Tíminn - 27.09.1946, Síða 1

RITSTJÓRI:
ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON
ÚTGEPANDI:
FRAMSÓKN ARPLOKKURINN
Símar 23S3 og 4373
PRENTSMIÐJAN EDDA hJ.
RITST J ÓR ASKRIPSTOFOR:
EDDTJH' 'SI. Llndargötu S A
Slmar 2353 og 4373
AFGREIÐSLA, INNHEIMTA
OG AUGLÝSINGASKIi IPSTOFA:
EDDUHÚSI, Lindargötu 9 A
Siml 2323
30. árg.
Reykjavík, föstudaginn 27. «ept. 1946
175. blað
Úgætileg meö-
ferð á tundur-
dufli
Fundu tundurdufl —
héldu það værl bauja.
Fyrir nokkru síðan voru menn
frá Stykkishólmi á ferð í vöru-
bíl í Hraunhreppi í Mýrarsýslu.
Fundu þeir sjórekna járnkúlu,
er þeir hugðu vera bauju. Þótti
þeim sem nokkurt verðmæti
væri í bauju þessari, fluttu hana
duflið springi af hristingnum
losuðu af bílnumv inni í miðju
þorpi.
Mildi, að ekki varð slys.
Nú hefir kunnáttumaðurinn
Haraldur Guðjónsson frá Rvík,
skrúfað duflið i sundur, sam-
kvæmt beiðni Skipaútgerðar
rlkisins, og kom í Ijós, að það
var brezkt segulmagnað tund-
urdufl. Innri útbúnaður þess
reyndist að vera alveg ó-
skemmdur, en með því að botn-
festarrofi hafði farið úr sam-
bandi, þegar duflið slitnaði upp,
var það ekki í hættulegu á-
standi, og bjargaði það flutn-
ingsmönnunum, annars er lik-
legast, að bæði þeir og bifreiðin
hefðu sprungið í loft upp og
farið í smátætlur.
Það gat líka átt sér stað, að
þvi með sér til Stykkishólms og
eða átökum í flutningnum,
enda þótt það væri ekki í slíku
ástandi, þar sem það fannst,
að hætta væri á að það springi.
Var því mikil heppni, að komizt
skyldi hjá alvarlegu slysi í
þessu sambandi. Er þetta til við-
vörunar fyrir almenning fram-
vegis.
Leikfélag Reykjavíkur er i þann veginn að hefja vetrarstarfsemi sína.
Byrjar það á því að sýna ieikinn Tondoley, er sýndur var um skeið síð-
astliðið vor. Fara sömu leikarar með hlutverkin og þá. Óvíst er, hve leik-
urinn verður oft sýndur að þessu sinni, því að einn leikendanna, frú Inga
Þórðardóttir, er senn á förum af landi burt. Næst mun Leikfélagið taka
til meðferðar nýtt leikrit. Er það eftir sænska stórskáldið Fer Lager-
kvist, og heitir það Midsommardröm pá fattighuset á frummálinu. —
Myndin, sem hér birtist, er úr þriðja þætti i Tondoley. Sjást hér Lang-
ford (Indriði Waage) og læknirinn (Valur Gíslason).
Samvliumtryggingarnar:
Fordæmi Kaupfél.
Skaftfellinga
iNœi’ allir félagsmenu hafa tryggt innbú sln
hjá hinu nýja tryggingarfélagi.
Samvinnutryggingarstofnun sú, sem S. í. S. hafði forgöngu
um að koma á fót fyrir skömmu, er nýjung á íslandi. Starf-
semin er rekin með samvinnusniði á þann hátt, að ef hún
skilar arði, verður hann notaður til þess að lækka iðgjöldin.
Hér fá menn því tryggingar fyrir sannvirði.
Ekki þarf að efast um það,
að menn gefi þessum trygging-
um gaum. Þegar í stað er búið
að tryggja hjá félaginu fyrir
30 milljónir króna.
Heima eftir 26 ára útivist:
Fyrsti kvenmálarameistari íslands
—konan, sem ruddi sér braut í
í fjórum þjóðlöndum
Viðtal vlð frú Ástu jVurman.
