Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ,  SUNNUDAGUR  15.  OKT.  1967
23
COLUMBUS LANDNEM
INN SÍÐARI
eftir Ronald Huntford
HINN 12. okt. 1492 fann
Columbus Ameríku? Eða var
það ekki svo? Norðmenn
voru fimm öldum á undan
honum, og jafnvel þótt álit-
ið sé að landafundur þeirra
hafi gleymzt, hefur nú ver-
ið viðurkennt, að kunnugt
hafi verið um landafundi
Norðmanna á miðöldum, og
mjög sennilega einnig Col-
umbusi  sjálfum.
Enginn vafi er á því, að
Norðmenn hafi komið til
Nýja heimsins, eða heldur á
því, að VínJand íslendingar-
sagnanna hafi verið Norður-
Ameríka. Dr. Helge Ingstad,
norskur fornleifafræðingur,
hefur sannað norrænan upp-
runa þess staðar, er hann hóf
uppgröft í „L'Anse Aux Mea-
dows", í norðanverðu Ný-
fundnalandi", á árinu 1961!
í siðasta leiðangri hans gróf
hann upp brot úr þekjum,
sem hafa staðfest gruninn.
Hann fann einnig gamla
smiðju og hverfistiein, sem
sérfræðingar hafa staðfest að
sé af norrænum uppruna, og
kolaprófanir           (carbon-14)
sýna, að þessi bygð muni
hafa verið þarna á árunum
frá 1000 til 1100. Hugtakið
Vínlaind og löndin vestan
Grænlands voru norrænum
mönnum bekkt. En þessi
þekking hafur varla verið
einskorðuð við Skandinavíu,
þvi að norræn yfirráð náðu
alveg að  Kaspíahafi.  íslend-
- KAPPHLAUP
Framhald af bls. 10.
Það er erfitt að fá náíkvæm-
ar upplýsdingar, því að Ind-
verjar halda stranglega leynd
um öllum hermálum sinuim.
Samningar við Sóvétríkin
eru hvergi birtir, firaim-
leiðslutölur herga.gn.a eru
ekki einu sinni látmar uppi
á þjóðþiniginu, og þegar her-
flugvél ferst, er aldrei getið
um, af hvaða gerð hún hafi
verið.
Það er trú manna, að Ind-
verjar séu að reisa flota- og
fflu.giherstöð á Andamain-eyj-
UTn, langt úti á Bengalflóa,
undan             suðausturs'trönd
Burma. Útiendingiuim er bann
að   að   heimsækj.a   eyjarmar.
Indvarjar eiga ertt líitið
flugvéla-móðurskip, tvö beiti-
skip (cruisers), þrjá tundlur-
spilla, átta freigátur og tals-
vert af minni skipum. Þeir
fá sennilega þrjá eða fjóra
kaftóta frá Sovétríkjiunum,
og talið er, að menn úr ind-
verska flotan'um séu nú í
þjáítfun við rússneska kaf-
bátaskóla.
A.K. Ghatterji aðmíráll,
yfinmaður indverstoa flotans,
er talinn hafa gert endan-
lega samninga um kaflbátain'a
í heimsókn simni tii Sovét-
rikjanna í þessum mánuði.
Veira má, að hann íafi einmig
samið um önnur hergögn
fyrir flota-nn.
Tilkynnt hefur verið opin'-
berlega, að, Indverjar séu að
reisa toafbátasfeöð í Vishakapt
nam, dýpstu höfn Indlands,
á austurströndinni, miðja
vega milli Caloutta o.g Mad-
ras. f ársskýrslu varwar-
máliaráðuneytisins 1Ö66—67
segir, að Indjverja-r hafi eign-
azt nokkur hergagnaffliutn-
ingaskip til að nota við vest-
urströndi.na.
ingasögurnar eru fullar af
frásögnum um, að Grænlend
ingar hafi heimsótt Róma-
borg, Konstantínópel, Norm-
andí og Garðaríki, norræna
heimsveldið í Rússlandi.
