Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						jemn
innar úr vegi. Um leið og
sannleikurinn varð afstæður þá
þurfti einstaklingurinn að sanna
gildi sitt í listinni með því að finna
nýja einstaklingsbundna leið að
sannleikanum.
Það er athyglisvert að heil
menningarsvæði hafa verið ó-
snortin af listasögunni allt fram á
okkar daga. Þetta á við um ýmis
„hefðbundin" þjóðfélög t.d. í S-
A-Asíu, þar sem listamaðurinn
hefur enn stöðu hins hefðbundna
handverksmanns. Hlutverk hans
er ekki að finna nýjan persónu-
legan flöt á sannleikanum, ekki
að túlka sínar persónulegu til-
finningar, heldur er hlutverk
hans að boða hinn óumbreytan-
lega sannleika sem felst meðal
annars í endurtekningunni. Enn í
dag eru framleidd í Indlandi eða
íran teppi eða míneatúrmyndir er
standa jafnfætis því besta sem
gert var á þessu sviði í þessum
löndum fyrir þrem til fjórum
öldum. Mynstrin og viðfangsefn-
in eru þau sömu enn í dag, árang-
urinn felst í því hversu vel lista-
maðurinn lifir sig inn í hefðina og
endurtekninguna.
Okkar menning býður ekki
upp á slíka hefð. Afhelgunin í
okkar samfélagi hefur kastað hin-
um óbreytanlegu og óhagganlegu
sannindum fyrir borð. Þar með er
myndlistin orðin fangi sögunnar,
sinnar eigin sögu. Af fullkomnu
vægðarleysi hafa síðan markaðs-
öflin og upplýsingatæknin lagst á
eitt með sögunni að kasta hverj-
um nýjum sannleika, hverri nýrri
uppgötvun á sviði myndlistarinn-
ar fyrir borð, um leið og hún er
orðin að almenningseign. Sýn-
ing Listmálarafélagsins á Kjar-
valsstöðum er dæmi um þetta
vægðarleysi: hún er eins og farm-
ur sem sagan og samtíminn kast-
aði fyrir borð fyrir langa löngu.
Listmálararnir sem að henni
standa eru að því leyti í sömu
sporum og hinir indversku vefar-
ar og míneatúrmálarar að þeir
endurtaka hefðina sannleikanum
til dýrðar. Munurinn er hins veg-
ar sá að sá sannleikur sem 6. ára-
tugurinn skildi ef tir sig í myndlist-
inni er orðin mun holari innan en
sú hindúismaheimspeki sem
liggur vefnaðinum og míniatúr-
Listmálarafélagið:
Einar Hákonarson: Verndarengill,
listinni til grunns á Indlandi. í
raun og veru geymir þessi arfur
fátt annað en skelina, formið,
sem heimild um liðna sögu. Fisk-
urinn sem eitt sinn dafnaði vel
undir þessari skel, safaríkur og
bragðmikill, er löngu uppþorn-
aður og orðinn að engu. Sýn-
ingin í Nýlistasafninu hefur það
fram yfir sýningu Listmálarafé-
lagsins, að það sem þar er sýnt er
ekki ennþá orðið að almenning-
seign. Þar er verið að fást við for-
mræn vandamál sem byggja ekki
á fullvissu hefðarinnar eða hins
óhagganlega sannleika, heldur á
þeirri óvissu sem alltaf er fólgin í
því að horfast í augu við samtí-
mann með alla söguna á bak við
sig.
Það að mála með pensli hefur
ekki gildi í sjálfu sér, eða að
höggva í stein. Línan, liturinn,
efnið og rýmið, allt sækir það sína
réttlætingu í það sögulega augna-
blik, þann stað og þá stund, þegar
það er unnið.
Myndlist síðari ára hefur lagt
síaukna áherslu á skúlptúr og
1988 olíumálverk 150x110 sm.
rýmisverk hvers konar. Orðið
höggmynd dugir ekki til þess að
lýsa þessum fyrirbærum. Nær
væri að tala um rýmisverk. Atta
af þeim tíu listamönnum sem
sýna í Nýlistasafninu sýna slík
rýmisverk. Þau eiga fátt annað
sameiginlegt en að í þeim finnum
við þá dirfsku til þess að horfast í
augu við samtímann, sem List-
málarafélagið vantar.
