Tíminn - 17.01.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 17.01.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEPANÖI: PRAMSÓKNARPLOKKURINN Simar 2353 og 4373 FAENTSMIÐJAN EDDA hi. RITST JÓR ASKRIFSTOFUR: EDDUHÚSI. Lindargötu 9 A Simar 2353 og 4373 AFGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA: EDDUHÚSI, Lindargötu 9 A Simi 2323 31. árg. Reykjavík, föstudagiiui 17. janúar 1947 11. blað ERLENT YFIRLIT; DEILAN UM SVALBARÐA Verða Svalbarði og Grænland deiluefni milli Sameinuðu -þjóðanna? Það kemur stöðugt betur í ljós, að átök stórveldanna um norðurheimsskautslöndin muni harðna á komandi áruiu. Eink- um er það Svalbarði, sem hefir verið á dagskrá seinustu dagana, og eru allar horfur á, að framtiðarstaða landsins geti orðið að deiluefni á þingum Sameinuðu þjóðanna. Svo getur líka farið, að framtíðarstaða Grænlands komi þar einnig til meðferðar. Tvö seinustu árin hefir þess oft verið getið í erlendum blöð- um, að Rússar hafi gert tilkall til Norðmanna um herstöðvar á Svalbarða, en ekki hafa fregn- ir þær fengizt staðfestar. Fyrir skömmu síðan birti eitt Osló- blaðið fregn um þetta, en þang- Danskir leikarar Hvenær veröa sett lög um aukna vernd barna? BLUM RÆÐIR VIÖ BLAÐAMENN. að til höfðu norsku blöðin var- ast að ræða málið. Norska stjómin birti þá tillögu þess efnis, að Rússar hefðu farið fram á það á árinu 1944, að samningar um Svalbarða yrðu teknir til endurskoðunar, en stjórnin hafði færzt undan að svara slíkri málaleitun meðan hún væri í útlegð. Rússar hefðu endurnýjað þessa málaleitun 1945 og stæðu samningar nú yfir. Fáum dögum eftir að þessi tilkynning norsku stjórnarinn- ar var birt, kom i rússneska útvarpinu tilkynning frá Tass- fréttastofunni um málið. Það sagði að Rússar teldu samning- inn um Svalbarða frá 1920 úr gildi fallinn, því að tvö rikin, sem að honum stóðu, Japan og ítalía, væru ekki lengur í tölu sjálfstæðra ríkja. Þá sagði ennfremur, að náðst hefði sam- komulag milli Rússa og Norð- manna um sameiginlegar varn- ir Svalbarða, en ekki hefði þó verið gengið formlega frá samn- ingum, því að áður myndi ráð- gast við Bandamenn. Af hálfu brezku stjórnarinn- ar hefir því þegar verið mót- mælt, að samningurinn frá 1920 sé úr gildi fallinn, og geti því Norðmenn ekkert aðhafzt, er brjóti gegn honum. Tilkynning Tassfréttastof- unnar og mótmælí Breta hafa að vonum vakið mikla athygli í Nbregi. Ýmsir óttast, að stjórn- in hafi ekki eins hreint mlöl 1 Um þessar mundir er sýnt á Konung- pokanum Og skyldi, Og hafi legra leikhúsinu í Kaupmannahöfn Lange utanríkismálaráðherra íeikrit eftir ameríska höfundinn gert einhvern baktjaldasamn- Thornton Wlidens, og nefnlst það mg við Molotoff, er þeir hitt- „Paa et heengende Haar", a dönsku. ust j jjew york í vétur. Fyrir- A myndlnnl sjast tveir aJSallelkararnir, hugað var, að norska stjórnin Johannes Meyer oe Inseborg Brams. j gæfi þinginu skýrslu í gær, en _____________________»__»___ ekki hafa nánari fregnir borizt af því. Mismunandi sögusagnir fara | af því, hvort Rússar hafa nú her á Svalbarða eða ekki. Þeir sendu Samningur hefir verið undir- j þangað her á