Kona nefnd Guðríður, sem
var með í einum Vínlands-
leiðangrinum, sem minnst er
á í íslendingasögunum, er
sögð hafa heimsótt Rórn á
elleftu öld. Á tóJitu og þrett-
ándu öld voru norrænir pre-
látar við Vatíkanið, og þar
er og hinn háli biskup Eirík-
ur Gnúpsson, sem sagt er, að
hafi farið í vísitaisíu til Vín-
lands 1123. Kirkjan varð
hlífiskjöldur landfrœðilegrar
þékkingar, einkum þó fyrir
tilstilli Franciscusar reglunn-
ar, trúboða, ferðalanga og
stjörnufræðinga         miðalda-
kristninnar. Reyndar er eizta
kort af mieginlandi Ameríku
skjal fná Franciscusarregl-
unni. Þetta er hið nýfundna
Vinlandskort, sem n-ú er í
bókasafni  Yale  háskólans.
Sjálft Vinlandskortið er
upprunnið í efri Rínarlönd-
um, sennilega frá Basel í
Sviss. Tímasett er það um
1440, 11 árum fyrir fæðingu
Kólumbusar og meir en fjöru
tíu árum fyrir komu hans í
Karabíska hafið. Það gefur
til kynna vitneskju evr-
ópskra munka um landafundi
víkinganna, og sömuleiðis ó-
vænta    landfræðilega    þekk-
Ind'verski fflugherinn hef-
ur fengið talsverð'an fjölda
nýrra MIG-orrustuþota frá
Sovétrfkjiunum og auk þesa
Gnat-iþotur, sem framleiddar
eru í lan'diniu sjálfu. í frétt
í New York Times, sendiri
frá Teheren, segir, að Sovét-
ríkin ætli að láta Indiverjium
í té 200 orrustuþotuir af gerð
inni Sukihoi 7, — vélar, sem
fljúga hraðar en ^ljóðið. En
enginn Vesturlandabúi virð-
ist hafa séð þessar þotuir, og
menn efasL stórlega um, að
Indverja-r kæri siQ um i. fá
enn nýj-a tegund í flu.gfkvt-
ann, sem þegar er afar aund-
urileitt saman-safn af Mig-,
Gnat-, brezkum Hunter-,
frönskuTO. Myster- og ind-
verskum HF24-orrustuflug-
véluim, auk brezkra Canberra
spreng j uf lu-g véla.
Rússar hafa séð Indverj-um
fyrir ffl'utnin-gaflugvélum og
þyirlum, og hafa au-k þessi
vafala-us-t bætt þeim upp
missi MIG-þotanna í stríð'inu
1965.
Hergögn landhersins eru
álílka sundurleit og flu.gvél-
arna-r. Skriðdirekasveitirnar
nota tæki frá Frakkiiandi,
Bretlandi, eldgamla og s-pá
nýja ameríslka skriðdireka og
nú loks 37 tonna indverska
skriðdrekia sem smíðaðir eru
í samvinnu við Viekiers-
verksmiðj'urnar   í  En.glamdi.
í»á hafa IndveTÍar fengið
landvarnareldiflau-gaor hjá So-
vétríkjunum, sem þeir • stað-
setja krin.gum stærri borgir
og mikilvæga fl'ugvelli, en
látnar hafa verið í Ijós á-
hyggjur af raumveruleg-u nota
gildi þeir-ra, ei-nkum með hlið-
sjón af óför-um Egypta og
þeim ráðstöf'unum, sem
BandarSkja-menn beita á á-.
'hri'faríkan hátt gegn slíkum
eldtflaug'um i Víetnam.
ingu meðal Franciscusar-
munka.
Þá kann að skýra ástæð-
una fyrir þvi, hvers vegna
flestir hinna mikilhæfari
land'könnuða gerðu sér far
um að vingast við Francisc-
usarmunka þeirra tíma.
