórastólnum í Bordeaux, að minnsta kosti þar til áfrýjunarréttur hefur kveðið upp úrskurð. Undirréttur komst að þeirri niðurstöðu að Juppé hefði haft vitneskju um og stuðlað að óeðlilegum tengslum milli borgarstjóraemb- ættisins í París og einkafyrirtækja, sem tryggt hafi sér verkefni fyrir hið opinbera gegn því að taka sjö meðlimi flokks þeirra Chiracs, RPR (undanfara UMP), á launaskrá á árunum 1989–1995. Á þessum tíma var Juppé bæði fjármálastjóri borgarinnar og formaður RPR. Hann hefur staðfastlega neitað sök og segir að mennirnir sjö hafi allir verið í raunverulegum störfum fyrir borgina. Lýsti hann því yfir eftir að úrskurður var kveðinn upp að dómurinn væri óréttlátur og óhóflegur, en hann var þyngri en saksóknari hafði farið fram á. Á þriðja tug fyrrverandi embættismanna í borgarstjórn Parísar eða RPR hafa sætt ákæru fyrir tengd mál. Erfitt mál fyrir Chirac og UMP Dómurinn yfir Juppé kemur sér illa fyrir UMP nú, þegar aðeins nokkrar vikur eru til sveitarstjórnarkosninga. Og sem fyrr segir þykir dómurinn hafa dregið verulega úr lík- unum á því að Juppé verði arftaki Chiracs í forsetaembættinu, jafnvel þótt úrskurður áfrýjunarréttar liggi ekki fyrir, og tómarúm þykir hafa myndast í forystusveit flokksins. Auk þess er málið vitaskuld hið vandræðaleg- asta fyrir Chirac sjálfan, sem þykir varla geta fríað sig ábyrgð, hafandi gegnt borgarstjóra- embættinu í París á þeim tíma sem um ræðir. En Chirac nýtur sem forseti friðhelgi og þarf því ekki að óttast ákæru vegna málsins, að minnsta kosti ekki á meðan hann situr á for- setastóli. Juppé, sem varð á unga aldri skjólstæð- ingur Chiracs, hefur forðast að bendla forset- ann við málið. Chirac hefur að sama skapi bor- ið blak af stuðningsmanni sínum og bauð honum til kvöldverðar í forsetahöllinni á mánudagskvöld. Ýmsir aðrir ráðamenn hafa einnig lýst stuðningi við Juppé, svo sem for- sætisráðherrann Jean-Pierre Raffarin. Svo virðist ennfremur sem stór hluti frönsku þjóð- arinnar hafi samúð með Juppé, því í skoð- anakönnun sem gerð var á fimmtudag kvaðst ríflegur meirihluti svarenda þeirrar skoðunar að hann kæmi hreint fram. Yfir sex af hundr- aði sögðust einnig styðja þá ákvörðun hans að láta ekki af pólitískum embættum fyrr en áfrýjunardómstóll hefði tekið málið til með- ferðar. Spilling á öllum stigum Mál Juppé er langt frá því að vera einsdæmi í Frakklandi, þótt ekki séu mörg dæmi um að svo háttsettir menn hafi verið sakfelldir fyrir spillingu. Meðal fyrirmenna sem tengst hafa stórum spillingarmálum á undanförnum árum án þess að hljóta dóm má nefna Roland Dum- as, fyrrverandi utanríkisráðherra, og François Mitterrand, fyrrverandi forseta, auk núver- andi forseta, sem hefur sætt ásökunum um að hafa notað fé úr sjóðum Parísarborgar til að greiða fyrir ferðalög sín og fjölskyldu sinnar. Breska tímaritið Prospect vitnar í franska fé- lagsfræðinginn Pierre Lascoumes, sem bendir á að þeir, ásamt fleiri háttsettum mönnum sem komið hafa við sögu í spillingarmálum, hafi gengið í sömu skólana og verið hluti af ákveð- inni elítu sem deili sameiginlegum gildum og hugmyndafræði. Lascoumes heldur því fram að þeir eigi einnig sameiginlega þá sannfær- ingu að þeir séu hafnir yfir lög og reglur. Í úttekt í janúarhefti