Tķmarit.is
Search | Titles | Articles | About | FAQ |
login | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

and  
M T W T F S S
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Open in new window:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Vertical fit


Your browser does not support PDF files
Click here to view the page as JPG
Morgunblašiš

						12
MORC.UNBLAÐIÐ. FIMMTUDAGUR 13. DESEMBER 1973
Sigurbjörn Einarsson,
biskup:
UM ASATRU
Vegna           fyrirspurna,
áskorana ©g annarra til-
efna M é.n rétt að hirta
níi umsöííii inína. sem óíí
!ót dóins- BM kirkjumála-
ráðuneytinu í té skv.
hciðni þoss. þegar félag
ásatrtíarmanna hafði sótt
iiin         safnaðarréttindi.
Umsöjínin fcr hór á eftir.
Ilún or dajísott 2. janúar
lí>73.
Hid báa diíms- og kirkjumála-
ráðuneyii hcfur meðbrcfi daus.
14. f.m. scnl inér lil umsagnai'
l\ö ódagsctt erindi f'rá nýk'ua
stofnudu féiani manna. <_'r
kenna sig við ásatrti. Sækja
jH'ir nm löggililin.iui ;í forstöðu-
maiini og að félag þctta fái |>ar
nied réUarstödu soni trtiarsöfn-
u«1ur.
Eg vil fyrsl taka það frani.
scm sjálfsagt cr. að þeir menu.
scin hafa stofnad þclla féiag.
eiga a«1 njiita þi'irra réittnda til
skoðana- og trúfriisis. sem
sljiiniarski á ríkisins vill
tryggja iillum landsþcgnum.
Hafa |)i'ir cig liagnýtt sér þau
ívtlincli iih."1 þvi a<1 stofna med
sér féiag sitt. attfc þcss sera hver
cinslakur lii'fur öunuleilanlcg-
an rctt til pcrsóitulegra skod-
ana i triiarcfnuni sem öðrum'og
frelsi til ad tjá þah" <>g Uilka.
íiH'dan adfcrd lians i$g háltsemi
i því sambandi reks! ekki ;í
almi'iin liig. gott siðferði c»g alls-
heríarreglu.
I sijórnarskránni. fi:S gr_ er
landsmðiinum iillum veitlur
rcilur til ad ..stofna fciftg tíl ad
Ji.jóna '-jiidi mi'd þeim hætlt. sem
l)c/t ;i við sannfæringu hvcrs og
cins ".
Ilér cr talad um guð í einlölu
\';ifasainl er. a<1 þelta ákvicði
geli því nád til licirgyðistrtiar-
bragda Einar Arnórsson ( lsl.
kirk.juréttur. par ö <l.) «egir:
..I'icirgydsistrúi'ciðg. stofnud
hcr  á   landi.   imindu   |>ví  ekki
njiila verndar samkvæmt
stjskr."
Þær uppKsingar. sem f'yrir
líggja í greindum erindum um
trúaiiegan grundvðll þcssara
s.ti. ásatrúarinanna. eru ad vísu
na'sta ófullkomnar. en þad er
þtí ljiisl. ad þcir tclja sig fleir-
gVdistrtiar. Auk hcldur taka
þeir fram. ad þeir bindi ckki
trú slna vid æsi eina. ng voru
þcir þó allmargir. heklur sé
heimilt ad vidiirkcnna flciri
gudi. cinnifi landvællirog adrar
máttugar verur.
Edlilegt cr ad henda á þetta.
þó ad þad skcrdi ad mínu áliti
ekki réit manna lil ad hindasl
satntiikum í því skyni a<1 þókn-
ast og þjóna goðmngnum af alls
kyns taj4i. cf um sannfæringu
er a<1 ræda og iidru er fullntegt.
scin lög skilja til í þessu sam-
bandi. Samkvæmt þeim rctti
hafa menn þcssir stofnad féiag
sitt. eins ojí áðursegir. og munu
liáicillir hakla honum. cf þeir
l'yrirgera honum ckki sjálfir
mcd áiekstrum vid ákvædi. sem
selt eru til verndar mönnuni
almennt. en þad tel ég ekki
líklegl.
Þegar hins vegar er um ad
ræda staðfestingu triiléiags
med þeím tuctti. sem I nr. 4
lSSii íjera rád fyrir. cru mála-
\extir i þessu lilviki slíkir. ad
óíí sct ekki mælt med umsókn
þessari.
Skal fyrst ;'t þad bent. ad um-
siiknin fullnæt;ir ckki láií-
marksskilyrdum til löií.yildin.tí-
ar.