Frú Ásta Norman, fyrsti kvenmálarameistari fslands, leit
snöggvast inn í skrifstofu Tímans fyrir skömmu síðan og sagði
tíðindamanni blaðsins kafla úr hinni viðburðaríku ævisögu
sinni. Hún hefir dvalið samfleytt 26 ár erlendis, og rutt sér braut
til frama í fjórum löndum, en er nú í heimsókn á gamla Fróni.
Vildi vera jafnoki karl-
mannanna.
— Hvar eruð þér fædd?
— í Njarðvíkum. Ég er dóttir
Árna Pálssonar bónda og barna-
kennara þar. í Njarðvíkum ólst
ég upp til 16 ára aldurs. Þá
missti ég föður minn og fór með
föðurbróður mínum til Seyðis-
fjarðar og réðist í vist til Skafta
Jósefssonar, ritstjóra Austra.
Eftir rúmlega eitt ár fór ég
þaðan og til Akureyrar. Mig
langaði til að læra eitthvað, sem
gerði mér kleift að vinna mér
inn peninga, svo að , ég gæti
stutt móður mína. Helzt vildi
ég læra einhverja handiðn, sem
tryggði mér vinnu, sem væri
jafn vel borguð og sú, sem karl-
menn unnu.
Ég vann mér fyrir fargjaldi
til Reykjavíkur á Grund i Eyja-
firði. ,
Málaranámið hefst.
Þegar til Reykjavíkur kom,
hóf ég málaranám hjá Bertel-
sen málarameistara. Þetta var
alveg óvenjulegt af kvenmanni
í þá daga. En ég fékk góða
vinnu, svo að mamma og við
(Framhald á 4. síöu)
Ásta Nonnan
Kaupfélögin vinna að því að
tryggja hag og afkomu félags-
m^nna sinna. Þau geta meðal
annars unnið að því, með því
að hvetja menn til að tryggja
innanstokksmuni sína. Það eru
margir, sem hafa hugsað að
gera það, þó að það hafi farið
að undandrætti, þangað til það
var ef til vill orðið of seint.
Eitt af kaupfélögum landsins,
— Kaupfélag Skaftfellinga í
Vik hefir gert gangskör að því,
að fá menn til að tryggja innbú
sín í þessu nýja félagi. Jónas
Jóhannesson, starfsmaður fé-
lagsins hefir unnið að því með
þeim árangri, að nálega hver
maður hefir tryggt hjá sér.
Frá þessu er sagt öðrum til
eftirtíreytn^. Englnn véflt hjá
hverjum brennur næst. En með
samtökum er hægt að bæta
þeim tjónið og tryggja sitt, —
kaupa sér tryggingu fyrir sann-
virði.
Færeyskt blaðamanna
félag stofnað
Færeyskir blaðamenn efndu
til fundar í fyrrakvöld, þar sem
rætt var um stofnun færeysks
blaðamannafélags og tilhögun
þess og framtíðarstarf.
Forgöngumenn að stofnun fé-
lagsins eru Hákon Djurhuus frá
Klakksvík og Þórshafnarblaða-
mennirnir A. Ziska. og Knút
Wang ritstjóri.
Nína Sveinsdóttir opn-
ar sýningu í dag
í dag opnar Nína Sveinsdóttir
listmálari málverkasýningu í
Sýningarskála myndlistar
manna. Ungfrú Nína Sveins-
dóttir kom heim í sumar eftir
þriggja ára dvöl 1 Bandaríkj-
ísland getur orðið eftirsótt
ferðamannaland
Ferðaskrifstofan hefir lumfð mlkið starf
í sumar.
Ferffaskrifstofa ríkisins var endurreist síffastliffiff vor, eftir aff
starfsemi skrifstpfunnar hafffi legiff niffri síffan styrjöldin skall á.
í sumar hefir skrifstofan veitt fjölda mörgum útlendingum ýms-
ar upplýsingar um landiff og affstoffaff þá, en auk þess hefir hún !
gengizt fyrir fjölmennum hópferffum, sem hlotiff hafa almennar 1
vinsældir. — Tíffindamaffur blaffsins hefir snúiff sér til Þorleifs
Þórffarsonar, sem veitir skrifstofunni forstöffu af mikilli elju |
og dugnaffi. — Lét hann tífflndamanninum í té frásögn þá, er
hér fer á eftir.
Ferðaskrifstofan stofnuð.
Með lögum frá 1935 um ferða-
skrifstofu ríklsins og stofnsetn-
ingu hennar 1936 voru stór skref
stigin í þá átt að gera ísland
að ferðamannalandi.