Þetta er jafnframt síðasta sýn-
ingin í húsakynnum Nýlistasafns-
ins við Vatnsstíginn. Þar með er
lokið merkilegu tímabili sem
tengir þessa undarlegu bakhúsa-
samstæðu við íslenska mynd-
listarsögu allt frá því að Gallerí
Súm var stofnað á hæðinni fyrir
ofan árið 1969. í 20 ár hafa
áhugamenn um nýsköpun í
myndlist haft afdrep í þessu
óhrjálega porti. Sýningin þar
núna er verðugur endapunktur
við þá sögu, en því verður vart
trúað að yfirvöld sjái ekki að sér
og finni þessu óþekka barni ís-
lenskrar menningar nýjan og við-
unandi samastað.
isitt
inn í leik sínum og tældi alla við-
stadda, „dró okkur tii dauða",
ekki síður en konurnar tvær á
sviðinu. Það verður sönn nautn
að hugsa sér örlög kattarins
rauða. Því allir myrða yndi sitt,
eins og Óskar Wilde sagði og
Megas syngur um í Ástarsögu.
Heima hjá afa er einleikur á
tvær persónur, stórkostlegt tæki-
færi fyrir ungan karlleikara sem
Jesper nýtir sér til hins ýtrasta
undir styrkri stjórn Stefáns Bald-
urssonar. Konurnar eiga verra
hlutskipti frá höfundarins hendi.
Félagsráðgjafinn (Githa Lehr-
mann) átti stundum bágt með
sína stöðluðu frasa; presturinn
(Bodil Sangill) á fáeinar góðar
tölur sem hún fór frábærlega vel
með. En síðustu tölunni hefði
höfundur átt að sleppa. Merki-
legt hvað jafnvel ágætum höfund-
um hættir til að vantreysta áhorf-
endum sínum. En stundin í
leikhúsinu var rafmögnuð.
Sannkölluð stund gaupunnar,
utan við tíma og rúm.
SA
Jesper Vigant í hlutverki piltsins
PÁLL SKÚLASON
Föstudagur 28. apríl 1989NÝTT HELGARBLAÐ - SÍÐA 23
Abyrgð
ríkisvaldsins
Hlutverk ríkisins er að
sinna málum sem lúta að al-
mannaheill. Meðal slíkra
mála eru lagasetning,
dómsmál og löggæsla, líka al-
mannavarnir, uppeldi og
heilbrigði þegnanna. Til þess
að sameiginlegir hagsmunir
okkar séu tryggðir á hverju
sem gengur hefur ríkið sett á
laggirnar ákveðnar stofnanir
svo sem dómstóla, sjúkrahús
og skóla. Þeir, sem við þessar
stofnanir starfa, eru kallaðir
opinberir starfsmenn. Þeir
hafa ákveðnum og skilyrðis-
lausum skyldum að gegna í
þágu almannaheilla. Alþingi,
æðsta stjórnvald ríkisins, hef-
ur skilgreint og ákveðið þess-
ar skyldur. Frumskylda ríkis-
stjórnar er svo að sjá til þess
að opinberir starfsmenn gegni
skyldum sínum svo sem til er
ætlast í samræmi við almanna-
vilja sem Alþingi hefur bund-
ið í lög.
Nú vasast ríkisstjórnir í
ýmsu öðru en því að fram-
fylgja almannavilja. Ráð-
herra kann að hafa persónu-
leg áhugamál sem honum eru
hugleiknari. Slíkt er skiljan-
legt. Hitt er torskildara þegar
hver ríkisstjórnin af annarri
sest að völdum og skeytir ekki
um þá frumskyldu sína að
hugsa um hag ríkisins sem er í
höndum opinberra starfs-
manna. Skeytir ekki um það
hvort starfsmennirnir geti yf-
irleitt gegnt skyldum sínum.
Og egnir þá jafnframt til ó-
friðar og óspekta.
Þetta furðulega ábyrgðar-
leysi tekur sífellt á sig hrika-
legri mynd. Líkt og ráðherr-
arnir séu ósjálfrátt leiddir í
það að líkjast brosmildum og
elskulegum Mafíuforingjum
sem byggja á aldagamalli hefð
hinna ítölsku fursta sem Mac-
híavelli lýsti forðum. Og fas-
istar hafa hingað til nærst á.
Hefðin er sú að ræða ekki
málin, heldur brugga launráð.