1.   Henní fjigir ekki yfirl.vsiiiK
ákvi'dins manns um þa<1. ad
hann a'lli ad taka a<1 scr safnad-
arforstödu.
2.  Skilríki liíínja t'ttsin fyrir um
kenniimu þessa t«ífcta"KS.
:i. Otkert ,t,'udsþj<inusuihús cr
l'yrir hcndi.
L'm þcssi :i atridi visa tíg til
Kirk.jur('ttar Einars Arnórsson-
ar IX'.par. 41.
,\ hiti vil eg ekki leg«ja
áhcrzlu. adtíildandi liiíí tala alls
stadar  um  kirkjufélftg og  cru
þau vafalaust samin med tilliti
til kristinna tritfélaya. cr ;if
einhvcrjum ástædum clga ekki
samleid mcd þjódkirkjunni.
Rcyndin hefur og ordid sú, a<1
adcins kristnir siifnttdir hafa
fetifíid stadfestin.nu hér ;t landi.
þc«ar fr;i crtt taldir Bahaiar.
scm cru nnihammedskur scr-
trúarflokkur. og Votlar .Ichova.
scm vcrda ad tcljast á raðrkum.
E,n hcf m;clt nicd því. ad þcssir
trúflokkar fengju Iftggittan for-
stödumann. því í bádum tilvik-
nm ci' um alþj<idlcí,'a flokka a<1
r;cda. scm hafa þrátt fyrir allt
það skýr miirk í trtiarskodun og
kenningu, ad unnt cr ad gcra
sér jíi'cin fyrir þeim.
Sú ásatrú. scm lier á í hlut.
verdtir hins vcgar a<1 lcljast
frcmur óljóst fyrirb;cri og tel
i*|4 ólijákvtemilenl. ad þa<1 skýr-
ist mun hetur ádttr en hid háa
ráduneyti vcitir henni þá rétt-
arstiidu. sem stadfestinsí felur í
sér.
Ad skodun frædimanna er
matíít á huldu um hina fornu
ásatrti. í vorri samtíd hefur ver-
id ucrd ein eftirtcktarvcrd til-
raun til þess a<1 endurvckja
hana og gera hana ad nýju afli.
í'ad gerdist ;i Þýzkalandi ;í dög-
um nasismans. Naut sú tilraun
mikillar sanuidar þýzkra stjórn-
arvalda á þeim tíma <)g ruddi
þessi átrúnadur sér til rúms í
þj<idlífinu med eftirminniletíu
ofsl;eki og áratlgl'i. Sti .sannfær-
ing. sem bar hann uppi. var
fullvissa um yfirburdi hins ger-
manska kyns. er m.a. hlulu ad
hafa komid fram í fornum
átrt'tnadi Ccrmana. ádur cn
hinn júdski kristindómur
spillti.
.'Eskilcgt væri og raunar
naudsynlcgt ad l'á upplýst. a<1
hve miklu le.vti hin nýja,
islenzka ásatrú. telur sig um
lífsvidhorf standa nærri þess-
um átrúnadi. scm cr hin eina
ásatrti frá sídari timum. scm
takandi   cr   mark   ;i.   En   fcrill
þeirra vidhorfa, scm beint og
óbeint voru undir hennar
merkjum. og kom fram í dag.s
ljiisid cftir hcimsstyrjöldina
sídari. er slíkur ad f;iir myndu
óska þess kyns áhrifa med þjód
vorri.
t þessu fclst.cngin addróttun
til þcirra manna. scm hér eiga
hlut ad máli. bctta er adcins
sagt til árt'ttingar á þvi. ad ekk-
crt liggur fyrir. cr gcri ncinum
fært ad mcta skodanir þcirra
eda kenningar.
.lafnframt er óhjákvæmilegt
ad benda á, ad undirskrifetidur
utnrædds erindis hafa hingad
til talid sig Nýalssitma, en í
Nýal eru því midur ;ernar
hcimildir um sams konar óra-
kcnnda af stiidu til germanskrar
fortídar og g;ctti í Þýzkalandi á
nefndu skeidi, samfara fyrir-
litningu og fordæmingu á iidr-
um kynþáttum. cinkanlega
...Iiidtiin". en þessi afstada \ar
kveikjan ad þeirri ásatrúar-
vakningu. scm vard þar i landi.
Þessi stadreynd getur ekki leg-
id i þagnargildi, þó a<1 hiifundar
\ýals haf i verid giifugmenni og
þeir. scm hér eiga hlut a<1 máli.
séu þad sjálfsagt líka.