Eins og til var ætlazt með
lögunum, snerist starfsemi
ferðaskrifstofunnar aðallega um
það að vekja athygli á landinu
sem ferðamannalandi og greiða
fyrir erlendum ferðamönnum,
sem hingað komu.
Starfsemi ferðaskrifstofunar
var þegar farið að bera sýnileg-
an árangur, þá er stríðið brauzt
út og fresta varð lögunum um
hana. Um það verður tæplega
lengur deilt, að stofnun hennar
var tímabær og nauðsynleg.
Starfsemin hafin á ný.
Á síðastl. vori tók skrifstofan
aftur til starfa. En starfsemi
hennar verður ekki komið í
rétt horf fyrr en lögin um ferða-
skrifstofu ríkisins hafa náð
samþykki á Alþingi.
Eins og til var ætlazt
hefir starfsemi ferðaskrifstof-
unnar verið tvíþætt, annars
vegar upplýsingarstarfsemi og
hins vegar skipulagning og
framkvæmd orlofsferða fyrir
einstaklinga og hópa.
Það kom strax í ljós, að mik-
il þörf var fyrir slíka stofnun.
Um leið og opnað var, byrjaði
fólk að leita til hennar um
upplýsingar, ráðleggingar og
með óskir um að gerast þátt-
takendur í áætluðum skemmti-
og orlofsferðum skrifstoíunnar.
Erlendir ferffamenn.
Upplýsingastarfið var fólgið
í þvl að gefa upplýsingar um
allt, sem lýtur að ferðalögum,
um farartæki, gisti og greiða-
staði og verðlag. Hvað útlend-
inga snertir væri það tjón fyrir
landið og til vansæmdar fyrir
íslenzku þjóðina, ef ekki væri
starfandi ábyrg stofnun, sem
gefur skrumlausar upplýsingar
um ferðaskilyrði hér og veltir
um leið erlendum mönnum fyr-
irgreiðslu. Við verðum að hafa
það í huga, að með heimsóknum
erlendra ferðamanna verðum
við tvenns konar tekna aðnjót-
andi, beinna og óbeinna.
Beinu tekjurnar eru greiðslur
þær, sem ferðamenn inna hér
af hendi, svo sem ferða- og
dvalarkostnaður, fyrir minja-
gripi og aðra innlenda fram-
leiðslu. Óhætt er að fullyrða, að
50% af eyðslu ferðamanna sé
hrein gjaldeyrisaukning og
fundið fé fyrir gj aldeyrisverzl-
un landsins. En þetta er að-
eins önnur hlið máls þessa. Ó-
beinu tekjurnar eru engu síður
þýðingarmiklar við aukna kynn-
ingu landsins út á við.
Ferðalög á vegum ferffa-
skrifstofunnar.
Alls voru farnar á vegum
skrifstofunar frá 29. júní til 21.
september 59 ferðir. Þar af voru
13 orlofsferðir, sem tóku frá 3
dögum upp í 10 daga, 3 helga-
ferðir iy2 dags, en hitt voru
eins dags ferðir.
Þátttakendur voru alls 1930,
þar af útlendingar 240. Flestir
þátttakendur í ferð voru 122.
Óhætt er að fullyrða, að fjöldi
þessa fólks hefði ekki lagt land
undir fót, hefði skrifstofunnar
ekki notið við.
Geysisgos.
Eitt er það enn í sambandi
við starf skrifstofunnar, sem
vert er að minnast á. í sumar
hefir oftar en nokkurn tíma áð-
ur verið reynt að stuðla að
Geysisgosi, með því að láta sápu
í hverinn, og hefir ferðaskrif-
stofan annazt það oft í sumar.
Auk þess gaf skrifstofan upp-
lýsingar um hvenær sápa var
látin í hverinn, hvort sem það
var gert á vegum hennar eða
ekki. Þetta hefir reynzt mjög
vinsælt, og fólk hefir farið í
hundraðatali austur til að sjá
gosið í hvert skipti.
Mikil verkefni framundan.