stríðsárunum tiJ ritaður í London um hernaðar- að hrekja Þjóðverja þaðan. bandalag Frakklands og Bret-. Sumar sögur herma, að þeir lands. Er þetta árangur af við- j flyttu herinn fljótlega þaðan ræðum þeim, sem Blum hefir. aftur, en aðrar segja, að þéir átt við brezka ráðherra undan- hafi þar enn bækistöðvar. farna daga. Ennfremur fjallar Þetta er ekki i fyrsta sinn, samningurinn um gagnkvæma sem Svalbarði verður þrætu- aðstoð í verzlunarmálum. — epli stórveldanna. Talið er, að Samningi þessum er fagnað í Norðmenn hafi • fyrst fundið ° Frv., sem hefir dagað uppi á þremur þing- um, þótt það f jalli um eitt stærsta mál þjóðfélagsins Fyrir nokkru síðan var lagt fram af heilbrigðis- og félags- málanefnd neðri deildar frv. um vernd barna og ungmenna. Frumvarp þetta var fyrst flutt, á þingi 1943 og hefir verið til meðferðar á öllum þingum síðan, en aldrei náð fram að ganga. í þvi eru þó mörg merkileg ákvæði, sem nauðsynlegt er að komi til framkvæmda. í frv. er lagt til, að eftirliti 'dr. Símon Jóh. Ágústsson sæti með börnum og unglingum sé í henni. Áður hafði Hermann komið á með þeim hætti, að Jónasson fi árinu 1941 se« sér- u • «... . , ...» istök bráðabirgðalög um eftirlit bæjarstjormr í kaupstoðum með ungmenrfum aB1It að 20 ara kjósi sérstakar barhaverndar- aldrL _ þeim logum var einnig nefndir, en annars staðar skulu ákvæði um sérstakan ungmenna skólanefndir annast' eftirlitið.' dom- Á grundvelli þessara laga Þá skal ráðherra skipa barna-!var einnig sett a stofn næli fvr" Leon Blum, forsætisráðherra Frakka, hefir nýlega verið í London og gengið þar frá samningi um hernaðarbandalag Frakka og Breta. —r Hér á myndinni sézt Blum vera að ræo'a við blaðamenn nokkru eftir að hann varð forsætisráðherra. ERLENDAR FRÉTTIR enskum og frönskum blöðum, nema í blöðum kommúnista, er láta sér fátt um finnast. Mikil verkföll eru nú í Ástra- líu og ná þau-til hafnarverka- manna, slátrara, pisstöðvar- manna o. fl. Þau hafa þegar valdið miklum vandræðum fyr- ir atvinnulíf landsins. Verkfall vörubifreiðastjóra í London heldur enn áfram, og lætur stjórnin hermenn annast flutninga. Fjöldi hafnarverka- manna hefir gert samúðarverk- fall. Allar samkomulagstilraunir hafa misheppnazt. Æðsta ráð Araba í Palestínu hefir lýst sig mótfallið skiptingu landsins milli Araba og Gyð- inga. Franska þingið kaus í gær Auriol, einn af forustumönn- um jafnaðarmanna, forseta Frakklands. FRÁ BÆIARSTJÓRNARFUNDI Reikningar Reykjavíkurbæjar ár- ið 1945 hrópandl dæmi um 'óstjórn og ráðleysu íhaldsins Stórf é varið i aukagreiðslur til hálauuaiiianna - heildsalarnir látnir græða off jár á innfliitn- ingi til bæjarþarfa - miljónum fleygt í bragga stofna An íeyfis \)ess. nms skai skipað þremur mönnum, einum í stað þess ao' bœta varanlega úr húsnæðis- verndarráð, sem hafi eftirlit með störfum nefndarinnar. Hlutverk barnavérndarnefnd- ar er mjög. margþætt. Þær skulu reyna að fylgjast með framferði, aðbúð og uppeldi barna og unglinga innan 16 ára og gera ráðstafanir til úr- bóta, ef þær verða varar við misfellur. Þær skulu veita mun- aðarlausum börnum sérstaka aðstoð og útvega þeim vist á góðu