Prospect segir að spill- ing þekkist á öllum stigum viðskiptalífs og stjórnmála í Frakklandi. Dæmi eru tekin af kjörbúðum, þar sem kaupmenn krefji fram- leiðendur um sérstaka þóknun fyrir að hafa vörur þeirra á boðstólum, og bæjar- og sveit- arstjórnum, þar sem byggingaverktakar þurfi oft að vinna ýmis einkaviðvik fyrir stjórnmála- menn til að tryggja sér verkefni á vegum hins opinbera, eða jafnvel greiða þeim mútur í beinhörðum peningum. Almannafé í fjárhirslur Sósíalistaflokksins Eitt stærsta hneykslismál síðustu áratuga snertir fjármögnun Sósíalistaflokksins í valda- tíð François Mitterrands. Flokkurinn beitti sér frá stofnun árið 1971 mjög fyrir því að byggja og bæta opinberar byggingar á borð við ráðhús, skóla, sjúkrahús, lögreglu- og slökkvistöðvar. Engin lög voru þá í gildi um fjármögnun stjórnmálaflokka. Sósíalistaflokk- urinn kom á fót sérstöku fyrirtæki, Urba, sem veitti ráðgjöf um opinberar framkvæmdir, svo sem um staðsetningu bygginga og ráðningu arkitekta og verktaka, og hafði umsjón með útboðum. Fjöldi sveitarfélaga undir stjórn sósíalista nýtti sér þessa þjónustu Urba, sem þáði að launum 3% af heildarkostnaði við verk- ið. 40% af þessu fé, sem greitt var af al- mannafé, runnu til rekstrar Urba, 30% féllu í skaut þess embættismanns sem samdi um verkið, og loks runnu 30% í kistur Sósíalista- flokksins. Mitterrand var kjörinn forseti Frakklands árið 1981 og á þeim tíma hafði Sósíalistaflokk- urinn einnig meirihluta á þingi og í þúsundum sveitarstjórna. Rekstur Urba óx og dafnaði, sem og fjárhirslur Sósíalistaflokksins. Þegar leið á níunda áratuginn beindist þó vaxandi at- hygli að starfseminni og gagnrýnisraddir tóku að heyrast. En eftir að Mitterrand náði endur- kjöri árið 1988 notaði hann aðstöðu sína til að veita friðhelgi öllum kjörnum fulltrúum sem voru undir rannsókn vegna fjármálamisferlis. Það endurtók hann árið 1990, eftir að rann- sókn tveggja lögreglumanna hafði leitt sann- leikann um starfsemi Urba í ljós. Ráðherra og hjákona hans tengd mútuhneyksli Elf Af öðrum stórum spillingarmálum má nefna hneykslið í kringum Elf-olíufélagið, sem kom upp um miðjan síðasta áratug. Einn þeirra sem tengdust málinu var Rol- and Dumas, fyrrverandi utanríkisráðherra, en hann var ákærður fyrir að hafa notið góðs af greiðslum úr ólöglegum sjóði Elf, sem talið er að hafi verið notaður til mútugreiðslna og ým- issa vafasamra viðskipta, bæði innan og utan Frakklands. Olíufélagið var á þeim tíma í rík- iseigu en hefur síðan verið einkavætt. Dumas var sagður hafa útvegað fyrrverandi hjákonu sinni, Christine Deviers-Joncour, hálaunað starf hjá Elf og síðan þegið frá henni gjafir sem olíufélagið hefði greitt í því skyni að hafa áhrif á ákvarðanir hans sem utanríkisráð- herra. Undirréttur dæmdi Dumas árið 2001 í tveggja og hálfs árs fangelsi fyrir þessar sakir, en áfrýjunardómstóll í París sýknaði hann í janúar 2003. Áfrýjunarrétturinn dæmdi Deviers-Joncour í 30 mánaða fangelsi, sem og Loïk Le Floch- Prigent, fyrrverandi forstjóra Elf. Alfred Sir- ven, fyrrverandi aðstoðarmaður Le Floch-Pri- gent, sem sá um mútugreiðslusjóði Elf, hlaut þriggja ára dóm. Rætur spillingarinnar Greinarhöfundur Prospect reynir að skýra rætur víðtækrar spillingar í