I þcssu sambandi sker þad úr.
ad þad er næsta óljóst. hver þau
mcgtnatridl eru. sem talizt gcti
trúaticg sannfæring þessara
s.n. ásalrúarmanna. LTm htigi-
rit er ckki a<1 ræda. adcins cr
þess gctid í þeirri ófullkomnu
greiiiargerd. sem unisókntnni
fylgir. ad höfd sé hlidsjón af
Snorra Eddu og ödrum htigirit-
um (ótilgrt'indum) um þad
htizta inntak þess sidar, adein-
staklingurinn bcri ábyrgd á
sjtilfum sér. Af þe.ssu mætti
draga ýmsar ályktanir. cins og
af ödru. sem cr ólj(')st ordad og
gctur btiid yfir hinunt margvfs-
legustu hugmyndum. Ekki vii
ég leggja þá merktngu i þessi
ummæli um hti/.ta inntak Jicssa
sidar. a<1 um sé ad ræda þ;i
fornu einstakliiigshyggju. a<1
h\er skyldi  leita rcttar síns ;í
hendur annarra eftir því sem
hann hafdi mcgin til. En lang-
siitt er þad ckki ad álykta, ad
ordum þessum sé stefnt gegn
þvi sidgædisvidhorfi. sem er
grundvallaratridi i kristnum
dómi og hefur mótad ftMagslög-
gjiif vora. en þad er. a<1 hver
heri áhyrgd á iidrum. A ég ad
gæta hródur mins? er spurning
á einu fyrsta bladi Biblíunnar
og hcnni sjálfsvarad. Berid
hver annars byrdar og uppfyll-
id þannig liigmál Krists. segir
postulinn.
Þad verður að gera þá kriif u til
manna, scm vilja ttijast ásatrtl-
ar. ad þeir gcri grein fyrir þvi.
hvad það er í þekktum gruud-
vallarvidhorfum hins forna
átrúnadar, sem þeir aðhylla.st
og vilja láta virða scm raun-
vcrulega triiarsannfæringu. Eg
ncfni aðeins i þvi sambandi
mannhelgina. svo og fleir-
kvæni (sbr. E.A.: Isl. kirkjur.,
par.öb.)
Af J)\i, sem þcgat' er sagt. er
ljtist. a<1 ég tti mig verda a<1
mæla negn þvi. ad umrætt félag
iai stadfcstingu sem sjálfstæd-
ur söfnudur. Fyrir utan þad,
sem þegar cr greint. er og á J)ad
ad líta. ad hér er um fámennan
hóp ad ræda. aðeins 21 mann,
scm hefur gefið upp, að hann sé
skrádur í þetta ásatrúarftiag.
Þ;i ber og ad hafa i huga, ad
loggilding forstiidumanns lyrir
tiiíarsiilnudi. er h;íd mati ;i J)\í
hverju sinni. hvort vidkomandi
madur sé hæfur. J)\í liiggiltur
forstiidumadur er löghæfur til
ad \inna verk med sama gildi
og embættismenn landsins
hefdu itnnid þau. Ilomim ber og
ad færa bækur. gera skyrsltir.
gefa vottord o.s.frv. Þcgar um
cr ad ræda löíígildingu safnad-
ar. hlýtur þvf ad athugast vand-
lega. hvort söfnttdurinn haf i ad-
stiidu til ad sj;í sér fyrlr þcirri
forstiidu ad fullna.'gjandi gcti
talizt út frá þeirri ábyrgd, sem
löggikling ftiur í sér.
DOMINO
eftir Jökul
Jakobsson
DOMIN'O. hið kiinna leikrit
.liikuls .íakobssonar. cr nti komid
út hjá Almcnna bókaft'iaitinu
í ný.ium lcikritaf tokki scm i'oiiag
id licfur í hyggju að scnda frá scr.
.liikull .Jakobsson cr almennt við-
urkennt eitt okkar fremsla leik-
skálda. cnda iK'i'ur hann lagl hvað
incsta r;ckt \ ið það bókincnnla-
form ;il íslcnzkum rithofunduin.
Bókin cr "fi bls. að slærð. picnltið
í Odda hf. cn útlil annadisl Vug-
lýsingastofa Torfa .lónssonar.
