Fróðskaparrit - 01.01.1987, Síða 9

Fróðskaparrit - 01.01.1987, Síða 9
EG HAVI VERIÐ VIÐ HAVSINS BOTN 13 ara og skilst frá honum í vinskapi. Síðan kemur kvinnan til hetjuna og hevur son teirra við, men so hvørvur hon aftur úr søg- uni. Aftur at hesum nevnir Liestøl fleiri serdrøg millum søguna og kvæðið. Báði í søguni og í kvæðinum er tað talan um, at risin hevur brøður, sum verða dripnir. Eis- ini samsvarar norska kvæðisbrotið merki- liga við Ketils søgu, har Ketil leggur at landi og má rýma undan gívrini aftur. Bæði í søguni og í kvæðinum verður hetjan krógvað undir skinnum. í kvæðinum er tað Hilda, sum ger tað, men í søguni er tað Brúni. Bæði í søguni og í kvæðinum verða matvørur nevndar, sum hetjan hevði á skipinum, men vóru komnar í risagarðin, uttan at tað verður sagt hvussu. Liestøl er hugaður at halda, at risanavnið Rosmar í kvæðinum kann vera ein nýgerð eftir til- burðinum við hvalinum í Ketils søgu, har hvalurin má vera ein umskaptur jøtun. í tí føroyska kvæðinum sær ein, at Rosmar er hugsaður sum ein havjøtun (havrisi), tí hann ferðast 18 dagar við Rólvi gjøgnum sjógvin. Her vísir Liestøl eisini til sjón- armiðið hjá Svend Grundtvig, at bjálvin, sum Rosmar brúkar í sjónum, man vera ein hamur. í norrønum skaldskapi eru t.d. »hvalir« og »selir« jøtunheiti, sum man sipa til umskapingarevnini hjá jøtnum. Navnið Hilda í kvæðinum líkist nøvnum á jøtun- kvinnum í fornaldarsøgum, eitt nú Hrafn- hildr í Ketils søgu og Hildigunnr í Ørvar- odds søgu. Knut Liestøl er vísur í, at tað er eitt slag av sambandi millum Gongurólvskvæði og Ketils søgu, men tað er hin vegin ikki greitt, um tað er talan um beinleiðis samband, soleiðis at kvæðaskaldið hevur júst havt Ketils søgu í huga sínum. Fornald- arsøgurnar vísa ið hvussu er, hvussu lætt ávís motiv ella ávís motivrøð kunnu lænast í nýgerðum av fornaldarsøgum í seinnu helvt av miðøldini. Vit mugu tí rokna við sum einum møguleika, at tað kann vera ein slíkur, nú ókendur, millumliður millum Ketils søgu og kvæðið. Við hesum baksýni er tað eftir Liestøl lættari at skilja tey ymisku løgini í vøkstrin- um av kvæðaevninum, og sum hann sjálvur sigur síðan: »motsegjingane og det usam- anhangandi fær si forkláring. Kvinna i berget er skildra so stor og sterk av di ho er dotter til risen. No skynar ein kvifor Hilda i dei fleste færøyske variantane vert att i bjerget, og kvifor ho seinare so uventa kjem til heimlandet át helten og hev ein son med, og so atter kverv burt; det er minne um at Ravnhild vert att i Risaland, fekk ein son der, kom seinare til Ketil med han, men drog so burt att. Nár visa hev det drag- et som er einestáende i trollvisone, at risen fylgjer helten pá heimveg, so hev det ut- gangspunktet sitt i det Ketils saga fortel um at Brune fylgde Ketil heim tilbygdar«. Við tað at so nógv ævintýrdrøg eru komin inn í kvæðið so við og við, mátti tað virka aftur á tað upphavliga evnið í tí, soleiðis at gamalt mátti skjótast út fyri at geva rúm fyri nýggjum. Hvussu langt henda broyt- ingargongd var komin, sæst longu av teirri elstu donsku uppskriftini (A) frá 16. øld, har fornaldarsøgudámurin hevur vikið heilt fyri ævintýrdáminum. Tó at tær føroysku uppskriftirnar av kvæðinum eru yvirhøvur meira enn 200 ár yngri, hava tær hildið fast- ari upp á fornaldarsøgudámin, eisini so- leiðis at hendingarnar í okkara kvæði eru bundnar meira at landafrøðiliga kendum plássum, eitt nú: Noregi, Norðmøri (Norð- mýri), Tróndheimi, íslandi, Grønlandi og
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160

x

Fróðskaparrit

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.