Tíminn - 18.02.1981, Side 7

Tíminn - 18.02.1981, Side 7
7 Miðvikudagur 18. febrúar Í981 Ml Við veröum að læra að hætta að lifa um efni fram. Jón Eiríksson: Síðbúnir nýars- þankar Árið 1980 hefur kvatt. Nýtt ár, áriö 1981 og nýr áratugur, 9. tugur tuttugustu aldarinnar, hefja nU göngu sina. Við höfum fengið nýja krónu hundraðfalt verðmætari en þá gömlu. Rikis- stjtírnin hefur sett ný bráða- birgðaefnahagslög, sem eiga að hamla gegn verðbtílgunni. Sam- timis ákvað stjtírnin að allar (eða flestar) rikisstofnanir mættu hækka gjöld sin um 10%, sem er i þversögn viö þau ákvæði laganna, aö ekki megi hækka verð á vörum eða þjtín- ustu, og heldur ekki laun. Þetta er högg beint framan i andlit al- mennings. Annaö kjaftshögg og ekki minna, gaf svokalláður kjaradtímur okkur meö þvi að hækka laun alþingismanna og annarra embættismanna um 22,5% og afturvirkt um 8 mánuði. Hér hallast ekki á. Við fáum sitt undir hvorn eins og sagt er. Varðandi 10% hækkun þjón- ustugjalda rikisstofnana, mun rikisstjórnin að likindum halda þvi fram, að sú hækkun hafi verið nauðsynleg. Það getur verið álitamál og kem ég aö þvi seinna. Samdráttur fram- kvæmda hjá rikinu hefur verið boöaður og eitthvaö hefur verið gerti'þá átt, en þaðnær skammt til að hafa áhrif á verðbólguna, og því miður er það svo, að þó að nokkrar framkvæmdir hafi ver- ið skertar, þá er hafist handa um aðrar ennþá kostnaðarsam- ari. Hvað varöar kauphækkanir alþingismanna og embættis- manna, þá væri réttast aö þær væru teknar af þeim aftur og þeim skipt meðal láglaunaftíiks. Og svo ætti að láta þá sæta há- um sektum fyrir ósvifnina! Þeir sem skipa kjaradóm eru hér meðtaldir. Eins og sagt er hér að framan eru áhrif efnahagslaganna á hjöðnun verðbólgunnar lltil sem engin án frekari aðgerða og er það viðurkennt bæði af stuöningsmönnum og and- stæðingum stjórnarinnar. Hvorugur hópurinn hefur þó komið með ákveðnar tillögur um hvaö skuli gert, og er helzt á þeim að heyra að það eina sem til greina geti komið sé að skerða laun sem auðvitaö kem- ur harðast niður á þeim lág- launuðu. En eru þá til nokkur önnur ráð, sem dugað geta i glimunni við verðbólguna? Já, ég tel að svo sé, og ég álit meira að segja algerlega þýöingarlaust að reyna að ná veröbólgunni niður, ef sií leið er ekki farin, ásamt þvi að halda verö- og kaup- hækkunum i skefjum, sem kem- ur að miklu leyti sjálfkrafa. Þessi leið er i fáum orðum, aö hætta að sóa fé og verömætum I óþarfa og i gagnslausa hluti eöa annaö sem þjóöinni er ekki nauðsynlegt: hætta aö lifa um efni fram.Hér er ekki átt ein- göngu við einstaklinga heldur einnig við fyrirtæki (rikisfyrir- tæki meðtáin), rikisstjórnina og þjtíðarbUið i heild. — Það helzta sem gera verður: — Sjávarútvegur Fiskveiðiflotinn er allt að helmingi stærri en með þarf til að veiða það magn sem leyft er (og verður). Islenzk fiskiskip eru UtbUin þeim fullkomnustu veiðitækjum sem hugsast getur til rányrkju. Aflinn er vannýtt- ur, miklum verðmætum er fleygt I sjóinn og þar að auki hefur nU upp á siðkastiö borið talsvert á óvandaðri meðferð aflans, svo að mikið af honum hefur lent i 2. og 3. flokki, sem veldur þvi að minna fæst fyrir hann og markaðshorfur stór- lega skemmdar. Afnema veröur hin nýsettu vörugjaldslög. Þau mega ekki fá staðfestingu Alþingis. Og slð- ast en ekki sízt, — okurvexti bankanna, sem eru að sliga all- an atvinnurekstur, verður að færa niður I normalt form. Þeir