I tílk\ nningu f'rá Almcnna
biikaftiagintt s-cgír uni |)essa tit-
mtu:
Seniiilcga hafa Islendingar
verid licstum b<)kmennta|)j<i<1um
seinni til ad átta sig á þeirri stad-
reynd ad lcikrit eru ad formi til
mjiit; þicgttcgt lcstraicfni. A |)ad
ckki sízi vidá okkar límiim. þcgar
fiilk cryfiiicitt m.jiig önnum kalid
— vid sjnnvarirtsitt. titvarpidsin.
bftintl sinn oy jafnvti \innuna
sína. Því lcikrit ganga ad ölln
jiifnu hrað;u'a yfir og hafa þar ad
auki (irvandi áhrif á ímyndunar-
aliid. vcgna þess ad |)ar kenuir
-larna sitUi\ad lyrir. sem uilka
má á flciri cn cinn vcg i« gcfur
Hrafn Gunnlaugsson skrifar frá Stokkhólmi;
••
.liikull.Iakobsson.
þannig hverjum og einum sitt vid-
fangsefni.
\'ú hti'ur Almenna bókaftiagid
rádgert ad hefja útgáftt ;i liokki
kikrila. frumsömdum og J)ýdd-
tim. f smekklegri gerd og jafn-
fratnt eins ódýrri og framast er
fært. Fyrsta bókin f þessum
l'lokki er DÓMÍNO. kikrit i :! þát-
tttn eftir .liikul .lakobsson. Lcikrit
þella var frumsynt 4. jiínf 1972 f
tilcfni iisthiítídar í Reykjavík. og
sýntngar ;í því teknar upp aftur
|)á um hattstid. Þar sem hvort
tveggja cr. ad hiifundurinn cr iill-
uin lesendum kunnur. og svo
margir Icikhii.sge.siir hafa scd
leikritid, ætti ad vera óþarft að-
kynna efni |)ess miirgum orðum.
En í flj(ilu bragði má segja. að það
sé eins konar þverskurdur af
mannlegu hversdagslifi. scm
framar           vekur            möniutm
spruninguna um þad, hvad sc
raunverulciki og hvad sé sjón-
hverfing eda draumur.
FJOLMIÐLUNARSKOLI
Á ÍSLANDI
..Þar ed áhugi fyrir lciklist og
leikhtisfrædum er í örum vcxti
hcr ;i landi ttija sU'tdentar þiirf á
ad Iláskóli Islands komi til móts
vid þann áhuga og gefi stiidentum
kost á ad nema kikluisfrædi við
Iláskiilann." —- Þessi orð er að
finna í upphafi dreifibrt'fs sem
Menntamálanefnd Stúdendarád'-
Háskóla Islands scndi frá sér síd
astlidid sumar. 1 bréfinu eru sídan
settar fram ýmsar hugmyndir um
væntanlegt fyrirkomulag þessar-
arkennslu. — en lokaord brcfsins
gera rá(1 fyrir fundi med leikhúsá-
hugafóli um efnid í midjum ágúst.
Þadskal tekidfram. adundirrit-
adui' var farinn utan ádur cn til
fundarins kom. og hefur hann
ckkert af' honuni frtit En þar
sem mál þetta virdist liggja i kíg
inni. cn margt cr ath.vglis- <«
atluu;iinar\t'rt vid bréf Mennta-
málanefndar. |)ótli mér ekki úr
vegi ad taka þadtil fhuminar.
Menntamálanefnd bendifií ..að
innan nokkttrra greina heim-
spekideildar cr lcsið nokkud af
leiklxikmenntum". Þ;i cru rakin
þau leikril, sem lesin eru í al-
meiinri Ixikmcnntasögu og is-
lcnzku. Sfdan segir:
..VI stúdentar. sem leggja vtlja
sttind á leikhúsfrædi, fengju t;eki-
færi tíl að sitja þá tfma þcgar
farið er í þesst vcrk og nokkur
stiiiidakentisla yrði að auki, væri
þegar kominn visir að lcikhús-
fræðinánti veturinn 73—74."
Fljótt á litið virðist þctta ekki
svo galid. en Ixikmenntalegar
skýringar fræðimanna á tcxta
( hvort sem um skáldsögu. ljóð eða
leikrit t'r að ræða) ciga bara ckk-
ert skylt við hugtakið leikhús eða
ícikhúsfrædi. Sá, cm hefur lesið
bæði biikmennlir og lcikhús við
sama háskólanna, veit bezt sjálfur
hvílíkur regln munui' er hér á
fcrdinni. Bókmenntasagan litur á
ltikritid sem bdknieimtavcrk og
bókmenntir. cn kikluisfrædin lit-
ur á leikritid scm sviðsvcrk. al-
hiifn og hreyfinu. Þaðyrði engum
gerdur greiði mcd því ad kokka
upp t'inhvern hrærigraut tir ýms-
um áttum og kalla hann lcikhús-
l'rædi. Slíkt yrdi adcinstil adtefja
fvrirrcttri þróun á þcssu svidi.