Standa við eitt í dag, annað á
morgun. Semja til þess eins að
svíkja. Stjórna með því að
vekja ýmist ótta og andúð eða
fögnuð og léttúð. Samherj-
arnir, starfsfólkið, aldrei látið
vita hvað kemur næst, heldur
á það allt sitt undir óvissunni,
ófyrirsjáanlegum velvilja þess
sem ræður. Hver sem hann er
eða verður. Velviljinn eða
ráðherrann. Eða ráðuneytis-
deildar-ritara-skrifstofu-
stjórinn. Kannski ættingi eða
gamall skólafélagi?
Lýðhylli þess sem ræður
verður lausnarorðið. Lýð-
ræðið verður það að leika á
lýðinn. Brosa rétt eða byrsta
sig. Lýðurinn skilur fyrr en
skellur í tönnum. Klappar eða
stappar. Félagsvísindastofnun
Háskólans mælir klappið og
stappið. Með rannsóknum í
þáguvísinda. Sjónvarpsstöðv-
ar bregða súluritum á skjáinn.
Svo koma ljótir formenn
Opinberra starfsmanna með
háskólapróf á skjáinn og segj-
ast þurfa hærri laun til að
gegna skyldum sínum. Vit-
firra, segir formaður ríkis-
stjórnar.   Og   fjármálastjóri
ríkisins fagnar lófataki að-
þrengdra atvinnurekenda og
hungraðs verkalýðs, en
menntamálastjórinn horfir á
skólana lokast fyrir nemend-
um. Ræktun siðferðis bíður
betri tíma.
Hver er skýringin?
Ríkið á ekki næga peninga.
Og skýringin á því?
Frjálshyggjubylgja síðustu
ára (sem núverandi formaður
ríkisins kom sennilega ekki
nálægt; hver minnist nú að-
gerða ríkisstjórnarinnar árið
1983 og verkfalls BSRB
haustið 1984?) hefur skilið
alla sjóðina eftir tóma. Og
líka góðærið frá 1986 til 87
sem gerði þjóðinni kleift að
safna meiri skuldum en hún
fær borið. Bandóð þjóð á
valdi peningahyggju.
Lausn vandans var: ábyrg
vinstri stjórn sem telur kjark
og trú í landslýð allan. Nema í
Opinbera starfsmenn með há-
skólapróf. Þeirra sérhyggja,
þeirra eiginhagsmunabarátta
og stjórnlausa ágirnd stefna
þjóðinni í voða.
Skýringin er allt önnur.
Vandinn allur annar. Lausnin
önnur.
Skýringin er sú að ríkisvald-
ið hefur smám saman verið að
gleyma tilganginum með því
að hafa ríki og ríkisstofnanir
til að tryggja almannaheill.
Hlutverk ríkisins hefur orðið
annað: verða fyrirtæki sem á
að tryggja rekstrargrundvöll
allra annarra fyrirtækja í
landinu. Með því að skammta
og deila út peningum. Slíkt
fyrirtæki reynir að tryggja
eigin rekstrargrundvöll með
skattheimtu og lágum launum
eigin starfsfólks.
Vandinn er sá að það tekst
ekki og getur ekki tekist. Rík-
ið lýtur ekki lögmálum fyrir-
tækis sem reka má með hagn-
aði eða tapi, heldur er það
tæki samfélagsins til að taka
ákvarðanir í sameiginlegum
málum sínum og sjá til þess að
sameiginlegir hagsmunir séu
tryggðir. Á hverju sem
gengur. Almannavarnir séu
virkar. Sjúkum sé sinnt.
Börnin alin upp.
Vandinn er sá að bregðist
ríkið skyldum sínum þá ógnar
það samfélaginu öllu. Skelfir
lýðinn svo að hann veit ekki
sitt rjúkandi ráð. Og sérhver
reynir að bjarga eigin skinni.
Pá þurfa stjórnvöld að búa sér
til blóraböggul. Núna eru það
Opinberir starfsmenn með
háskólapróf sem falla eins og
skapaðir í það hlutverk.
Lausnin er sú að leggjast á
bæn og biðja fyrir stjórnvöld-
um. Alþingi, ríkisstjórn og
æðstu          embættismönnum
öllum. Biðja þess að augu
þeirra opnist. Að upp fyrir
þeim ljúkist til hvers við höf-
um ríki, hverjar séu þeirra
eigin skyldur og allra annarra
ríkisstarfsmanna. Allra þegna
landsins. Og verði þessi bæn
ekki heyrð von bráðar skulum
við biðja annarrar bænar. Að
byltingin komi fljótt og gangi
fnðsamlega fyrir sig.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32