mega ekki vera hærri en hjá þeim þjóðum, sem keppa við okkur I fiskveiðum. Við þetta vinnst: minni stofnkostnaður, minni reksturskostnaður, meira verðmæti fyrir aflann, markaðshorfur myndu batna (ef varan væri fyrsta flokks), laun fiskimanna hækkuðu og verðbtílguvöxturinn myndi minnka. Iðja og iðnaður Setja þarf hömlur á innflutn- ing á iðnaöarvörum, afnema vörugjaldslögin, minnka tolla og önnur gjöld af innfluttu efni til iðnaðar, örva rannsóknir og framkvæmdir á nýjum iðn- greinum Ur innlendu efni, lækka okurvexti af lánum til iðnaðar (sjá: SjávarUtvegur), hætta að láta erlenda auðhringi, þ.e. hina svokölluðu stóriðju auðgast enn meira á kostnað landsmanna. Maður einn góður komst þannig að orði nýlega: „Þeir koma ekki hingað til að bæta hag ís- lendinga, þeir koma til að græöa peninga á starfseminni”. Þetta eru augljós sannindi. Einna hlálegasta dæmið er hin svokallaða járnblendiverk- smiöja. Þar viðurkenna ráða- menn aö hún verði rekin með tapi en eru með þokukennda draumóra um aö hún muni standa undir sér einhvern tlma i framtíöinni. Svona „pólitlk” er ekki sæmandi mönnum, sem þykjast hafa vit á fjármálum. Hinar sifelldu kröfur starfsfólks um hærri og hærri laun gerir iönaðinum eins og öðrum at- vinnugreinum erfittfyrir. Þessu fólki er yfirleitt láð þessi kröfu- harka, en þvi er vorkunn. Bæöi er það að verðbólgan gleypir allar launabætur svo að segja jafnóðum og svo gefur sjálf rikisstjórnin fordæmið. HUn er kröfuharöari en nokkur laun- þegasamtök og finnur upp hinar ótrúlegustu aðferðir til að leggja gjöld á landslýðinn til að fullnægja eyðslu sinni en gerir ekkert sem gagn er að til aö lækka Utgjöld. Þetta á við allar rikisstjórnir siðustu áratuga. Landbúnaöur Þar er höfð gamla aöferðin. Stjórnin veitir aðstoð (út- flutningsbætur og niður- greiðslur) með annarri hendinni en leggur svo ýmis gjöld á hann með hinni. Þar tel ég að bændur gætu gert mikið sjálfir til aö minnka rekstursútgjöld bú- anna. Er það nokkur hæfa að hvert bú eigi allar tegundir rán- dýrra landbúnaðarvéla sem aö- eins eru notaðar I nokkrar vikur eða jafnvel i nokkra daga á ári, og hirðing þeirra hinn tima árs- ins oft síður en skyldi þó þar eigi ekki allir jafnskylt mál? Og svo kostar það ekkert smáræöi öll þau ósköp, sem bændur nota af tilbUnum áburði og fóöurbæti að mestu erlendum. Með þessu pina þeir jaröveginn til að gefa sem mest af sér, án þess að hann fái næringu að nokkru ráði i staðinn: — og með erlenda ftíðurbætinum pina þeir kýrnar til að gefa meiri mjólk en þeim er eðlilegt. Þetta ber sterkan keim af rányrkju. Með sparnaði á þeim liöum sem hér hafa verið nefnd- ir mætti minnka niöurgreiöslur til mikilla muna og með hæfi- legum hömlum á framleiðslu- magni gætu Utflutningsuppbæt- ur aö mestu horfiö. Ríkiss tofnanir Rlkisstofnanir fengu 10% hækkun I nýársgjöf eins og áður er getiö („Prósent” er afskap- lega vinsælt orð nú á dögum). Rétt til að minnast þeirra „stóru”, Utvarps, pósts & slma, þá verðurmér á að spyrja: Var litasjónvarp og stereo-Ut- sending nauðsynlegt, og má ekki biða betri tlma með bygg- ingu UtvarpshUss? Gaman væri að vita hvaða rök Póstur & Sími hefur fært fyrir hækkanabeiðnum slnum. Ef ég man rétt höfðu þeir beðið um margfalt meira en þessi 10% sem þeir fengu. Skatta veröur aö lækka beina og óbeina. Þaö er þegar gengið of langt I þeim efnum. Fróölegt væri aö vita hvað rlkisskatt- stjtíri meinar með þvl