Columbus, Bartholomew
Diaz og Vasco da Gama voru
allir meðlimir reglunnar eða
réttara sagt leikmannadeild-
ar Franciscusarbræðra. Og
það voru bræðurnir í Franc-
iscusarklaustrinu í La Rab-
ida, á Suður-Spáni, sem
studdu Columbus um árabil,
og fengu að lokum Ferdin-
and     toonung     og     ísabellu
Kristófer   Columbus
i
drottningu til að kosta ferð
ir hans. Árið 1477, fór Col-
umbus til íslands, kannski
lengra ves1ur, en leiðangur
þessi er eingöngu skiljanieg-
ur geri menn ráði fyrir að
hann hafi vitað um landa-
fundi í Norður-Atlantshafi og
viljað kynna sér þé nán-ar.
Nokkru fyrr, eða árið 1472,
hafði       Alfonso       konungur
fimmti í Portúgal, fengið
Kristján konung fyrsta, kon-
ung Noregs og Danmerkur,
sem annríkt átti mjög á meg-
inlandinu, og hafði því ekki
áhuga á frekari landafund-
um í bili, til að skipuleggja
fyrir sig leiðangur í Norður-
Atlantshafi. Forystumennirn-
ir voru tveir Norðmenn, Pin-
ing og Pothorst, og Dani
nokkur, Jotiannes Scolvus að
nafni, sem rataði til Græn-
lands. Þeir tóku með sér tvo
menn portúga-Iska, Joao Vaz
Cortereal og Alvaro Martino
Homem, og náðu landi þar,
sem í Portúgal var kallað
„terra da Bacalhao" eða land
saltfisksins (þorksins), sem
senniiega var Nýfundnaland.
Synir Cortereals, Caspar og
Miguel, gerðu einhverjar
fyrstu landtökur, sem skýrsl
ur hafa verið gerðar um í
Norður-Ameríku.
Joao Vaz og sjálfur Hom-
em munu hafa verið í Lissa-
bon á sama tíma og Coloum-
bus, sem þangað hafði flutt
frá Genóa, til að freista gæf-
unnar í förum á Atlantshaf-
inu, frekar en í víking á
Miðjarðarhafinu, en flestir
þeir, er hafa fengizt við að
skrifa sögu hans, kjósa að
sieppa því. Þetta skýrir ef til
vill ástæðuna fyrir því, að
Columbus varð að flýja Port
úgal. Eftir bréfum að dæma
frá Jóni öðrum konungi í
Por-búgal, sem tók við völd-
um af Alfonsó fimmta, hafði
Columbus stolið einhverjum
verðmætum. Þetta gæti að-
eins verið sett í samband við
landkönnunarferðir, og á
sennilega við kort af Atlants
ha<finu. Það er meir en lík-
legt að Homem og Cortereal
hafi fært heim kort af Norð
ur-Ameríku og leiðbeiningar
um sigiingar þan-gað. Auk
Vínlandskoitsins, sem er eig-
inlega teiknuð mynd, eru
seinna gerð nákvæmari kort
í Danmörku og Ungverja-
landi, sem sýna Vínland, og
benda  þau  til  fyrri  útgáfu.
Norrænir      nmenn .   höfðu
siglt langt suður með Ame-
ríkuströn,d og stjarnfræðileg
ar athuganir þeirra benda til
að þeir hafi komið til Virg-
inuíufylkis, sem nú er, eða
jafnvel ennþá sunnar. Vera
má, að Columbus hafi kom-
izt að þessu á íslandi, eða í
Lisabon. En við vitum, að
einn skipstjóra hans fór til
Rómar, það er Martín Al-
onzo Pinzon, áður en hann
lagði upp í sína fyrstu reisu
til að athuga „kort af nýju
löndunum,   sem  finna   átti."
I höfuðreglum hins helga
sáttmála, san;n.ingsins, er
hann gerði við Ferdínand og
ísabellu, sést að hann vissi,
hvað hann átti að finna.
Þetta staðf-estir laun þau, er
hann skuli hljdta „fyrir það,
er hann muni uppgötva",
mörgum mánuðum áður en
hann lagði upp frá Palós í
fyrstu ferðina í ágúst 1492.
Columbus tók við skjalinu,
og þessi smápennaskyssa hlýt
ur að vera það, sem mes-tu
ljósi varpar á hlutina í dag,
allra þeirra hluta er hann
reit.
Columbus var nefnilega
afar leyndardcmsfullur, einn
ig í einkadagbókum sínum.