Frakklandi á tvennan veg. Annars vegar segir hann við- horfið til peninga vera annað en t.d. í Bret- landi. Hin sögulega kaþólska afstaða til pen- inga sé sú að þeir séu á vissan hátt markaðir af synd. Á hinn bóginn verði varla komist hjá notkun þeirra, og þar sem spilling sé einvörð- ungu misnotkun á fyrirbæri sem í eðli sínu sé syndsamlegt sé ef til vill ekki rík ástæða til að gera mikið veður út af henni. Hins vegar nefnir höfundur að Frakkar hafi annað viðhorf til stjórnmálamanna en tíðkast í hinum engilsaxneska heimi. Ekki séu gerðar sömu kröfur um að ráðamenn þjóðarinnar séu siðferðilega óaðfinnanlegir í einkalífinu, svo fremi sem þeir standi sig á stjórnmálasviðinu. Siðlaust athæfi þyki ekki endilega vítavert ef markmiðið sé að auka almannaheill. Fræg eru til dæmis ummæli auðkýfingsins og stjórn- málamannsins Bernards Tapie, sem viður- kenndi fyrir rétti að hafa framið meinsæri. „En ég laug í góðri trú,“ bætti hann við. „Óheiðarlegur ráðherra er betri en ógáfaður ráðherra,“ hefur Prospect eftir lögmanninum Jean-Pierre Versini-Campinchi. Hann hefur verið verjandi sonar François Mitterrands í máli er varðar ólöglega vopnasölu. Spillingarmál valda titringi í frönskum stjórnmálum Röð spillingarmála hefur komið upp í frönskum stjórnmálum og viðskiptalífi á undanförnum árum. Nú síðast var fyrrverandi forsætisráðherra Frakklands dæmdur fyrir misnotkun á op- inberu fé. Aðalheiður Inga Þorsteinsdóttir rekur mál Alains Juppé og fleiri dæmi um spillingu á æðstu stöðum. Reuters Alain Juppé reyndi að leiða spillingarmál hjá sér fá á fimmtudag og fór út að hjóla í Bordeaux. Jacques Chirac forseti nýtur friðhelgi. ALAIN Juppé er kominn af bændum í suðvest- urhluta Frakklands og fæddist 1945. Hann þótti ungur sýna óvenjulegar gáfur og komst í hinn virta elítuháskóla ENA í París, sem hefur um ára- tugi þótt vísasta leiðin til frama í frönskum stjórn- málum og stjórnsýslu. Annar ENA-stúdent, Jacques Chirac, kynntist Juppé 1976 og réð hann ræðurit- ara. Þá var Chirac forsætisráðherra og varð litlu síðar borgarstjóri í París. Juppé hefur síðan stutt Chirac í gegnum þykkt og þunnt, studdi hann t.d. dyggilega er hann bauð sig fram til forseta 1981 og 1988, án þess að ná kjöri. Juppé gegndi áhrifastöð- um í stjórnsýslu Parísar í borgarstjóratíð Chiracs, var aðstoðarfjármálaráðherra Frakklands 1986 til 1988 og utanrík- isráðherra frá 1993 til 1995. Það ár varð hann forsætisráðherra og sat í tvö ár. Juppé uppskar mikil mótmæli og óvinsæld- ir er hann reyndi að koma á víðtækum um- bótum á velferðarkerfinu og í stjórnsýsl- unni. Ekki bætti úr skák að hann þótti hrokafullur. Chirac, sem þá var orðinn for- seti, boðaði til þingkosninga 1997, þótt þrjú ár lifðu af kjörtímabilinu, og skoðanakönnun fyrir kosningarnar sýndi að tveir þriðju hlut- ar Frakka hefðu litla trú á Juppé. Svo fór að Sósíalistaflokkur Lionels Jospins sigraði. Juppé lagði þó ekki árar í bát. Hann var lykilmaður í samruna hægri- og miðjuflokka í flokkabandalagið UMP og er þar formaður. UMP fer nú með stjórnartaumana í stjórn Frakklands og styður forsetann. Juppé hef- ur einnig verið borgarstjóri Bordeaux. Þykir gáfaður en hrokafullur Alain Juppé.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.