En er þá naudsyn fyrir leikhús-
frædikennski á íslatidi og hvernig
yrdi þeirri naudsyn htizt full-
nægt? Trúlega væri audveldast a<1
koma þessari kcnnslu ;i samhliða
kiklistarskóla, — eda fjölmidkin-
arskóla, sem hcfdi scm flestar
hlidar leikhtiss, tilvarps. sjón-
varps. k\ikmyntla. balletts og
söngs innan sinna vcbanda. Þann-
i,n v;cri lue.gl ;i gera námid h'f-
rænt og f beintim tengslum
vid handverkid sjálft. Þess vegna
má geta ad leikhúsfræðideild
Stokkhölmsháskóla starfar t sama
luisi og sænski fjiilmiðlunarskiil-
inn (Dramatiska Institutet).
Flestir sjá cflaust fyrir scr gíf-
urlegar fjársunimur þegar minnzl
fi' ;t fjiilmiðlunarskiila — en trú-
lcga mætti setja á stofn vísi að
þessari stofnun án mikils tilkostn-
aðar. ef fjðlmiðlarnir og leikhúsin
hlyptt undir bagga.
Uharpið gæti t.d. lcyft sk(ilan-
um að hafa aðgang að upptiiku-
herbergjum   sinum   þcgar   tæki-
færi byðust; og skólinn þá eflaust
lagt fram útvarpsefni i stadinn.
Sjónvarpid gæti leyft nemend-
um ad fylgjast med upptiikuni og
þáttagerd. og letkhúsin opnað
æfingar sinar.
A þennan hátt mætti tengja
námid fjölmidlunum, en hlutverk
skiilans sjálfs yrdi f fyrstu ad auka
og efla þá reynslu. sem nemend-
urnir fengju utan vcggja hans, og
örva þá til nýskopunar. Tilrauna-
starfsemi, sem ckki er hægt ad
stunda í atvinnulítinu sjálfu,
mætti hins vegar reka innan
veggja skiilans og þá undir hand-
leidslu frædimanna. Lciklistar-
námið sjálft yrði ad mestu í skól-
anum, en stcfnt yrdi ad þvf ad
hrjóta upp hina vidtcknu hugsun:
tæknimadur, leik.stjóri. svidsmað-
ur, kikari — cn þess í stad reynt
ad mennta hvern nemanda meira
alhlida og veita honum innsýii f
fk'star hlidar fjölmidlanna. Einn-
ig er hugsanlegt adallir nemend-
iir sk<ilans sæktu fyriiiestra í kik-
húsfrædum og \rdi s;í þáttur
kcnnslunnar í hiindum Háskiil-
ans. — Þctta gæti ordið fyrsti
raunhæfi vísirinn að fjðlmiðkin-
ar- og kiklistarskóla á íslandi, en
takmark skiilans yrði að sjálf-
siigdu adkomascr upp cigin t;ckj-
um er tímar lidu; og auka sjaif-
stæ'ði sitt gagnvart fjiilmiðlunum.
Eg hef hróflað hér upp nokkr-
um hugmyndum um fjiilmiðlunar-
skiila scm ég byggi að mcstu á
sænskri fyrirmynd og þeirri
reynslu cr cg hcf fcngið innan
veggja fjiilmiðlunarsktilans t'
Framhalii á bls. 24.
H't'U'Vvu'Viri^ri'Wi'itHH'i'HUniHHWV^U'^H^nViHW
					
Hide thumbnails
Page 1
Page 1
Page 2
Page 2
Page 3
Page 3
Page 4
Page 4
Page 5
Page 5
Page 6
Page 6
Page 7
Page 7
Page 8
Page 8
Page 9
Page 9
Page 10
Page 10
Page 11
Page 11
Page 12
Page 12
Page 13
Page 13
Page 14
Page 14
Page 15
Page 15
Page 16
Page 16
Page 17
Page 17
Page 18
Page 18
Page 19
Page 19
Page 20
Page 20
Page 21
Page 21
Page 22
Page 22
Page 23
Page 23
Page 24
Page 24
Page 25
Page 25
Page 26
Page 26
Page 27
Page 27
Page 28
Page 28
Page 29
Page 29
Page 30
Page 30
Page 31
Page 31
Page 32
Page 32
Page 33
Page 33
Page 34
Page 34
Page 35
Page 35
Page 36
Page 36
Page 37
Page 37
Page 38
Page 38
Page 39
Page 39
Page 40
Page 40
Page 41
Page 41
Page 42
Page 42
Page 43
Page 43
Page 44
Page 44