Samt ímyndaði hann sér sig
sjálfan sem riddara í skín-
andi herklæðum og sem laun
fyrir nokkurn hluta „landa
funda" sinna heimtaði hann,
og fékk fáránlega og fdrna
nafnbót: ,,Don Christobal
Oolon. stór-aðmíráll á haf-
sjónum, og Yfir landstjóri
eilífðar eyjanna og land-sins
fasta." Hann hefur ekki ver-
ið nafndur Don Quixote hafs
ins að ástæðulausu.
Norrænir         landkönnuðir
Ameríku myndu aldrei hafa
skilið hinn fjarlæga læri-
svein sinn. Norrænn þrett-
ándu aldar ritliöfundur skrif
aði: „Ef ykkur fýsir að vita,
hvað lokkaði þá, þá var það
forvitni, því það er í mann-
legu eðli að vílja kynna sér
það, sem manni hefur verið
sagt frá."
Indverjar eiga fjórðia
stærsta landher í heimi,
ga-nga næstir Kínverjum,
Rússum og Bandaríkjamönn-
um. Fjöldi liðsmanna er áætl-
aður 900 þúsund til ein mill-
jóm. Mikium fjölda sérþálf-
aðra liðissveita hefu-r v-erið
komið á fót siðan í átötoun-
um 1965, en þess er strang-
lega gætt að ha-lda styrW
þeii-ra leynduim.
Vesturlandabúar, sem fylgj'
ast með máluim Pakistans,
s-egja, að þar hafi hernaðar-
yfirvöldin séð svo um, að
ekki y.rði dregizt aftur úr
Indlamdi í víg-búnaðarkapp-
hla-upinu. Fyllt hefur verið ái
ný i skörð flughersins ag
skriðdrekasveitanna, og toom-
ið hefur verið upp nýjum
sveituim í landhernum. Þeim
hefur meira að segja nýlega.
tekizt að ná í noikkrar rúss-
neskar Mig-þyrlur, sern eru
stærstu fl-utningaþyrlur 'i
heimi.
Þetta olli miklum úlfaþyb
í Indlandi, en Rússar möld-
uðu í móin-n og sögðu-, að
þyrlurnar væru seldar á)
frj-áls-um markaði, þar sem
þær væru aetlaðar til al-
men-nra flutninga.
Að minnsta toosti einn ind-
verskur blaðamaður nieirtaði
að taka þe-ssar útskýringa.r
sem góða og gilda vöru- og
benti á það, að notkum þyrla)
til almennra flu.tninga í Pak-
istan hefur verið lögð niður
fy.rir matokru, og að í snatrii
má breyta þeim tiil notkunar
fyrir herinn.
Engin von virðist til, að
bundinn verði endi á vígbún.
aðarkapphlaup             þessa.ra
tveggja ríkja, meðam Kasmír-
deilan er óleyst.
Bessi Bjarnason í norska sjónvarpinu
BE9SA BJARNASYNI hefur
verið boðið að taka þátt í
norskri sjónvarpskvikmynd,
sem norska sjónvarpið vinnur
nú að. Kvikmyndin á að fjalla
um norska leikrithöfundinn,
Thorbjörn Egner, og verk
hans. Margir norrænir leikar-
arar taka þátt í þessari kvik-
mynd, og verður hún væntan-
lega sýnd hjá íslenzka sjón-
varpinu innan tíðar.
Bessi lék sem kunnugt er f
leikritum Egners. þegar þau
vor.u sýnd hjá Þjóðleikhusinu
fyrir nokkrum árum. Þar lék
hann Jónatan, einn ræningj-
ann í Kardemommubæ og
mikka ref, í leikritinu, Dýrin
í Hálsaskógi.
Bessi hlaut mikið lof fyrir
frábæra    tólkun    á    þessum
hlutverkum. Þegar Karde-
mommubærinn var sýndur í
75. sinn var höfundurinn sjálf
ur staddur hér og varð m-jög
hrifinn af túlkun Bessa á hlut
verki sínu. — Myndin er. af
Bessa . hlutverki Jónatans.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32