heimili, ef nauðsyn krefur. Þær mega ráðstafa barni brott af heimili, sem ekki getur veitt því sómasamlegt uppeldi, eða skipa heimilinu sérstakan eftir- litsmann. Þær mega og vísa heimilismanni brott, sem er tal- inn hafa skaðleg uppeldisáhrif, t. d. vegna ofdrykkju. Þær skulu fylgjást með óknyttabörnum og útveyi þeim heppilega dvalar- staði, ef þörf krefur. Þá skulu nefndirnar hafa eftirlit með barnahælum í umdæmi sínu. Barnaverndarráð skal hafa eftirlit með starfi allra nefnd- anna og störfum barnahæla 1 landinu. Barnahæli má ekki Svalbarða 1194, en "sá landfund- ur gleymdist fljótlega aftur. Rétt fyrir aldamótin 1600 komu Hollendingar þangað ög voru þar miklar hvalveiðar á 17. öld. Hollendingar, Bretar og Norð- menn gerðu þá allir tilkall til Svalbarða og helguðu sér stöðv- ar þar. Á 18. öld lögðust veið- arnar að mestu niður og varð þá eins konar samkomulag um, að Svalbarði skyldi teljast al- þjóðlegt land, þar sem ekkert einstakt riki hefði yfirráð eða sérréttindi. Þetta hélst allt til 1871, er Norðmenn fóru fram á, að yfirráð þeirra yrðu viður- kennd þar, en það strandaði á Rússum. Eftir aldamótin 1900 hertu Norðmenn tilkall sitt til Svalbarða og voru á árunum 1907—1914 haldnar allmargar ráðstefnur um málið. Eftir heimstyrjöldina tóku Norðmenn það upp aftur og 9. febrúar 1920 var undirritaður samningur af stórveldunum og nokkrum fleiri (Framhald a 4. síðu) vandræðunuiu, Bæjarstjórn Eeykjavfkur hélt fund í gær, og stóðu umræður langt fram á kvöld. Snerust þær eínkum 'um reikninga bæjar- ins fyrir 1945, er nú voru lagðir fram, nokkuð síðbúnir, jafnvel um venju fram. Hafa rekstrargjöld bæjarins það ár numið 40 miljónum króna, og fóru á 9. miljón fram úr áætlun, og eru þá auðvitað ekki taldar með sjálfstæðar bæjarstofnanir. Marg- víslegar athugasemdir frá einum endurskoðendanna fylgja bæj- arreikningunum, má sjá, að m. a. eiga sér stað stórkostlegar auka- greiðslur til fastra starfsmanna bæjarins, þar á meðal sumra hinna hæstlaunuðu, stórfelld innkaup til bæjarstofnana eru látin ganga í gegnum hendur heildsala, þrátt fyrir innkaupa- stofnun bæjarins og mörg önnur óreiða hefir átt sér stað. Til dæmis var á þriðja tug þúsunda greitt úr bæjarsjóði fyrir vínið eitt í afmælisveizlu bæjarins 18. ágúst 1945. tilnefndum af Prestafélagi ís- lands, öðrum af Sambandi isl. barnakennara og þeim þriðja tilnefndum af ráðherra. Þá er svo ákveðið í frv., að ríkisstjórnin skuli setja á stofn tvö hæli fyrir unglinga, er lent hafa á glapstigum, annað fyrir stúlkur en hitt fyrir pilta. Þá skal ríkið setja á stofn at- hugunarstöð fyrir börn, sem erú andlega eða siðferðilega miður sín. Frumvarp þetta var upphaf- lega samið af nefnd, er Her- mann Jónasson skipaði, og áttu þeir Vilmundur Jónsson, land- læknir, Gissur Bergsteinsson og ir vandræðastúlkur. Lög þessi hafa verið meira en slælega framkvæmd af síðan stjórnum og stúlknahælið var fljótlega lagt niður. Tvímælalaust hefir þó aldrei verið meiri þörf fyrir víðtæka starfsemi á þessu sviði, en á seinustu árum. Það er kannske einna gleggsta dæmið um þjóðfélagsástandið á þess- um tima, að mál eins og þetta skulí daga