Það er engum vafa bundið, að
ef ferðamálunum verða gerð
(FramhaU & 4. síöu)
Skip S.I.S. væntanlegt
til Akureyrar í dag
Skip það, sem Samband ísl.
samvinnufélaga festi kaup á í
Ítalíu, er væntanlegt til Akur-
eyrar í dag. Hefir skipinu verið
gefið nafnið Hvassafell. Skipið
lét úr höfn frá Genúa 6. þ. m.
Fór afhending skipsins fram
með viðhöfn, að viðstöddum
aðalræðismanni íslands i Gen-
úa, hr. Hálfdáni Bjarnasyni,
borgarstjóra Genúaborgar o. fl.
Var útvarpað ræðum þeirra
borgarstjórans og aðalræðis-
manns, og einnig viðtali við
Sverri Þór stýrimann, sem dval-
ið hafði í Genúa um tíma við
úttekt skipsins.
Fyrsta þýzka stúlkan
giftist brezkum setu-
liðsmanni
Fyrsta þýzka stúlkan hefir
fengið leyfi brezku hernaðaryf-
irvaldanna í Þýzkalandi til þess
að fara til Englands og giftast
þar.
Stúlkan er frá Berlín, nltján
ára gömul, og heitir Elsa Harms.
Unnusti hennar er prentari í
Lundúnaborg og heitir Henry
Sterlin. Þau hittust fyrst I
októbermánuði síðastliðnum og
trúlofuðust i apríl, segir í frétt-
inni.
Fjölmargir enskir hermenn
hafa sótt um leyfi tll þess að
giftast þýzkum stúlkum í Þýzka-
landi. En þær umsóknir haía
legið í salti hjá herstjórninni
til þessa.
Lúðvíg Guömundss. kominn heim
Mun skrifa I Tíniaim um ástandið í Evrópu.
Meffal farþega á Dronning Alexandrine til Reykjavíkur nú í
vikunní, voru Lúffvíg Guffmundsson skólastjóri og kona hans,
Sigríffur Hallgrímsdóttir. Fóru þau utan um miffjan júlí s. 1. og
ferffuffust ásamt fjórum íslenzkum blaffamönnum um Þýzka-
land, Austurríki og Tékkóslóvakíu. Aff lokinnl blaffamannaför-
inni, sem Lúffvíg átti frumkvæffi aff, ferffuffust þau hjónin nokk-
uff um Svíþjóð og Danmörku. Frú Sigríffur er eina íslenzka konan,
sem aff ófriffnum loknum hefir átt þess kost aff ferffast um lönd
þessi og kynnast högum þeirra þjóffa, sem þau byggja.
unum. En þar i landi gat hún
sér góðan orffstír fyrir list sína.
Á sýningunni verða 60 olíumál-
verk, 9 teikningar, 8 kritar-
myndir og tvær pappirsmyndir.
Þetta er þriðja utanför Lúð-
vigs siðan í fyrravor. Þegar eft-
ir uppgjöf Þjóðverjá fól stjórn
Rauðakross íslands honum að
fara til Þýzkalands og nokk-
urra annarra Mið-Evrópulanda
til þess að leita uppi og hjálpa
íslendingum og fólki af ís-
lenzkum ættum, sem þar hafði
dvalið á ófriðarárunum. För
þessi var bæði erfið og löng, en
bar góðan árangur. Fór Lúðvig
þá um níu þjóðlönd og kom
heim aftur skömmu fyrir jól.
Eftir heimkomu sína flutti
hann opinbert erindi um ferðir
sínar og ástandið í ófriðarlönd-
unum og hvatti til þess, að haf-
in yrði hér almenn fjársöfnun
til kaupa á meðalalýsi, sem gef-
ið yrði vannærðum og sjúkum
börnum í Mið-Evrópulöndun-
um. Tók Rauðikross íslands mál
þetta upp, og gekk fjársöfnun
þessi vel. Á röskum þremur vik-
um söfnuðust um 1.200.000 kr.,
sem varið var til lýsiskaupa.
í lok febrúar fór Lúðvig enn
sem fulltrúi R.K.Í. til þess að
undirbúa flutning og dreifingu
lýsisins í Austurríki, Póllandi,
Tékkóslóvakíu og Þýzkalandi.
Stóð sú ferð hans á fjórða mán-
uð.
Og loks fþr Lúðvig utan í
júlí sl., eins og áður er sagt, og
að þessu sinni sem fréttaritari
Tímans.
(Framhald á 4. síöu)
LútSvíg Guðmundsson.
«■