Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1979, Blaðsíða 32

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1979, Blaðsíða 32
Tímarit Mdls og menningar bandslausar í félagslegu tómarúmi. Hvernig stendur nú á þessu misræmi? Er skýringin sú að Jökull hafi snúist skyndilega til existentíalisma þegar hann var búinn með Hart í bak? Ég held að miklu líklegri skýring sé, að í lífsviðhorfi hans hafi verið að finna ákveðna brotalöm, sem e. t. v. mætti lýsa sem árekstri viðhorfa í ætt við efnishyggju annars vegar og viðhorfa í ætt við hughyggju hins vegar. Eg hygg að þessi veila hafi verið svo djúp- stæð að honum hafi aldrei tekist að yfirvinna hana. Þvert á móti er engu líkara en mótsagnir þessara heimsviðhorfa magnist í seinni leikrimm hans og taki á sig æ öfgafengnari myndir. I Kertalogi, þar sem segir frá ásmm tveggja ungmenna sem kynnast á geðveikrahæli, eiga sambandsslit elsk- endanna sér félagslegar forsendur, því að það er öðru fremur smáborgara- legt umhverfi sem knýr Kalla til að skilja við Láru. Borgaralegt þjóðfélag tekur þarna nánast á sig mynd höfuðskepnu sem varnarlausir einstakling- arnir mega sín einskis gegn. En í öðrum leikritum, eins og t. d. Klukku- strengjum sem gerist þó í mjög afmörkuðu umhverfi, hverfur allt félags- legt samhengi fyrir raunum og hugarvíli einstaklinganna. Persónurnar eigra stefnulaust um, gersamlega lokaðar inni í sjálfum sér og á viðbrögð- um þeirra við komu orgelstillarans verður trúlega að leita djúpsálfræði- legra skýringa. Hvergi koma þverstæðurnar þó bemr í ljós en í síðasta leikriti Jökuls, Syni skóarans og dóttur bakarans, sem hann var með í smíð- um í mörg ár og entist ekki aldur til að ganga endanlega frá. Uppistaða leikritsins er fyrrnefnt mótíf um manninn sem snýr aftur: Jói sonur skó- arans er kominn heim til þess að lifa einfaldara og betra lífi en hann hefur gert sem stríðshetja í útlöndum. Hann hittir gamla kærustu sína sem er núna kona harðgift og eru samskipti þeirra öll hin dularfyllstu. En þarna er einnig hart deilt á ýmsar meinsemdir vestræns þjóðfélags og samábyrgð okkar í glæpum sem framdir eru í nafni lýðræðis og frelsis annars staðar í heiminum sýnd á markvísan hátt. Jói er einnig veigamikil persóna í þess- um þætti verksins, en hvernig ferðalag hans á heimaslóðir tengist ádeilunni er mér hulið. Leikritið í heild er því afar óljóst, þó að þar sé að finna frá- bæra spretti. Raunar má sjá þess nokkur merki að höfundur hafi ætlað sér að brúa þarna bilið á milli hinna ólíku þátta lífsskoðunar sinnar og e. t. v. er það skýringin á því hversu lengi hann vann að leikritinu. En í síðustu gerð þess hefur bilið verið brúað með tæknibrögðum einum saman, sjálfur grundvöllurinn er klofinn eftir sem áður. Hvað leikritsformið varðar er Jökull Jakobsson hvergi nærri eins ný- skapandi og Halldór Laxness. Hann hverfur að vísu frá hinum stranga 22
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.