uppi á þremur þing- um, meðan samþykktur er mesti urmull alls konar „nýsköpunar- laga". Þjóðin hefir sýnt því van- rækslu, sem mestu varðar, sem eru uppeldis- og siðferðismálin. Hið sívaxandi drykkjuskapar- böl er góð sönnun þess. Þess ber að væVita, að nú verði stefnubreyting hjá Al- þingi og þessu máli verði ekki skotið á frest í fjórða sinn. Hér er mál, sem þarf að^iorfast í augu við og ekki verður lækn- að með neinum „nýsköpunar"- skrumi. Það getur ekki hjá þvi farið, að þetta plagg, bæjarreikning- arnir fyrir 1945, veki mikla at- hygli almennings, sem greitt hefir úr sínum vasa állar þær tugmiljónir, er þar er gerð grein fyrir. Raunar er það mála sannast, að af reikningunum sjálfum er litla grein hægt að gera sér fyrir því, hvernig með féð hefir verið farið. Til þess vantar alla þá skilgreiningu, er nauðsynleg væri. Það eru at- hugasemdir eins eindurskoð- andans, er helzt gefa ofurlitla innsýn í það, hvernig þetta er í raun og veru. Gjöldin langt fram úr áætlun. Það, sem hlýtur fyrst að stins;a í augum, þegar litið er yfir -reikningana, eru hinar gíf- urlegu upphæðir, sem þar eru skjalfestar. Fjöldamargir liðir hafa farið stórkostlega fram úr áætlun, og má þar meðal ann- ars nefna stjórn bæjarins, er farið hefir á 5. hundrað þús- unda fram úr áætlun, sorp- og gatnahre4iisun um nær 1200 þús. krónur (í svo góðu horfi, sem þau rhál hafa veríð á undan- förnum árum), og viðhald gatn- anna um hér um bil hálfa fjórðu miljón. Með þessar tölur og aðrar fleiri fyrir framan sig mun hin- um óbreytta borgara verða fyrst fyrir að hugleiða, hvað bæjar- búar hafi fengið fyrir þessa peninga, sem eytt hefir verið umfram það, er ákveðið var að leggja fram í þessu skyni, þeg- ar fjárhagsáætlunin var gerð. Mun mörgum finnast, að það sé líkum minna, og sá grunur læðast í hugann, að ekki hafi (Framhald á 4. slöu) Slys í Bol- ungarvík í Bolungarvik varð nýlega slys með þeim hætti, að maður varð fyrir vélarreim og slasað- ist mikið. Maðurinn heitir Kristján Sumarliðason og er vélamaður við frystihúsið i Bolungarvík og var hann að gegna störfum sinum er slysið vildi til. Var það með þeim hætti, að annar fótur hans festist i reiminni og brotnaði illa. Mað- urinn var þegar fluttur á sjúkrahús og líður nífvel eftir atvikum. Bærinn að Þverá í Staðarbyggð brennur Bóndinn |iar. Árni Jóhannsson oddviti, skað- brenndist í brunanum. Um miðnætti i fyrrinótt kom upp eldur í íbúðarhúsinu að Þverá í Staðarbyggð í Éyjafirði. Brann allt það af- húsinu, er brunnið gat, og standa útveggir, sem voru úr steini, einir eftir. Engu af innanstokksmunum varð bjargað. þaðan tii hjálpar, en allar til- raunir til að slökkva eldinn reyndust árangurslausar. Árni Jóhannesson oddviti að Þverá brenndist á andliti og höndum í , eldsvoðanum, svo flytja varð hann á sjúkrahús. Annað heimilisfólk sakaði ekki. Eldsupptök munu hafa verið Vont veður var er eldurinn þau, að olíuofn sprakk. Hafa kom, upp, horðanstormur. Eld- þess háttar íkviknanir orðið urinn sást frá Akureyri og kom j nokkrum sinnum að undan slökkvilið og lögregluþjónaTi förnu.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.