að útbúa framtalseyöublað eins og þaö er I ár og var I fyrra. Maðurinn hlýtur aö vita, að langsamlega meiri hluti framteljenda skilur hvorki upp né niöur I þvl. Hvaö vakir fy.rir manninum? Gjaldeyrisfjallið Og svo eru þaö erlendu skuldirnar eöa gjaldeyrisfjallið sem svo er nefnt. Hve lengi á aö halda áfram að hlaða ofan á það? Hvar endar það ef ekkert er að gert? Getur það endað á annan veg en aö landiö verði gjaldþrota og komist undir er- lenda stjórn? Ekki verða lifs- gæðin meiri þá, en alltaf er verið aö predika um að þau þurfi aö bæta. Ekki verða færri atvinnulausir. Ekki verða skattarnir minni og tæplega fá ríkisstofnanir þá að sóa pening- um almennings I óþarfar að- gerðir. Og hvaða ráð höfum við til að forðast þettahrun? Er það ekki þegar orðið of seint? En við forðumst engan háska með þvi að leggja árar I bát. Tilraun mætti gera með þvi að fylgja þeim sparnaðarráöstöfunum, sem ég hef bent á hér aö framan og með þvi aö skerða innflutn- ing á erlendum vörum fram yfir þaö allra nauðsynlegasta — einnig eyðslu erlends gjaldeyris á annan hátt, og auðvitað verður að stöðva allar erlendar lántökur. Af ónauðsynlegum innflutningi munar mest um bilainnflutninginn en hann mætti skerða um helming eöa meira. Ýmislegt glingur, svo sem barnaleikföng, sum hver óheppileg og jafnvel skaðleg, getum við án verið. Og svo eru það ferðalögin til útlanda. Þar er um drjúgan er- lendan gjaldeyri og drjúgan eyðslupening aö ræða. Séu hald- in þing, fundir og mót erlendis vilja Islendingar ólmir vera þar með, hvort sem þeir hafa þar hagsmuna að gæta eða ekki og þeim nægir ekki að senda einn eða tvo menn sem i öllum tilvik- um er nóg, heldur senda þeir stóra sveit með konum og fjöl- skyldu og ööru fylgdarliöi. Þaö er ekki ofsögum sagt af flottræfilshætti Islendinga. Iþróttafólker á stöðugum ferða- lögum erlen’:° og þvi fylgja venjulega jafnmargir menn og Iþróttamennirnir eru sjálfir eöa fleiri. Stórir hópar fara utan til að horfa á iþróttamót, og er landkynning af sumu þvl fólki vafasöm ef dæmi má eftir siðustu fréttum. En ekki stendur á gjaldeyrisleyfum til alls þessa. Svo eru það sólarlanda- ferðirnar. Þær veröur að stöðva alveg. Það er hneykslanlegt af gjaldeyrisyfirvöldum að hjálpa ferðaskrifstofum til að græöa sttírfé á fólki sem i langflestum tilvikum hefur ekki ráð á að eyða fé til þessara ferða. Það má bæta þvl viö að þeir, sem hafa tckið sér þaö vald að leika sér með fjöregg þjóöarinnar, hafa ekkert umboð til þess frá þeim sem gjaldeyrisins afla. Búkolla Ekki má gleyma henni Bú- kollu, mjtílkurkú allra fjár- málaráðherra. Hún nærist ein- göngu á erlendu fóöri. Mjólkin úr henni er görótt. Þeir sem hennar neyta missa ráð og rænu og verða ófærir til vinnu. Mörg og mikil önnur ógæfa fyrir þjóðina fylgir neyzlu þessarar ólyfjanar. Beljunni þarf þvi að slátra sem fyrst, höggva af henni hausinn og stinga honum milli afturfótanna svo aö hún geti ekki gengiö aftur og urða ' hana djúpt I jörð niður. Menn halda ef til vill að ég sé að mæla með leiftursókn. Svo er ekki. Þetta sem ég hef bent á eru Utlinur I stórum dráttum, en mörg hliöarspor verður að taka og það tekur allt sinn tima. Mörg ljón verða á veginum. Þau er hægt að yfirvinna ef vilji er fyrir hendi. Allt veltur á vilj- anum. Ekki má eyöa miklum tlma I vangaveltur, heldur verður að hefjast handa sem fyrst.

x

Tíminn

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.